آرایشگاه‌های مخفی؛ زنان افغان ممنوعیت‌های طالبان را دور می‌زنند

رژیم طالبان مانند نخستین دورهٔ حاکمیتش در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، آرایشگاه‌های زنانه را تعطیل کرده است

یک آرایشگاه‌ زنانه در استان بلخ در شمال افغانستان‌ــ Atif Aryan / AFP

پریسا، آرایشگر و هنرمند تتوکار در هرات در غرب افغانستان، پس از آنکه طالبان فعالیت آرایشگاه‌های زنانه را ممنوع کردند، از طریق حساب‌هایش در شبکه‌های اجتماعی و واتساپ، همچنان به کار ادامه می‌دهد، با این تفاوت که برخلاف دوران نظام جمهوریت، محل کارش تابلو ندارد، زیرا نمی‌خواهد طالبان از نشانی آن آگاه شوند، جلو کارش را بگیرند و او را بازداشت کنند. 

او یکی از زنانی است که با وجود ممنوع شدن شغل آرایشگری، حاضر نشدند خود را از امکان کار و فعالیت محروم کنند و از شبکه‌های اجتماعی برای معرفی خدمات و ارتباط با مشتریانشان بهره گرفتند. آنان نمونه‌ کارهایشان را در این فضا به اشتراک می‌گذارند، از همین طریق با مشتریان در تماس‌اند و وقت ملاقات تعیین می‌کنند. 

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

گسترش استفاده از شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه در شهرهای بزرگ افغانستان، به رونق کار پریسا کمک کرده است. با این حال، او همچنان در پذیرش مشتریان بسیار احتیاط می‌کند و تنها به زنانی خدمات آرایشگری و تتو ارائه می‌کند که از پیش آن‌ها را بشناسد. مشتری جدید نیز در صورتی پذیرفته می‌شوند که یکی از مشتریان قدیمی، او را معرفی و مورداعتماد بودنش را ضمانت کند. 

او به ایندیپندنت فارسی گفت: «من نمی‌توانم به هر فردی که می‌خواهد برایش آرایشگری کنم یا تتو انجام دهم، پاسخ مثبت بدهم. می‌ترسم زنانی که نمی‌شناسم و به آن‌ها اعتماد ندارم، نشانی محل کار یا هویت مرا به طالبان لو بدهند. من به آرایشگری و تتو خیلی علاقه‌مندم و این حرفه را در شهر مشهد ایران یاد گرفتم.» 

پریسا می‌گوید پس از آنکه طالبان آرایشگاهش را تعطیل کردند، چندین ماه بیکار ماند، اما بعد در یکی از اتاق‌های خانه‌اش، ارائه خدمات آرایشگری را پنهانی از سر گرفت. او در آغاز در همان فضای محدود کار می‌کرد، اما وقتی متوجه شد دختران جوان از شبکه‌های اجتماعی، به‌‌ویژه اینستاگرام، زیاد استفاده می‌کنند، نمونه‌های کارش را در این فضا منتشر کرد و توانست مشتریان بیشتری جلب کند. 

او می‌افزاید: «من در اینستاگرام حساب دارم و نمونه‌های کارم را آنجا می‌گذارم. دختران خیلی می‌پسندند و با من تماس میگیرند. من هم هر وقت از هویتشان مطمئن شدم، به آن‌ها وقت می‌دهم که به محل کارم مراجعه کنند.» 

تتو روی بدن زنان در افغانستان چندان رایج نیست و شمار هنرمندانی که در این بخش فعالیت می‌کنند، نیز محدود است. همین موضوع باعث شده است که بخش عمدهٔ درآمد پریسا از راه تتو کردن به دست آید. پریسا می‌گوید دختران جوان بیشتر به تتو علاقه نشان می‌دهند. به باور او، دنبال‌ کردن محتوای شبکه‌های اجتماعی و دیدن تتو روی بدن دختران در کشورهای غربی، در شکل‌ گیری این علاقه نقش دارد. 

با وجود آنکه انتشار نمونه‌های کار در شبکه‌های اجتماعی به جذب مشتری کمک کرده، پریسا همچنان نگران فاش‌ شدن هویت و محل کارش است و به همین دلیل، نمی‌خواهد جزئیات بیشتری دربارهٔ خود بازگو کند. 

شبکه‌های اجتماعی برای ثنا، دختر ۲۵ ساله در کابل، نیز راهی برای آشنایی با حرفهٔ آرایشگری باز کردند. او از جمله زنانی است که با وجود تعطیل شدن آرایشگاه‌های زنانه و محدود بودن فرصت‌های کاری، به یادگیری این حرفه روی آورده‌ است. 

ثنا در رشته اقتصاد یکی از دانشگاه‌های دولتی پذیرفته شد، اما با بسته‌ شدن در دانشگاه‌ها به روی دختران، از ادامهٔ تحصیل بازماند. او هنوز از اینکه نتوانست درس بخواند، غمگین است، با این حال، شش ماه پیش از طریق اینستاگرام با یک مرکز مخفی آموزش آرایشگری در شهر کابل آشنا شد و از آن زمان، در بخش‌ آرایشگری و ناخن‌‌کاری آموزش می‌بیند. 

او گفت: «من به آرایشگری خیلی علاقه‌مندم و در این مورد ویدیوهای آموزشی زیادی در یوتیوب می‌بینم. کار سایر آرایشگران را هم در اینستاگرام دنبال می‌کنم. خیلی دوست داشتم آرایشگر شوم و حالا در یک دورهٔ مخفی، آموزش آرایشگری می‌بینم و خوشحالم.» 

ثنا امیدوار است پس از پایان دورهٔ آموزشی، کارش را آغاز کند. او از چالش‌های این حرفه در دوران حاکمیت دوبارهٔ طالبان آگاه است، اما می‌گوید مهارت شغلی دیگری ندارد و آرایشگری تنها حرفه‌ای است که اکنون می‌آموزد و می‌خواهد آن را ادامه دهد. 

برای ثنا، رفتن به دورهٔ آرایشگری افزون بر یادگیری یک حرفه، فرصتی برای بیرون‌ رفتن از خانه و فاصله‌ گرفتن از به بطالت گذراندن روزها است. او می‌گوید گذراندن چند ساعت در بیرون از خانه و پرداختن به کاری که به آن علاقه دارد، روحیه‌اش را بهتر کرده است.

او گفت: «من نتوانستم به دانشگاه بروم و در خانه خیلی سخت می‌گذشت. هیچ سرگرمی نداشتم، اما حالا به دوره‌ٔ آرایشگری می‌روم و خیلی علاقه دارم. رفتن به دوره و دور شدن از خانه برای چند ساعت، باعث شده است روحیه‌ام کمی بهتر شود. من می‌خواهم از طریق آرایشگری کار کنم. طالبان که به ما اجازه درس‌ خواندن نمی‌دهند، پس باید یک شغل یاد بگیرم.» 

رژیم طالبان در افغانستان، مانند نخستین دورهٔ حاکمیتش در سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱، آرایشگاه‌های زنانه را تعطیل کرد. در پی این ممنوعیت، تنها بخشی از آرایشگران زن توانستند پنهانی به کار ادامه دهند؛ کاری که همچنان با ترس از بازداشت و تعطیلی محل فعالیتشان همراه است.