وال استریت ژورنال درباره نحوه اجرای عملیات فریب برای تعویض هواپیمای حامل دونالد ترامپ در جریان بازگشت از سفر به ترکیه به دلیل تهدید احتمالی از سوی حکومت ایران مینویسد، هنگامی که کاروان دونالد ترامپ با سرعت از پایتخت ترکیه به سمت فرودگاه میرفت، تیم امنیتی رئیسجمهوری آمریکا با تصمیمی فوری روبهرو بود.
بر اساس اطلاعاتی که دستگاههای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل در ماه ژوئیه به دست آورده بودند، نیروهای نیابتی حکومت ایران قصد داشتند هنگام خروج ترامپ از آنکارا، هواپیمای او را با یک موشک سبک و قابلحمل هدف قرار دهند. مقامهای آمریکایی و خاورمیانهای گفتند در بدترین سناریو، یک فرد مسلح میتوانست از تدابیر شدید امنیتی اجلاس ناتو عبور کند، در فاصله حدود ۸۰۰ متری فرودگاه مستقر شود و با استفاده از یک سامانه پدافند هوایی قابلحمل توسط نفر، موسوم به (MANPADS (Man-Portable Air-Defense System، هواپیمای رئیسجمهور را هدف بگیرد.
هواپیمای کوچکتر ترامپ هنگام خروج از ترکیه ــ یک بوئینگ ۷۵۷ دو موتوره و نظامی که گاهی برای انتقال معاون رئیسجمهوری یا وزیر دفاع استفاده میشود ــ از علامت معروف «Air Force One» که نشاندهنده حضور رئیسجمهوری در هواپیماست استفاده نکرد. همچنین بر اساس اطلاعات ردیابهای پرواز، موقعیت آن را مخابره نمیکرد؛ اقدامی که میتوانست تا حدی از رئیسجمهوری محافظت کند.
مزیت دیگر استفاده از این هواپیمای کوچکتر این بود که در مقایسه با هواپیماهای بزرگتر بوئینگ ۷۴۷، امضای حرارتی (مقدار و الگوی گرمایی که یک هواپیما، خودرو یا هر جسم دیگری از خود منتشر میکند و حسگرهای حرارتی یا موشکهای گرمایاب میتوانند آن را تشخیص دهند) کمتری داشت و از نظر تئوری میتوانست آسیبپذیری کمتری در برابر برخی موشکهای زمینبههوا، از جمله سامانههای قابلحمل برای هدف قرار دادن هواپیما یا هلیکوپتر در ارتفاع پایین، داشته باشد.
اگرچه هواپیما پس از برخاستن قرار بود با جنگندههای جت اسکورت شود، به گفته مقامهای کاخ سفید، در لحظات برخاستن همچنان در برابر چنین حملهای آسیبپذیر بود.
برخی مقامهای آمریکایی این نقشه را غیرعملی و حتی ناممکن میدانستند. مقامهای ترکیه نیز بعدا به همتایان منطقهای خود گفتند مدرکی پیدا نکردهاند که نشان دهد ترامپ واقعا در معرض حمله با موشک قابلحمل قرار داشته است.
اما سرویس مخفی آمریکا با توجه به زمان محدود برای بررسی اطلاعات و در شرایطی که ایالات متحده درگیر جنگ ایران بود، هیچ ریسکی نکرد و نقشهای را اجرا کرد که بیشتر شبیه داستانهای سیاسی و جاسوسی بود.
ترامپ پس از خروج از خودروی زرهی خود، سوار نسخه قدیمیتر ایرفورس وان (هواپیمای ویژه ریاستجمهوری) شد، اما سپس مخفیانه وارد یک کامیون حمل غذای هواپیما شد و بدون اطلاع خبرنگاران و حتی برخی مقامهای ارشد کاخ سفید، به سمت هواپیمای دیگری رفت. چند دستیار ارشد، از جمله «ناتالی هارپ»، دستیار شخصی ترامپ، نیز همراه او بودند.
