گزارش رویترز و اکسیوس به نقل از منابع‌شان حاکی از آن است که نمایندگان جمهوری اسلامی و ایالات متحده قرار است روز جمعه در ترکیه مذاکرات هسته‌ای را از سر بگیرند، هرچند مقامات تهران یا واشینگتن به‌طور رسمی زمان و مکان مذاکرات را اعلام نکرده‌اند، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی می‌گوید در پاسخ به پیشنهاد رئیس‌جمهوری آمریکا به وزیر خارجه دستور داده زمینه مذاکره را فراهم کند. اکسیوس در این زمینه به نقل از دو منبع مطلع و یک مقام آمریکایی می‌نویسد، استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، و عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، قرار است روز جمعه در استانبول همراه با نمایندگان چند کشور عربی و اسلامی برای گفت‌وگو درباره یک توافق احتمالی هسته‌ای دیدار کنند و در عین حال به نقل از یک منبع چهارم می‌نویسد: برگزاری نشست در روز جمعه «بهترین سناریو» است، اما تا زمانی که نشست عملا برگزار نشود، هیچ چیز قطعی نیست.

همزمان با این گزارش‌ها، رویترز،‌ نیویورک‌تایمز و وال استریت ژورنال نیز گزارش‌هایی درباره امتیازهای هسته‌ای که جمهوری اسلامی حاضر به ارایه آن است منتشر کرده‌اند. این گزارش‌ها که به نقل از منابع مطلع بدون ذکر نام آنها منتشر شده، طیفی از گزینه‌ها را مطرح می‌کند که این مقامات می‌گویند تهران آماده انجام آن است: از انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده به خارج از کشور تا تعلیق یا تعطیلی برنامه هسته‌ای یا تشکیل کنسرسیوم هسته‌ای منطقه‌ای. با این حال علی شمخانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی و علی باقری، معاون علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی می‌گویند بحث انتقال مواد هسته‌ای به خارج از کشور مطرح نیست. شمخانی در این زمینه اعلام کرده است که امکان کاهش سطح غنی‌سازی از ۶۰ درصد به ۲۰ درصد وجود دارد. هرچند که روشن نیست در شرایطی که آمریکا می‌گوید سایت‌های هسته‌ای ایران در جریان حمله‌ها منهدم شده، بحث بر سر سطح غنی‌‌سازی بر چه مبنایی است.

در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا روز دوشنبه، هشدار داد که با حرکت ناوهای جنگی آمریکا به سوی ایران، اگر توافقی حاصل نشود «احتمالا اتفاقات بدی رخ خواهد داد». ترامپ هفته پیش در پاسخ به خبرنگاران که از او پرسیده بودند پیامش در رایزنی‌ها به تهران چه بوده گفت: «اول برنامه هسته‌ای در کار نباشد، دوم دست از کشتار معترضان بردارد.»

گزارش رویترز حاکی از آن است که حکومت ایران نگران است حمله احتمالی آمریکا اعتراض‌ها را دوباره شعله‌ور کرده و بقای آن را به خطر اندازد؛ اسرائیل نیز انتظار می‌رود بر اهمیت محدودیت برنامه موشکی ایران و حمایت آن از نیروهای نیابتی در گفت‌وگو با واشنگتن تاکید کند. 

تهران در حال بررسی موقعیت

تنش‌ها در حالی افزایش یافته که آمریکا حضور دریایی خود در نزدیکی ایران را تقویت کرده است. این وضعیت پس از سرکوب مرگبار انقلاب ملی ایران در ماه گذشته رخ می‌دهد.

ترامپ که در جریان سرکوب اعتراضات از اجرای تهدیدهای مداخله نظامی خودداری کرد، پس از آن از تهران خواست امتیازهای هسته‌ای بدهد و ناوگانی را به سواحل ایران اعزام کرد. او هفته گذشته گفت ایران «به طور جدی در حال مذاکره» است، و علی لاریجانی نیز در جریان بودن مذاکرات را تایید کرد.

منابع ایرانی هفته گذشته به رویترز گفتند ترامپ برای ازسرگیری مذاکرات سه شرط تعیین کرده است: توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم در ایران، اعمال محدودیت بر برنامه موشک‌های بالستیک تهران و پایان حمایت ایران از نیروهای نیابتی منطقه‌ای. این درحالی است که تهران همواره برنامه موشکی و غنی‌سازی را به عنوان خط قرمز عنوان کرده است.

دو مقام جمهوری اسلامی به رویترز گفتند رهبران جمهوری اسلامی برنامه موشکی را مانع بزرگ‌تری نسبت به موضوع غنی‌سازی اورانیوم می‌دانند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در این زمینه گفت، تهران «ابعاد و جنبه‌های مختلف مذاکرات» را در دست بررسی دارد و افزود «زمان برای ایران اهمیت دارد زیرا می‌خواهد هرچه زودتر تحریم‌ها لغو شود».

