هفته گذشته، دموکراتها در انتخابات پیروز شدند؛ انتخابات در شرایطی برگزار شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری جمهوریخواهی که دوران سیاسیاش رو به پایان است، جنگی در ایران را پیش برد؛ جنگی که خود آغاز کرده و اکثریت آمریکاییها خواهان پایان آن هستند.
به شباهتهای این وضعیت با ۲۰ سال پیش توجه کنید: در سال ۲۰۰۶، دموکراتها در انتخابات میاندورهای پیروز شدند، در حالی که جورج دبلیو بوش، رئیسجمهوری جمهوریخواهی که دوران سیاسیاش رو به پایان بود، جنگی نامحبوب را در عراق پیش میبرد؛ جنگی که خود آغاز کرده بود و اکثریت آمریکاییها خواهان پایان آن بودند.
در آن زمان، با در دست گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره از سوی دموکراتها برای نخستینبار در ۱۲ سال قبل از آن، نشریه آتلانتیک از ۴۴ متخصص سیاست خارجی درباره خروج نیروهای آمریکایی از عراق پرسید. بیشتر افرادی که در نظرسنجی این مقاله در سال ۲۰۰۷ شرکت کردند، پیشبینی میکردند سیاست آمریکا در مسیری حرکت کند که رایدهندگان خواهان آن بودند: پایان جنگ.
در آن مقطع، حدود ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار نیروی آمریکایی در عراق مستقر بودند. ۷۳ درصد پاسخدهندگان گفتند که پنج سال بعد، آمریکا دیگر حضور نظامی چشمگیری در عراق نخواهد داشت؛ حضوری که در این نظرسنجی به معنای استقرار دستکم ۵۰ هزار نیرو تعریف شده بود. پیشبینی آنها درست از آب درآمد، هرچند این توصیف، آنچه پس از آن اتفاق افتاد را بیش از حد ساده میکند.
مرور آنچه در عراق رخ داد یادآوری مفیدی است از اینکه پیروزی در انتخابات با شعار مخالفت با جنگ، بسیار آسانتر از پایان دادن واقعی به درگیری است.
در ژانویه ۲۰۰۷، چند روز پس از آغاز به کار کنگره با اکثریت دموکرات، بوش دقیقا برخلاف خواسته ائتلاف مخالف جنگ عمل کرد: او گفت که از قبل اجرای طرح «افزایش نیرو» را آغاز کرده است؛ طرحی که قرار بود شمار نیروهای آمریکایی در عراق را به حدود ۱۷۰ هزار نفر برساند.
دموکراتها در مجلس نمایندگان قطعنامهای غیرالزامآور در مخالفت با این سیاست تصویب کردند. نزدیک به دو ماه بعد، آنها لایحهای برای اختصاص ۱۲۴ میلیارد دلار بودجه اضطراری به جنگهای عراق و افغانستان تصویب کردند که در آن دولت آمریکا موظف شده بود ظرف چند ماه روند خروج نیروها از عراق را آغاز کند.
اما بوش این لایحه را وتو کرد و استدلال کرد: «تعیین ضربالاجل برای خروج، به معنای تعیین تاریخ شکست است» و آمریکا نباید برنامههای خود را به دشمنانش اعلام کند.
در دسامبر همان سال، کنگره تحت فشار برای حمایت از نیروهای نظامی، با اختصاص ۷۰ میلیارد دلار بودجه اضافی برای عراق و افغانستان موافقت کرد.
سال بعد، همزمان با بهبود اوضاع در عراق، بوش کاهش حضور نظامی آمریکا را آغاز کرد و مسئولیت مسائل امنیتی را به عراقیها سپرد. باراک اوباما که با شعار پایان دادن به «جنگ احمقانه» کارزار انتخاباتی خود را پیش برده بود، وارد کاخ سفید شد و روند کاهش فعالیتهای نظامی آمریکا را ادامه داد.
تا سال ۲۰۱۲، تقریبا تمام نیروهای آمریکایی از عراق خارج شده بودند؛ اما این وضعیت دوام نیاورد. اوباما در نهایت در سال ۲۰۱۴، در واکنش به قدرتگیری گروه حکومت اسلامی (داعش)، نیروهای آمریکایی را دوباره به عراق اعزام کرد.
دونالد ترامپ نیز که در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۶ از جنگ عراق انتقاد کرده بود، نیروهای آمریکایی را برای ادامه نبرد با داعش در این کشور نگه داشت. سرانجام در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ و در اوایل سال جاری میلادی، آخرین نیروهای آمریکایی از عراق خارج شدند.
در مجموع، حضور نظامی آمریکا در عراق سالها ادامه یافت؛ آن هم در دوره چندین کنگره و چندین رئیسجمهوری که با جلب حمایت رایدهندگانی که خواهان پایان جنگ بودند، در انتخابات پیروز شده بودند.
