دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، از زمان شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای در هفتهٔ گذشته، دربارهٔ ادامهٔ جنگ با ایران اظهارات متعددی را مطرح کرده است.
پس از انتخابات تاکنون، او در گفتگو با خبرنگاران، مصاحبه‌های تلویزیونی و پیام‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی به‌نوعی هم از احتمال حملات نظامی بیشتر عقب‌نشینی کرده و هم از احتمال دور تازهٔ مذاکره با نمایندگان جمهوری اسلامی برای پایان دادن به این درگیری هشت‌ماهه.
رئیس‌جمهوری آمریکا یک روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای اذعان کرد که جنگ و آشفتگی اقتصادی جهانی ناشی از آن، تا حدودی در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نقش داشته است. با این حال، همچنان تأکید کرد که ورود به این جنگ تصمیم درستی بوده است.
سپس در ابتدای هفتهٔ جاری، در کاخ سفید با نخست‌وزیر قطر دیدار و گفتگو کرد و پس از آن به خبرنگاران گفت که بسیار بعید می‌داند لازم باشد که دستور حملات گسترده و تازه‌ای را علیه ایران صادر کند. او اعلام کرد که جنگ از نظر نظامی «عملاً به پایان رسیده است».
اما روز پنجشنبه، بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا برای خاتمهٔ جنگ باید شتاب کند یا نه. ترامپ اعلام کرد که آمریکا به توافق با تهران نیازی ندارد و به‌صراحت از جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، خواست تمرکز خود را به کارزار دولت برای مقابله با تقلب و فساد داخلی معطوف کند. ونس پیش‌تر در مذاکرات صلح با ایران، ریاست هیأت مذاکره‌کنندهٔ آمریکا را بر عهده داشت.
ترامپ در تمام این مدت به ایران هشدار داده است که ارتش آمریکا در وضعیت «آماده‌باش کامل و مسلح» قرار دارد و کوچک‌ترین تحولات مربوط به تأسیسات هسته‌ای در کوه کلنگ را زیر نظر دارد.
آسوشیتدپرس در گزارشی در همین زمینه نوشت که تغییر لحن و موضع ترامپ تنها بر ابهام‌ها دربارهٔ آینده این جنگ افزوده است؛ جنگی که پیش از آغاز آن با متحدان آمریکا مشورت نشد، اما آنها اکنون ناچارند با پیامدهای اقتصادی آن دست‌وپنجه نرم کنند.
احتمالاً موضع مبهم رئیس‌جمهوری آمریکا دربارهٔ جنگ، بر سفر هفتهٔ آینده او به فیلیپین و نشست‌های سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شنژن چین، سایه بیندازد.
ترامپ در شنژن نشست سه‌جانبه و بی‌سابقه‌ای با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، برگزار خواهد کرد. به نظر می‌رسد او در این دیدار با دو رهبر دربارهٔ ایران و ذخایر تسلیحات هسته‌ای این سه کشور گفتگو کند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
کاخ سفید از اظهارنظر مستقیم دربارهٔ پرسش‌های مطرح‌شده پیرامون مواضع ترامپ دربارهٔ ایران خودداری کرده است؛ با این حال، مارکو روبیو، وزیر امور خارجهٔ آمریکا، تأکید کرد که رویکرد ترامپ موجب فروپاشی اقتصاد ایران شده است.
روبیو شامگاه جمعه در سخنرانی‌اش در انجمن فدرالیست گفت: «فشار اقتصادی‌ای که ما بر این حکومت وارد می‌کنیم آن‌قدر سنگین است که دیگر به اقدام نظامی نیازی نیست، چون آنها را بسیار تضعیف کرده‌ایم.»
دیپلمات‌های خاورمیانه در تلاش برای درک موضع ترامپ‌اند
قطر که نقش میانجی اصلی را در این روند بر عهده دارد، همچنان می‌کوشد به توافقی موقت دست یابد که بر اساس آن تردد کشتی‌ها از تنگهٔ هرمز از سر گرفته شود؛ آبراهی حیاتی که انتقال نفت و گاز طبیعی از خلیج فارس به بازارهای جهانی از آنجا انجام می‌شود. در عین حال، این توافق باید امکان ادامه مذاکرات میان آمریکا و ایران را نیز باز نگه دارد.
با این حال، به گفتهٔ دو دیپلمات منطقهٔ خاورمیانه که از روند مذاکرات مطلع‌اند، تلاش‌های میانجی‌گرانه اکنون در پی اظهارات متغیر و گاه متناقض ترامپ با ابهام و سردرگمی مواجه است.
این دو دیپلمات به شرط فاش نشدن نامشان، به آسوشیتدپرس گفتند اوضاع در ابتدای هفتهٔ جاری و پس از دیدار نخست‌وزیر قطر با ترامپ، امیدوارکننده به نظر می‌رسید و روند مذاکرات در مسیر مناسبی قرار داشت، اما پیام روز پنجشنبه ترامپ در شبکه‌های اجتماعی، مبنی بر اینکه آمریکا دیگر به توافق با ایران نیازی ندارد و ونس باید «تمام و کمال تمرکز خود را» بر کارزار مقابله با تقلب و فساد دولت معطوف کند، بلاتکلیفی و سردرگمی ایجاد کرده است.
یکی از این دیپلمات‌ها گفت این پیام این پرسش را پیش کشیده است که چرا ترامپ ظاهراً ونس را از روند مذاکرات با ایران کنار گذاشته است، به‌ویژه آنکه ونس در ابتدا دربارهٔ آغاز جنگ تردید داشت، اما سرانجام از ترامپ حمایت کرد.
