عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، اعلام کرد این کشور در منطقه مدینه حدود ۱۱۰ میلیون تن کانسنگ حاوی عناصر نادر خاکی و اورانیوم کشف کرده است.

بر اساس اکتشاف‌ها و بررسی‌های زمین‌شناسی انجام‌شده در جبل صاید، این ذخیره که کشف آن در هفتادمین نشست عادی کنفرانس عمومی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام شد، حاوی غلظت بالایی از عناصر نادر خاکی و همچنین مقدار امیدوارکننده‌ای اورانیوم است.

اعلام این خبر چند ماه پس از رسمی‌ شدن همکاری‌های هسته‌ای غیرنظامی میان واشنگتن و ریاض صورت گرفت. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، ۲۲ ژوییه برای همکاری‌های هسته‌ای غیرنظامی بر اساس بخش ۱۲۳ قانون انرژی اتمی آمریکا و همچنین توافق‌ دوجانبه درباره پادمان‌های هسته‌ای، توافق‌نامه‌ای امضا کردند که وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد مبنای حقوقی مشارکتی چندمیلیارددلاری و چنددهه‌ای را فراهم می‌کنند و دسترسی شرکت‌های آمریکایی را به برنامه انرژی هسته‌ای غیرنظامی عربستان سعودی افزایش می‌دهند.

به گزارش عرب‌نیوز، عبدالعزیز بن سلمان گفت: «اکتشاف‌ها و مطالعات زمین‌شناسی در طرح جبل صاید در منطقه مدینه، از وجود ذخایر حدود ۱۱۰ میلیون تن کانسنگ با غلظت بالای عناصر نادر خاکی، به‌ویژه عناصر سنگین و همچنین مقدار امیدوارکننده‌ای اورانیوم حکایت دارد.»

وزیر انرژی عربستان سعودی اضافه کرد که این روند پس از سفر شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به ایالات متحده در نوامبر ۲۰۲۵ شتاب گرفت و دو کشور در جریان آن سفر، همکاری‌های خود را در زمینه مواد معدنی حیاتی و زنجیره‌های تامین از جمله از طریق مشارکت شرکت دولتی معادن عربستان سعودی و شرکت آمریکایی ام‌پی متریالز، گسترش دادند.

این سفر به تدوین «چارچوب راهبردی همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی، فلزات و اورانیوم» منجر شد و بر اساس این چارچوب، وزارت دفاع آمریکا پذیرفت ۴۹ درصد از هزینه احداث یک کارخانه جدید فراوری عناصر نادر خاکی در عربستان سعودی را تامین کند که شرکت دولتی معادن عربستان سعودی ۵۱ درصد سهام و در نتیجه کنترل این کارخانه را در اختیار خواهد داشت.

شرکت آمریکایی ام‌پی متریالز هم شریک صنعتی و فنی طرح است و تجربه و فناوری لازم را در اختیار پروژه قرار می‌دهد. این شرکت تنها معدن و کارخانه فعال فراوری عناصر نادر خاکی در آمریکا را اداره می‌کند.

جایگاه جهانی جبل صاید

جبل صاید که در منطقه مدینه و حدود ۳۵۰ کیلومتری شمال شرقی جده قرار دارد، از پیش به‌عنوان محل یکی از ارزشمندترین ذخایر عناصر نادر خاکی جهان شناخته می‌شد. بر اساس تحلیلی از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی‌ــ که به براوردهای وزارت صنعت و منابع معدنی عربستان سعودی و شرکت دولتی معادن استناد کرده است‌ــ گمان می‌رود این ذخیره با برخورداری از حدود ۵۵۲ هزار تن عناصر نادر خاکی سنگین مانند دیسپروزیم و تربیوم، در رتبه چهارم جهان قرار داشته باشد.

این محل همچنین حدود ۳۵۵ هزار تن عناصر نادر خاکی سبک، از جمله نئودیمیم و پرازئودیمیم، در خود جای داده است.

در همین تحلیل، میزان ذخیره اورانیوم موجود در همان محل حدود ۳۱ هزار تن براورد شده است. به گفته این مرکز، وجود هم‌زمان این منابع موقعیتی منحصربه‌فرد برای عربستان سعودی فراهم می‌کند تا چرخه سوخت هسته‌ای خود را توسعه دهد و در عین حال، احتمالا بخشی از مواد موردنیاز ایالات متحده را نیز صادر کند.

خبرگزاری رسمی عربستان سعودی نیز در گزارشی جداگانه اعلام کرد ارزش ذخایر کشف‌شده عناصر نادر خاکی این کشور در نوامبر ۲۰۲۵ به ۱۰۰ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با سال ۲۰۱۸، افزایشی ۹۰ درصدی نشان می‌دهد.

مطالعات سازمان زمین‌شناسی عربستان سعودی نیز دو منطقه اکتشافی در مراحل پیشرفته را شناسایی کرده است که میزان منابع موجود در آن‌ها، حدود ۶۴۴ میلیون تن براورد می‌شود.