با به تعویق افتادن نشست میان جمهوری اسلامی ایران و دیگر قدرت‌های حوزه خلیج فارس، به نظر می‌رسد تلاش‌های دیپلماتیک در خاورمیانه در آستانه روز دوشنبه دچار وقفه شد و هم‌زمان، حملات در اطراف دو مسیر اصلی انتقال نفت منطقه، نگرانی‌ها را درباره تامین انرژی جهان افزایش داد.

امیدها برای دستیابی به یک پیشرفت دیپلماتیک سریع درباره باز شدن تنگه هرمز پس از آن کمرنگ‌ شد که بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، اواخر روز یکشنبه، اعلام کرد نشست منطقه‌ای که قرار بود روز دوشنبه برگزار شود، «در راستای دستیابی به اجماع» به تعویق افتاده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران پیش‌تر گفته بودند که در این نشست با حضور کشورهای عربی حوزه خلیج فارس شرکت خواهند کرد تا توافقی را که با عمان درباره نحوه اداره مسیرهای کشتی‌رانی در تنگه هرمز به دست آمده است، ارائه کنند.

با این حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه ۲۳ شهریورماه گفت نشست مسقط که قرار بود با حضور نمایندگان ایران، عمان و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برگزار شود، به درخواست عربستان سعودی، لغو شد.

بقایی ادعا کرد ریاض در پاسخ به «تحولات یمن» این درخواست را مطرح کرده است.

اظهارات او اشاره به حملات حوثی‌های تحت‌حمایت جمهوری اسلامی ایران است که پس از پیشروی‌های هفته گذشته در جنوب یمن، با موشک و پهپاد به مناطق عمدتا غیرنظامی در جنوب عربستان سعودی و خط لوله انتقال نفت شرق به غرب این کشور حمله کردند.

خبرگزاری حکومتی فارس نیز به نقل از یک مقام وزارت امور خارجه گزارش داد که نشست عمان به درخواست برخی کشورهای منطقه و با تصمیم مشترک تهران و مسقط به تعویق افتاد. به گفته این مقام، ایران برای تعیین زمانی مناسب برگزاری نشست، با عمان هماهنگ خواهد کرد.

تعویق این نشست پس از تصمیم عربستان سعودی برای تعطیلی خط لوله‌ای صورت گرفت که دست‌کم تا زمان حاضر، اصلی‌ترین مسیر انتقال نفت خاورمیانه با دورزدن تنگه هرمز، محسوب می‌شد.

در همین حال، سالم العوفی، وزیر انرژی عمان، روز دوشنبه تاکید کرد که تنگه هرمز بالاخره باز خواهد شد و به نظر می‌رسد شرایط کنونی، کوتاه‌مدت خواهد بود. العوفی گفت که باید مسیرهای جایگزین برای تنگه هرمز، از عمان و یمن، شناسایی شوند. او تاکید کرد که افزایش قیمت نفت و گاز طبیعی مایع ادامه‌دار نخواهد بود.

اظهارات این مقام عمان در حالی مطرح می‌شود که قیمت نفت هفته گذشته برای نخستین بار از ماه ژوییه، به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید و قیمت گازوئیل در آمریکا بار دیگر رکورد زد. قیمت خرده‌فروشی گازوئیل در آمریکا، که از نظر سیاسی موضوعی حساس است، روز یکشنبه از ۶.۲۰ دلار به ازای هر گالن (معادل لیتری حدود ۱.۶۴ دلار) عبور کرد.

معامله‌گران و خریداران نفت عربستان سعودی روز یکشنبه به رویترز گفتند اگر خط لوله‌ای که جمعه هدف حمله قرار گرفت، همچنان بسته بماند، نفت ذخیره‌شده در بندر ینبع در ساحل دریای سرخ تنها برای ادامه صادرات به مدت پنج تا هفت روز کافی خواهد بود. پس از آن، علاوه بر میلیون‌ها بشکه نفتی که به دلیل اختلال در عبورومرور کشتی‌ها از تنگه هرمز از بازار خارج شده‌اند، ممکن است تا ۴ درصد از عرضه جهانی نفت نیز در معرض خطر قرار گیرد.

عربستان سعودی هنوز درباره میزان خسارت واردشده به خط لوله جزئیات کاملی ارائه نکرده و نگفته است که این خط لوله چه مدت از مدار خارج خواهد بود. منابعی که با رویترز صحبت کرده‌اند، درباره زمان موردنیاز برای تعمیر آن، براوردهای متفاوتی ارائه داده‌اند که از چند روز تا چند هفته متغیر است. تصاویر ماهواره‌ای ستون‌های عظیم دود را از نقاط مختلف این خط لوله نشان داده‌اند.