آتلانتیک در سال ۲۰۰۷ پرسش دیگری نیز از متخصصان سیاست خارجی مطرح کرد: آمریکا چگونه باید از عراق خارج شود؟
محبوبترین پاسخ، با ۴۶ درصد، خواستار خروج مرحلهای نیروها برای به حداقل رساندن هرجومرج بود. کمطرفدارترین گزینه، با تنها ۵ درصد، خروج «فوری و کامل» نیروهای آمریکایی بود.
امروز، بیشتر آمریکاییها خواهان پایان جنگ ایران هستند، اما درباره چگونگی پایان آن اطمینان کمتری وجود دارد.
در اینجا، مقایسه با خروج آمریکا از عراق دیگر چندان دقیق نیست: به نظر میرسد آمریکا توان کمتری برای تعیین مسیر تحولات در جمهوری اسلامی دارد؛ زیرا این جنگ علیه رژیمی همچنان پابرجا در جریان است، نه علیه شورشیانی که پس از یک پیروزی نظامی با آنها روبهرو شده باشد. افزون بر این، توانایی جمهوری اسلامی برای به چالش کشیدن منافع آمریکا ــ از طریق بستن تنگه هرمز، حمله به پایگاههای نظامی آمریکا و هدف قرار دادن متحدان واشینگتن در منطقه ــ میتواند برنامههای آمریکا را پیچیده کند.
علاوه بر این، دشمنان آمریکا در عراق در سال ۲۰۰۶ توانایی ساخت سلاح هستهای نداشتند. اما درباره توانایی جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای اختلافنظر وجود دارد.
ترامپ آخر هفته گذشته در گفتوگو با برنامه «۶۰ دقیقه» گفت اگر جمهوری اسلامی «در دوران ریاستجمهوری من به سلاح هستهای دست پیدا کند»، با انتقادهای بسیار شدیدتری روبهرو خواهد شد.
او ممکن است درست بگوید. آمریکاییها همانقدر که خواهان پایان جنگ هستند، با اکثریتی قاطع معتقدند جمهوری اسلامی نباید به چنین سلاحی دست پیدا کند.
اما اظهارات ترامپ، ادعاهای قاطعانه سال گذشته او را نادیده میگیرد؛ ادعاهایی مبنی بر اینکه حملات موشکی پیشین، توانایی هستهای جمهوری اسلامی را نابود کردهاند. این تناقض، توجیه عمومی خود او برای آغاز جنگ را تضعیف میکند.
در ماه ژانویه، آمریکا بار دیگر رئیسجمهوری جمهوریخواه خواهد داشت که همچنان معتقد است تصمیم درستی برای ورود به جنگ گرفته است؛ در حالی که اکثریت کنگره تحت فشار قرار دارد تا به جنگ پایان دهد.
اگر ترامپ، با علم به اینکه دیگر هرگز با رایدهندگان روبهرو نخواهد شد، به جنگ ادامه دهد، کنگره میتواند در صورت تمایل با قطع بودجه عملیات نظامی در ایران، مانع او شود.
اما آیا دموکراتها آرای کافی برای چنین اقدامی را دارند و حاضرند پیامدهای آن را بپذیرند؟ همانند سال ۲۰۰۶، قانونگذاران معمولا زمانی که خطرهای سیاسی احتمالی را پیشبینی میکنند، تردید دارند. در این مورد، نگرانی آنها این است که مسئولیت شکست آمریکا یا دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای به گردن آنها انداخته شود.
در عوض، ممکن است وسوسه شوند اقداماتی انجام دهند که کمتر از وادار کردن واقعی ترامپ به تغییر مسیر باشد.
کنگره که در آن زمان تحت کنترل جمهوریخواهان بود، در ماه ژوئن قطعنامهای با حمایت دو حزب تصویب کرد که از ترامپ میخواست برای ادامه جنگ یا خارج کردن نیروهای نظامی، موافقت کنگره را بگیرد. اما وقتی ترامپ این مصوبه را نادیده گرفت، قانونگذاران بدون هیچ پیامدی اجازه دادند او به جنگ ادامه دهد.
ترامپ از آن زمان پذیرفته است که جنگ به پیروزی دموکراتها در مجلس نمایندگان و سنا کمک کرده و گفته انتظار دارد درگیری بهزودی پایان یابد.
اما ترامپ امروز، با اعلام اینکه جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری و منتقد جنگ ایران، دیگر در مذاکرات شرکت نخواهد کرد، ظاهرا ایده دستیابی به راهحل دیپلماتیک را کنار گذاشت.
او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما به توافق با جمهوری اسلامی نیاز نداریم. ما پول آنها، صدها میلیارد دلار، و تنگه آنها را در اختیار داریم!»
به نظر میرسد این احتمال وجود دارد که آمریکاییها سالها بر سر سیاست در قبال جمهوری اسلامی با یکدیگر درگیر باشند.
تاریخ جنگ عراق نشان میدهد حتی زمانی که رایدهندگان خواهان صلح هستند، پایان دادن به جنگهایی که رئیسجمهور از آنها حمایت میکند، بسیار دشوارتر از آغاز کردن آنهاست.
ترجمه شده از مقاله منتشر شده در آتلانتیک

