دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در روزهای اخیر به مشاوران ارشد خود گفته است که اگر جمهوری اسلامی ایران و حوثیهای مورد حمایت تهران در یمن دست به اقدامات تحریکآمیز تازهای علیه ایالات متحده نزنند، ممکن است از انجام حملات نظامی جدید به ایران خودداری کند.
خبرگزاری رویترز روز شنبه ۱۴ نوامبر (۲۳ آبان)، به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد که ترامپ در نشستهای اخیر با مشاوران امنیت ملی و پس از دریافت مجموعهای از گزارشهای اطلاعاتی، احتمال خودداری از حملات تازه را مطرح کرده است. با این حال، رئیسجمهوری آمریکا هنوز تصمیم نهایی خود را درباره چگونگی پایان دادن به جنگ نگرفته است.
ترامپ طی هفتههای اخیر مواضع متفاوتی درباره جنگ با ایران اتخاذ کرده و گاه از تشدید حملات نظامی و گاه از پایان دادن به درگیریها سخن گفته است. به گفته مقامهای کنونی و پیشین آمریکا، این مواضع نشان میدهد که او هنوز درباره راهبرد نهایی واشنگتن برای خروج از جنگ به جمعبندی نرسیده است.
رویترز مینویسد ترامپ همچنین نسبت به درخواست متحدان منطقهای آمریکا از جمله عربستان سعودی برای جلوگیری از آغاز دور تازهای از جنگ گسترده با ایران، رویکردی مثبت نشان داده است.
او روز پنجشنبه در گفتوگو با استیون ای. اسمیت، مجری ورزشی آمریکایی، گفت که میتواند جنگ را فوراً پایان دهد، اما به درخواست کشورهایی که آمریکا در پی حفاظت از آنهاست، مسیر طولانیتر و مسالمتآمیزتری را دنبال میکند.
درخواست عربستان سعودی و ترکیه برای خودداری از حملات تازه
به گزارش رویترز، شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، در تماسهای تلفنی دو هفته گذشته با ترامپ از او خواستهاند حملات نظامی علیه ایران را از سر نگیرد.
یک مقام ارشد آمریکایی و یک منبع آگاه دیگر گفتهاند که ترامپ در این تماسها نظر رهبران دو کشور را درباره ادامه جنگ جویا شد، اما درباره خودداری از حملات جدید تعهدی نداد.
دو منبع دیگر نیز به رویترز گفتند که ترامپ روز ۳۱ اکتبر به شاهزاده محمد بن سلمان اطلاع داده بود که قصد دارد پس از انتخابات میاندورهای آمریکا حملات تازهای علیه ایران انجام دهد، اما ولیعهد عربستان سعودی از او خواست در این تصمیم تجدیدنظر کند.
به گفته این منابع، شاهزاده محمد بن سلمان با اشاره به اثرگذاری تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی، استدلال کرد که ادامه فشارهای اقتصادی میتواند بدون آغاز دور دیگری از حملات نظامی، تهران را تحت فشار نگه دارد.
وزارت امور خارجه عربستان سعودی هنوز موضع رسمی درباره این ادعای رویترز اعلام نکرده است.
بر اساس اعلام ریاستجمهوری ترکیه، اردوغان از ۲۸ اکتبر تاکنون سه بار با ترامپ گفتوگو کرده است. در گزارش رسمی تماس تلفنی هفتم نوامبر نیز بر ضرورت پایان دادن به تنشها میان ایران و آمریکا تأکید شده بود.
ارزیابی اطلاعاتی آمریکا از تأثیر تحریمها بر ایران
دو مقام آمریکایی که از گزارشهای امنیتی اطلاع دارند، به رویترز گفتهاند نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده به این ارزیابی رسیدهاند که محاصره دریایی و تحریمهای اقتصادی آمریکا به اقتصاد ایران آسیب زدهاند و ادامه این اقدامات میتواند فشار بیشتری بر تهران وارد کند.
این ارزیابی در حالی مطرح میشود که آمریکا طی ماههای گذشته با اعمال محدودیت بر تردد دریایی مرتبط با ایران، تلاش کرده است صادرات نفت و دسترسی ایران به منابع مالی را محدود کند.
رویترز پیشتر گزارش داده بود که ارتش آمریکا علاوه بر ادامه محاصره دریایی، درصدد جلوگیری از ورود تسلیحات و دیگر اقلام تحریمی به ایران از مسیرهای زمینی و دریای خزر نیز است.
همزمان، ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد که ازسرگیری حملات نظامی احتمالاً تغییر قابلتوجهی در خواستههای ایران در مذاکرات ایجاد نخواهد کرد.
با این حال، این ارزیابی به معنای کنار گذاشته شدن گزینه نظامی از سوی واشنگتن نیست.