رایزنی کشورهای منطقه

پس از «تعویق» نشست میان ایران و کشورهای خلیج فارس، وزارت خارجه قطر از برقراری چند تماس تلفنی میان شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه این کشور، با وزرای خارجه عربستان سعودی، عمان و کویت خبر داد.

در این تماس‌ها، نخست‌وزیر قطر با شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، گفتگو کرد و سپس در تماس با بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، و شیخ جراح جابر الاحمد الصباح، وزیر خارجه کویت، روابط دوجانبه و راه‌های تقویت آن و آخرین تحولات منطقه‌ای، به‌ویژه تلاش‌های دیپلماتیک و هماهنگی مشترک برای کاهش تنش و تقویت امنیت و ثبات در منطقه را بررسی کرد.

شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی در این گفتگوها، بر حمایت قطر از تمامی تلاش‌های دیپلماتیک با هدف رسیدن به راه‌حلی که آزادی کشتی‌رانی را تضمین و زمینه را برای دستیابی به توافقی جامع جهت تحقق صلح پایدار در منطقه هموار کند، تاکید کرد.

پیش از این، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفتگویی با شبکه العربی الجدید، گفته بود که حتی در صورت دستیابی به توافق با عمان، ایران تا زمانی که آمریکا خواسته‌های تهران را براورده نکند، تنگه هرمز را باز نخواهد کرد.

خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه، هم روز شنبه در گزارشی به نقل از منابع خود اعلام کرد که توافق جمهوری اسلامی ایران و عمان درباره تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به معنای باز شدن این تنگه نیست و بازگشایی آن به اجرای هفت شرط ایران از سوی آمریکا بستگی دارد.

تسنیم در آن گزارش به نقل از «منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده» نوشت که ایران برای بازگشایی تنگه هفت شرط را از طریق واسطه‌ها به آمریکا اعلام کرده و تا زمان اجرای این شروط که به تایید «مراجع عالی نظام جمهوری اسلامی ایران» رسیده است، تنگه هرمز بسته خواهد بود. در این گزارش به هفت شرط موردنظر اشاره نشده است.

با این حال، ترامپ در جریان سفر آخرهفته خود به ایرلند، بار دیگر تاکید کرد که تنگه هرمز در کنترل ایالات متحده است. او افزود که همچنان انتظار دارد جنگ ایران امسال پایان یابد و این پایان ممکن است اندکی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر رخ دهد. او همچنین گفت پس از آن، قیمت بنزین «مثل سنگ سقوط خواهد کرد».

حملات حوثی‌ها ادامه دارد

در عربستان سعودی، رسانه‌های دولتی از خسارت واردشده به خانه‌ها و یک مسجد در استان جنوبی جازان در پی تازه‌ترین حمله فرامرزی منتسب به حوثی‌های یمن‌ــ که تحت حمایت تهران‌اند‌ــ تصاویری منتشر کردند.

حوثی‌ها نیز جداگانه مدعی شدند پس از تصرف جزیره پریم در تنگه باب‌المندب، به یک پایگاه نظامی عربستان سعودی در یکی از استان‌های مجاور حمله کرده‌اند.

پیشروی حوثی‌ها و حملات آن‌ها به عربستان سعودی، آمریکا را با معضل تازه‌ای روبه‌رو کرده است. واشنگتن می‌خواهد از متحدان سعودی خود حمایت و از کشتی‌رانی محافظت کند، اما درعین‌حال تمایلی ندارد در جبهه‌ای دیگر وارد جنگ شود.

حملات حوثی‌ها کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز در برابر انتخابی دشوار قرار داده است: پذیرش زیان‌های اقتصادی فزاینده یا تعامل با ایران.

ایالات متحده سال ۲۰۲۵ به مدت دو ماه مواضع حوثی‌ها را بمباران کرد، اما ترامپ پس از آنکه اعلام کرد این گروه تهدید خود برای حمله به کشتی‌رانی در دریای سرخ را کنار گذاشته است، این کارزار نظامی را متوقف کرد.

خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع نوشت که شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، روز پنجشنبه با ترامپ تلفنی صحبت کرد و خواستار کمک نظامی برای مقابله با حوثی‌ها شد، اما ترامپ فعلا تنها ارائه حمایت اطلاعاتی را پیشنهاد کرده است.

ترامپ روز شنبه تایید کرد که با ولیعهد عربستان سعودی گفتگو کرده بود و گفت حوثی‌ها نیز با دولت آمریکا تماس گرفتند و از واشنگتن خواستند در جنگ یمن دخالت نکند.