نقش کشورهای منطقه

یک دیپلمات منطقه‌ای به رویترز گفت: «قطر، عربستان سعودی، امارات، مصر و چند کشور دیگر در نشست استانبول شرکت خواهند کرد و دیدارهای دوجانبه، سه‌جانبه و دیگر نشست‌ها برگزار می‌شود.» در این زمینه نام کشورهای دیگری مانند عراق و عمان نیز مطرح شده است. عمان به‌طور سنتی میانجی جمهوری اسلامی و آمریکا بوده است.

دو مقام ارشد اسرائیلی نیز روز دوشنبه گفتند ویتکاف قرار است به اسرائیل سفر کرده و با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، و فرمانده ارتش اسرائیل دیدار کند.

کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داد مقام‌های اسرائیلی در دیدار با ویتکاف بر لزوم پایبندی به سه خواسته ترامپ تاکید خواهند کرد. همچنین گفته شد رئیس موساد، دیوید بارنئا، نیز در این دیدارها شرکت خواهد داشت.

همچنین گزارش شده جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد ترامپ، برای مذاکرات با جمهوری اسلامی به ویتکاف در استانبول ملحق خواهد شد.

نگرانی حکومت ایران از آینده خود

به گفته شش مقام کنونی و پیشین که با رویترز گفت‌وگو کرده‌اند، رژیم ایران به طور فزاینده‌ای نگران است که حمله احتمالی آمریکا کنترل حکومت بر اوضاع را بشکند و مردم خشمگین را دوباره به خیابان‌ها بکشاند.

براساس این گزارش، چهار مقام فعلی که در جریان نشست‌های سطح بالا بوده‌اند گفتند مقام‌ها به علی خامنه‌ای اطلاع داده‌اند خشم عمومی پس از سرکوب ماه گذشته به حدی رسیده که دیگر ترس مانع اعتراض مردم نمی‌شود.

به گفته این منابع، به خامنه‌ای گفته شده بسیاری از ایرانیان آماده‌اند دوباره با نیروهای سرکوبگر روبه‌رو شوند و فشار خارجی، مانند یک حمله محدود آمریکا، می‌تواند آنان را جسورتر کرده و ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به ساختار سیاسی وارد کند.

به گفته این منابع، «حمله‌ای که با تظاهرات مردم خشمگین همراه شود می‌تواند به فروپاشی نظام منجر شود. این نگرانی اصلی مقام‌های عالی‌رتبه است.»

چند منبع هفته گذشته به رویترز گفتند ترامپ در حال بررسی گزینه‌هایی از جمله حملات هدفمند به نیروها و رهبران جمهوری اسلامی برای تحریک اعتراض‌هاست، هرچند برخی مقام‌های اسرائیلی و عرب گفته‌اند ممکن است حملات هوایی به تنهایی حکومت ایران را سرنگون نکند.

یک مقام پیشین به رویترز گفت گفت: «مردم بسیار خشمگین‌اند» و افزود حمله آمریکا می‌تواند مردم را دوباره به قیام وادارد. «دیوار ترس فرو ریخته است. دیگر ترسی وجود ندارد.»

رویترز به نقل از یک مقام جمهوری اسلامی می‌نویسد: «دیپلماسی ادامه دارد. برای ازسرگیری مذاکرات، ایران می‌گوید نباید پیش‌شرطی وجود داشته باشد و آماده است در موضوع غنی‌سازی انعطاف نشان دهد، از جمله تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا و پذیرش غنی‌سازی صفر در چارچوب یک کنسرسیوم.»

با این حال، او افزود تهران برای آغاز مذاکرات خواستار دور شدن تجهیزات نظامی آمریکا از اطراف ایران است.

آماده‌سازی ارتش اسرائیل

در میان تنش‌های جاری با ایران، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، سپهبد ایال زامیر، روز دوشنبه گفت ارتش در «دوره ارتقای آمادگی برای جنگ» قرار دارد.

او در نشست فرماندهان ارشد گفت: «باید به درس‌های حوادث هفتم اکتبر ۲۰۲۳ ادامه دهیم، وضعیت دفاعی را تقویت کنیم و برای مجموعه‌ای از عملیات‌های تهاجمی در همه جبهه‌ها آماده باشیم.»

او افزود: «ارتش اسرائیل خود را برای سناریوهای مختلف آماده می‌کند و باید همواره هوشیار و آماده پیروزی قاطع در جنگی چندجبهه‌ای باشیم.»

تهران تهدید کرده است که اگر ترامپ دستور حمله بدهد، اسرائیل و پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد.

نتانیاهو روز دوشنبه در سخنرانی خود در کنست به این تهدیدها واکنش نشان داد و گفت اسرائیل «برای هر سناریویی آماده است.»

او هشدار داد: «هرکس به ما حمله کند با پیامدهایی غیرقابل تحمل روبه‌رو خواهد شد.»