روسیه و اوکراین روز سه‌شنبه اجرای یک آتش‌بس محدود را در شهری ویران‌شده در جنوب اوکراین آغاز کردند. این آتش‌بس پیش از اجرای یک مأموریت بشردوستانه برقرار شد که با میانجی‌گری ملانیا ترامپ، بانوی اول آمریکا، برنامه‌ریزی شده بود؛ با این حال، مسکو در همین فاصله، حملات موشکی مرگبار خود به دیگر شهرهای اوکراین را ادامه داد.

همزمان بنا بر اعلام مقام‌ها، رئیس‌جمهوری فنلاند و نخست‌وزیر نروژ در تماس‌هایی جداگانه، با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، تلفنی گفت‌وگو کردند. این نخستین تماس مستقیم اعلام‌شده آن‌ها با پوتین از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، از فاصله‌ای کوتاه پس از شروع جنگ، به شمار می‌رود.

جنگی که روسیه آغاز کرد، بخش عمدهٔ کشورهای اروپایی را مقابل مسکو قرار داد و مقام‌های غربی روسیه را به سازماندهی کارزاری برای ایجاد اختلال در سراسر این قاره متهم کردند.

بنا بر اعلام دفتر ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، این دو رهبر کشورهای شمال اروپا پس از گفت‌وگو با پوتین، با او نیز تماس تلفنی برقرار کردند. یوناس گار استوره، نخست‌وزیر نروژ، و الکساندر استوب، رئیس‌جمهوری فنلاند، هر دو در شبکه اجتماعی ایکس نوشتند که گفت‌وگوی تلفنی «خوبی» با زلنسکی داشتند و در جریان آن، درباره تماسشان با پوتین صحبت کردند.

به گزارش آسوشیتدپرس، توقف موقت درگیری‌های محلی از ساعت ۳ بامداد آغاز شد تا زمینه ورود یک گروه امدادرسان به شهر اولشکی، تحت اشغال روسیه، در اواخر همین هفته فراهم شود.

وضعیت در اولشکی بحرانی است و ذخایر مواد غذایی و تجهیزات پزشکی برای حداکثر دو هزار نفری که همچنان در شهر مانده‌اند، به‌شدت کاهش یافته است. پهپادها و مین‌های زمینی نیز رفت‌وآمد را محدود کرده‌اند.

با وجودی که تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در ماه فوریه به پنجمین سال خود نزدیک می‌شود، بی‌اعتمادی عمیق میان دو کشور بارها تلاش‌ها برای برقراری آتش‌بس‌های محدود را ناکام گذاشت و آن آتش‌بس‌ها یا به‌سرعت از هم پاشیدند یا هرگز برقرار نشدند.

آتش‌بس بشردوستانه اخیر هم برای مسکو و کی‌یف پرمخاطره به‌شمار می‌رود، زیرا هر دو طرف می‌کوشند حمایت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، را به دست آورند.

مذاکره‌کنندگان روس و اوکراینی و همچنین نیروهای نظامی دو کشور در بیانیه‌هایی جداگانه، تأیید کردند که آتش‌بس در اولشکی آغاز شده است.

تماس‌های تلفنی با رهبران روسیه و اوکراین پس از دیداری در اسلو به تاریخ ۲۰ اکتبر انجام شد که در آن، رهبران نروژ و فنلاند با زلنسکی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، نشستی داشتند.

بر اساس بیانیه‌های رسمی دو کشور شمال اروپا، تماس با پوتین با هماهنگی اوکراین انجام شد و استوب و استوره برای گفت‌وگو درباره جنگ و مذاکرات سه‌جانبه آینده میان روسیه، اوکراین و آمریکا، که انتظار می‌رود ماه آینده در ابوظبی، پایتخت امارات متحده عربی، برگزار شود، با پوتین تماس گرفتند.

در بیانیه‌ها آمده است که این دو رهبر اروپایی از طرف کشورهای خود صحبت می‌کردند، نه از طرف کل اروپا.

تلاش‌های ملانیا ترامپ و پاپ لئو برای برقراری آتش‌بس در اولشکی

بر اساس اعلام دفتر ملانیا ترامپ، او پس از دیدار با مقام‌های سازمان ملل که دربارهٔ وضعیت اولشکی به بانوی اول آمریکا گزارش دادند، هدایت گفت‌وگوها با مذاکره‌کنندگان غیرنظامی روسیه و اوکراین را بر عهده گرفت.

بر اساس اعلام سازمان ملل، حداکثر دو هزار نفر در این شهر گرفتار شده‌اند و به دلیل وجود مین‌های انفجاری و حملات پهپادی در منطقه، امکان خروج از آنجا را ندارند. اولشکی در استان خرسون اوکراین قرار دارد که بخشی از آن تحت اشغال روسیه است و بارها دربارهٔ خطر حملات پهپادی روسیه به نظامیان و غیرنظامیان در آن منطقه گزارش‌هایی منتشر شده است.

واتیکان هم اعلام کرد که پاپ لئو چهاردهم اوایل همین ماه با ولودیمیر زلنسکی و ولادیمیر پوتین گفت‌وگو کرد و از آن‌ها خواست اجازهٔ رساندن کمک‌های بشردوستانه به اولشکی و تخلیه ایمن غیرنظامیان را بدهند.

مذاکره‌کنندگان مشارکت‌کننده در مأموریت امدادی گفتند پزشکان پیش از گشایش گذرگاه‌های تخلیه، دارو، مواد غذایی و آب به اولشکی منتقل خواهند شد.

کرملین در آن زمان اعلام کرد که پوتین از درخواست واتیکان حمایت کرده و برای هماهنگ‌سازی تلاش‌ها در این زمینه توافقی حاصل شده است.

مسکو و کی‌یف یکدیگر را مسئول بحران انسانی موجود می‌دانند. بر اساس حقوق بین‌الملل، روسیه به‌عنوان قدرت اشغالگر موظف است امنیت زندگی غیرنظامیان تحت اشغال خود را تضمین کند. اوکراین بارها تلاش کرد با مسکو دربارهٔ ایجاد گذرگاهی بشردوستانه برای تخلیهٔ مردم و رساندن کمک‌ها مذاکره کند.

این مأموریت امدادرسانی پیش از دور جدید مذاکرات با میانجی‌گری آمریکا برنامه‌ریزی شد؛ مذاکراتی که انتظار می‌رود ماه آینده میان هیأت‌های روسیه و اوکراین برگزار شود و هدف آن فراهم کردن زمینه برای مذاکرات تفصیلی صلح در مراحل بعدی است.

قرار است آتش‌بس محلی تا روز شنبه ادامه داشته باشد و در صورت نیاز، تمدید شود. اولشکی در حدود ۵۵۰ کیلومتری جنوب‌شرقی کی‌یف قرار دارد. در این منطقه، رود دنیپرو نیروهای روسیه و اوکراین را از یکدیگر جدا می‌کند. اولشکی در آن سوی رود دنیپرو، مقابل شهر خرسون، مرکز اداری استان، واقع شده است. نیروهای روسیه در مراحل اولیه تهاجم تمام‌عیار سال ۲۰۲۲، شهر خرسون را تصرف کردند، اما چند ماه بعد، به آن سوی رود عقب نشستند.