به گفتهٔ فردی آگاه که اجازهٔ اظهارنظر علنی نداشت و به شرط فاش نشدن نامش، پیام ترامپ در شرایطی منتشر شد که ونس احتمال ازسرگیری تعامل و مذاکره با مقام‌های ارشد ایرانی را بررسی می‌کرد.
ترامپ یک روز پس از آنکه روزنامهٔ وال‌استریت ژورنال گزارش داد ونس به ازسرگیری مذاکرات می‌اندیشد، پیامش را منتشر کرد و از معاونش خواست از مذاکرات با ایران کنار بکشد. این منبع افزود ترامپ که از رایزنی‌ها و بررسی‌های ونس اطلاع داشت، معتقد بود ایرانی‌ها با حسن نیت عمل نمی‌کنند.
ترامپ همچنین بیش از گذشته اطمینان دارد که می‌تواند با اتکا به دستاوردهای نظامی آمریکا، اعلام کند اهداف نظامی این کشور در جنگ محقق شده‌اند.
با این حال، عبور و مرور از تنگهٔ هرمز همچنان با خطرات و دشواری‌های جدی همراه است. سازمان ملل متحد گزارش داده است که از زمان آغاز درگیری‌ها در ماه فوریه تا کنون، بیشترین شمار حوادث علیه کشتی‌های تجاری در این آب‌ها در ماه اکتبررخ داده‌اند.
با این حال، به گفتهٔ همان منبع آگاه، ترامپ معتقد است از آنجا که انتقال محموله‌های نفتی از طریق تنگهٔ هرمز تقریباً به سطح پیش از جنگ بازگشته است، این امکان وجود دارد که مذاکرات برای دستیابی به توافقی با ایران دربارهٔ نحوهٔ مدیریت و ادارهٔ این آبراه حیاتی را به کشورهای حوزه خلیج فارس واگذار کند.
دیپلمات دیگر منطقه نیز گفت تلاش‌ها برای برقراری صلح عملاً در حالت انتظار و بلاتکلیفی مانده است و طرف‌های درگیر منتظرند کاخ سفید اهداف و نیت واقعی ترامپ را روشن کند.
این دیپلمات افزود که برای میانجی‌ها و مقام‌های ایرانی هنوز کاملاً روشن نیست که آیا اظهارات ترامپ به این معناست که او توافق از راه مذاکره را کنار گذاشته یا صرفاً پس از انتخابات میان‌دوره‌ای درحال قدرت‌نمایی است؛ انتخاباتی که حزب جمهوری‌خواه در آن کنترل کنگره را از دست داد.
روبیو: آمریکا از تلاش‌های میانجی‌گرانه دست نکشیده است
ایران همچنان حاضر نیست دربارهٔ برنامه هسته‌ای‌اش مذاکره کند، مگر آنکه آمریکا با چند شرط اساسی موافقت کند؛ شروطی که تهران خواستار گنجاندن آنها در هرگونه توافق آتش‌بس است.
اختلاف‌نظر با ایران بر سر فعالیت‌های هسته‌ای‌اش همچنان دشوارترین موضوع در مذاکرات به شمار می‌رود؛ موضوعی که ترامپ تأکید دارد باید در چارچوب هرگونه توافق برای پایان دادن به جنگ حل‌وفصل شود.
لحن مقام‌های ایرانی نیز چندان تغییر نکرده است. غلامحسین درزی، معاون نمایندهٔ ایران در سازمان ملل متحد، روز جمعه در نشست شورای امنیت گفت که ایران «هرگز درهای دیپلماسی را نبسته است.»
با این حال، او هشدار داد که اگر آمریکا یا اسرائیل بار دیگر حملات بمبارانی خود را از سر بگیرند، ایران «پاسخی فوری و قاطع» خواهد داد.
روبیو در ابتدای هفته جاری تأکید کرده بود که آمریکا با ادامهٔ تلاش‌های میانجی‌گران برای دستیابی به توافق مخالف نیست.
او گفت: «اگر امکان دستیابی به توافقی وجود داشته باشد، رئیس‌جمهوری نخستین کسی خواهد بود که از آن حمایت می‌کند، اما قرار نیست به یک توافق احمقانه تن بدهیم. قرار نیست توافق بدی را بپذیریم.»
مایکل سینگ، مدیر اجرایی مؤسسهٔ واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، به آسوشیتدپرس گفت که احتمال می‌دهد وضع موجود مدتی ادامه یابد. به گفتهٔ او، آمریکا و ایران بر سر تنگهٔ هرمز به بن‌بست رسیده‌اند و ایالات متحده محاصرهٔ دریایی چندماهه‌اش را ادامه خواهد داد؛ محاصره‌ای که جریان انتقال نفت خام ایران به بازارهای جهانی را محدود کرده است.
سینگ گفت راهبرد آمریکا برای وارد کردن فشار اقتصادی به ایران، در مقایسه با تشدید درگیری‌های نظامی یا اعطای امتیاز به تهران، گزینهٔ جذاب‌تری برای ترامپ است.
او همچنین احتمال داد که اگر ترامپ به این نتیجه برسد که مقام‌های ایرانی برای مذاکرات جدی و واقعی آمادگی دارند، ممکن است موضعش دربارهٔ مشارکت ونس در این مذاکرات را تغییر دهد.
