چمدان سفر تابستانی جنیفر لوپز به اروپا یک عضو جدید داشت: دستمال سر که از روندهای پرطرفدار تابستانه در لوازم جانبی هم هست. لوپز تابستان امسال بخشی از تعطیلاتش را در فرانسه گذراند و در پاریس، همزمان با هفته مد و چند هفته پیش از تولد ۵۷ سالگی‌اش، جشن تولدی زودهنگام با اعضای خانواده و دوستانش داشت. سپس راهی ایتالیا شد و در رم و دیگر نقاط این کشور همراه دوقلوهای ۱۸ ساله‌اش، مکس و امی، دیده شد.

instagram/jlo

در این سفر، دستمال سر یکی از عناصر ثابت پوشش تابستانی لوپز بود. در ایتالیا، او آن را گاهی با پیراهن‌های کوتاه و سبک تابستانی و گاه با لباس‌های مناسب تعطیلات ترکیب کرد. در یک ظاهر، دستمال ابریشمی سبز و سفید روی موهایش بست و در تصویری دیگر، دستمال سفید کنار موهای موج‌دار و لباس روشن تابستانی دیده می‌شد.

مجله هارپرز بازار نیز در گزارش پوشش سفر او به ایتالیا، به ترکیب «پیراهن کوتاه و دستمال سر» به عنوان یکی از انتخاب‌های تکرارشونده او اشاره کرد. با این حال جنیفر لوپز تنها چهره‌ای نیست که این تابستان به سراغ دستمال سر رفته است. کندال جنر، زندایا، کایا گربر، ریانا، دوآ لیپا و گریسی آبرامز نیز در ماه‌های اخیر شکل‌های مختلفی از «باندانا» یا دستمال سر را وارد پوشش روزمره، تعطیلات یا اجراهای روی صحنه‌ خود کرده‌اند.

instagram/Elle Fanning

نشریه‌های مد درباره بازگشت دستمال سر، دستمال‌ گردن و باندانا در تابستان ۲۰۲۶ به حضور گسترده آن در پوشش خیابانی هفته‌های مد و استفاده چهره‌هایی مانند دوآ لیپا و زندایا از آن‌ها اشاره کردند.

این بازگشت فقط به سبک چهره‌های مشهور هم محدود نمی‌شود. باندانا (bandhnā) در تاریخ پوشاک، پیش از آنکه به یک وسیله صرفا تزیینی تبدیل شود، قطعه‌ای کاربردی بود. نام باندانا از یک فن رنگرزی هندی می‌آیند که نقش با استفاده از گره زدن بخش‌هایی از پارچه و غرقاب کردن در حمام رنگ، به دست می‌آمد، اما این نام به‌مرور با «دستمال» مترادف شد؛ دستمال‌هایی که در مزرعه و روستا کاربرد زیادی داشتند. گاوچرانان و کارگران معدن هم آن را دور گردن می‌بستند تا عرق را جذب کند، روی بینی و دهان قرار می‌دادند تا مانع ورود گردوغبار شود یا روی سر می‌بستند تا موها را جمع کند و سر و گردن را در برابر آفتاب و باد بپوشاند.

در سوی دیگر این تاریخ کاربردی، دستمال سر بارها با تصویر زندگی روستایی نیز پیوند خورده است. نمونه معاصر آن را می‌توان در مجموعه بهار و تابستان ۲۰۲۶ ژاکموس، با عنوان «کشاورز» (Le Paysan)، دید؛ مجموعه‌ای که سیمون پورت ژاکموس آن را با الهام از خاطرات کودکی‌اش در جنوب فرانسه و پیشینه روستایی خانواده‌اش طراحی کرد. پیراهن‌های روستایی، پیشبندها و دستمال‌ سرها بخشی از زبان بصری این مجموعه بودند و ژاکموس حتی دستمال ابریشمی مربع ۶۵ در ۶۵ سانتی‌متری با نقش‌های همین مجموعه عرضه کرد.

به‌ این‌ ترتیب، دستمال سر در مد تابستان امسال میان دو تصویر قدیمی حرکت می‌کند: از باندانای گاوچرانی که برای مقابله با عرق، گردوغبار و آفتاب استفاده می‌شد تا روسری‌های کوچک روستایی که موها را جمع می‌کردند و بخشی از لباس روزمره بودند. تفاوت اینجا است که بسیاری از نمونه‌هایی که امروز به‌عنوان لوازم جانبی مد فروخته می‌شوند، لزوما همان کارکرد اولیه را ندارند. دستمالی از پارچه سنگین، الیاف مصنوعی یا بافت بسیار تزیینی ممکن است روی سر جلوه خوبی داشته باشد، اما برای یک روز گرم تابستانی انتخاب چندان کاربردی‌  نیست.

اگر قرار است دستمال سر علاوه بر هماهنگی با مد، واقعا در سفر و روزهای گرم استفاده شود، جنس پارچه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نمونه‌های نازک از الیاف طبیعی و جاذب رطوبت، به‌ویژه پنبه و کتان، برای جذب عرق و استفاده طولانی‌مدت مناسب‌ترند. برای استفاده‌های متنوع نیز مربع‌هایی در حدود ۶۰ تا ۹۰ سانتی‌متر معمولا انتخاب‌های عملی‌تری‌اند که می‌توان آن‌ها را روی سر بست، دور گردن انداخت یا در صورت نیاز چند بار تا زد. اگر قرار است دستمال چند لایه تا شود، پارچه هرچه نازک‌تر باشد، حجم کمتری روی سر و گردن ایجاد می‌کند.

بنابراین بازگشت باندانا در تابستان ۲۰۲۶ را می‌توان فراتر از بازگشت یک قطعه خاطره‌برانگیز دید. این قطعه ساده زمانی بخشی از پوشاک کار و زندگی روزمره بود و دلیل ماندگاری‌اش نیز تا حد زیادی در همین انعطاف‌پذیری نهفته است. مد می‌تواند آن را با ابریشم، توری، قلاب‌بافی یا نقش‌های تازه بازسازی کند، اما برای کسی که می‌خواهد دستمال سر را نه فقط برای عکس، بلکه در یک روز واقعی تابستانی استفاده کند، جنس، اندازه و قابلیت جذب رطوبت هم به اندازه طرح و رنگ، اهمیت دارند.