اعزام ناو هواپیمابر سوم و بررسی حمله به تأسیسات هستهای ایران
سه منبع آگاه از برنامهریزی نظامی آمریکا به رویترز گفتهاند که نیروهای مسلح این کشور همچنان برای تشدید عملیات نظامی علیه ایران آمادگی دارند.
بر اساس این گزارش، یک ناو هواپیمابر سوم قرار است طی روزهای آینده وارد منطقه خاورمیانه شود تا جایگزین یکی از دو ناو هواپیمابر مستقر در منطقه شود. با این حال، در صورت ضرورت، امکان باقی ماندن هر سه ناو هواپیمابر در منطقه نیز وجود دارد.
یکی از منابع آگاه گفته است که حمله دوباره به تأسیسات هستهای زیرزمینی ایران همچنان یکی از گزینههای مورد بررسی است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
این در حالی است که آمریکا پیشتر این تأسیسات را هدف قرار داده و به گفته منابع آگاه، مشخص نیست حملات بیشتر تا چه اندازه بتواند مؤثر باشد.
از سوی دیگر، مسئله کاهش ذخایر تسلیحات پیشرفته آمریکا نیز در گزارشهای ارائهشده به ترامپ مطرح شده است.
دو منبع آگاه گفتهاند که رئیسجمهوری آمریکا درباره وضعیت ذخایر تسلیحاتی کشورش توجیه شده و موجودی برخی تسلیحات به سطحی نگرانکننده کاهش یافته است.
رویترز پیشتر در ماه اوت گزارش داده بود که ارتش آمریکا تقریباً تمامی ذخایر برخی مهمات دقیق دوربرد خود را مصرف کرده است. یک منبع مطلع دیگر نیز گفته است که این ذخایر هنوز جایگزین نشدهاند.
با این حال، یکی از مقامهای کاخ سفید در پاسخ به رویترز تأکید کرد که ارتش آمریکا بهاندازه کافی مهمات و تجهیزات برای تحقق تمامی اهداف راهبردی ترامپ در اختیار دارد.
فشار اسرائیل برای آغاز دور دیگری از جنگ
در حالی که ترامپ احتمال خودداری از حملات تازه علیه ایران را بررسی میکند، مقامهای اسرائیلی همچنان در تلاشاند دولت آمریکا را برای آغاز دور دیگری از عملیات نظامی علیه ایران متقاعد کنند.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفته است که اسرائیل به رایزنی با دولت ترامپ برای اجرای عملیات نظامی جدید ادامه میدهد.
با این حال، رئیسجمهوری آمریکا در روزهای اخیر تأکید کرده که واشنگتن در موقعیتی قرار دارد که نیازی به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی ندارد.
ترامپ روز پنجشنبه در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «ما به توافق با ایران نیازی نداریم.»
او همچنین مدعی شد که آمریکا بر منابع مالی گسترده ایران و تنگه هرمز تسلط دارد.
یکی از مقامهای کاخ سفید نیز در واکنش به پرسشهای رویترز اعلام کرد که تصمیمگیری نهایی درباره اقدامات آمریکا صرفاً بر عهده ترامپ است و او برای حفاظت از منافع ایالات متحده تصمیم خواهد گرفت.
این مقام مدعی شد آمریکا به دلیل تسلط بر تنگه هرمز و وضعیت بحرانی اقتصاد ایران، در موقعیتی قدرتمند قرار دارد.
پیامدهای اقتصادی و انتخاباتی جنگ برای ترامپ
احتمال خودداری ترامپ از حملات تازه در شرایطی مطرح میشود که جنگ هشتماهه با ایران، علاوه بر افزایش قیمت جهانی سوخت، نارضایتی رأیدهندگان آمریکایی را نیز به دنبال داشته است.
در نظرسنجی مشترک رویترز و ایپسوس که اندکی پیش از انتخابات سوم نوامبر انجام شد، ۵۵ درصد پاسخدهندگان اعلام کردند که هزینههای جنگ با ایران ارزش دستاوردهای آن را نداشته است.
در انتخابات میاندورهای هفته گذشته نیز جمهوریخواهان کنترل کنگره آمریکا را به دموکراتها واگذار کردند.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، جنگ با ایران را یکی از عوامل شکست جمهوریخواهان در این انتخابات دانسته است.
اکنون ترامپ در حالی میان ادامه فشار اقتصادی، ازسرگیری حملات نظامی و تلاش برای پایان دادن به جنگ در حال بررسی گزینههای پیش رو است که به گفته منابع رویترز، هنوز تصمیم قطعی درباره مسیر آینده اتخاذ نکرده است.
در نتیجه، با وجود کاهش احتمال حملات تازه در صورت خودداری تهران و حوثیها از اقدامات تحریکآمیز، گزینه نظامی همچنان روی میز واشنگتن باقی مانده و سرنوشت جنگ به تصمیمهای بعدی ترامپ و تحولات منطقه وابسته است.