ترامپ سپس با یک هواپیمای نظامی کوچکتر، همراه با «پیت هگست»، وزیر جنگ آمریکا، به یک پایگاه نظامی در بریتانیا رفت. او در آنجا مخفیانه دوباره به هواپیمای اصلی بازگشت و از پلههای آن پایین آمد، گویی از ابتدا در همان هواپیما بوده است. برای ادامه سفر به آمریکا نیز ترامپ سوار سومین هواپیما شد؛ همان جت اهدایی قطر که به دلیل امکانات لوکستر، هواپیمای مورد علاقه اوست.
تصاویر منتشرشده از هواپیمای ایرفورس وان در فرودگاه ترکیه، خودروهایی با نشان شرکت خدمات پذیرایی Turkish DO & CO را در کنار آن نشان میدهد. این شرکت در پاسخ به پرسشها گفت به دلیل الزامات محرمانگی درباره مشتریان خود، بهویژه پروازهای دولتی، اظهارنظر نمیکند.
این عملیات فریب، عمدتا از سوی متحدان سیاسی ترامپ مورد تحسین قرار گرفت؛ آنها معتقد بودند رئیسجمهوری آمریکا با این اقدام دشمنی را که برای سر او ۱۰ میلیون دلار جایزه تعیین کرده، فریب داده است. در مقابل، منتقدان تصاویری تولیدشده با هوش مصنوعی از ترامپ در حال پناه گرفتن در کامیون حمل غذا منتشر کردند.
ترامپ سهشنبه شب به خبرنگاران گفت چارهای جز پیروی از تیم امنیتی خود نداشته است: «همهچیز واقعا به سرویس مخفی بستگی دارد. من از سرویس مخفی و ارتش پیروی میکنم. آنها میخواستند برای امنیت من، با یک پرواز و هواپیمای متفاوت بروم.»
مقامهای آمریکایی گفتند کاخ سفید در ابتدا قصد نداشت این عملیات فریب را علنی کند، اما پس از افشای آن توسط واشنگتنپست، ماجرا به یک جنجال رسانهای تبدیل شد. خبرنگاران خواستار توضیح درباره این موضوع شدند که چرا از انتقال ترامپ به هواپیمای دیگر مطلع نشده بودند و آیا حضور آنها در هواپیمایی که تصور میکردند ایرفورس وان است ــ در کنار مقامهای ارشدی مانند «مارکو روبیو»، وزیر خارجه، و «اسکات بسنت»، وزیر خزانهداری ــ آنها را در معرض خطر جدی قرار داده بود یا نه.
به گفته مقامهای آمریکایی، تیم ترامپ برای همراهی هواپیمایی که رئیسجمهوری از آن خارج شده بود، جنگندههای جت اعزام کرد.
یک مقام آمریکایی از این اقدام دفاع کرد و گفت ترامپ هر روز با خطرات مختلفی مواجه است و تهدیدی که در اطلاعات به دست آمده بود، آنقدر جدی ارزیابی شد که سرویس مخفی اجرای نقشه فریب و اعزام جنگندهها را تأیید کرد.
«هیچ جایی برای خطا نبود»
به گزارش وال استریت ژورنال، اطلاعات نگرانکننده در ۷ ژوئیه، یعنی یک روز پیش از پایان اجلاس ناتو، به سطوح بالای تیم ترامپ رسید.
برخی دستیاران رئیسجمهوری پیش از سفر درباره پرواز او به ترکیه نگرانی داشتند، بهویژه با هواپیمای اهدایی قطر که قابلیتهای دفاعی کمتری دارد. یکی از مقامهای ارشد دولت گفت ترامپ چنین نگرانیهایی نداشت و میخواست با همین هواپیما به خارج از آمریکا سفر کند.
اسرائیل اطلاعاتی درباره گفتوگوهای نیروهای نیابتی ایران برای کشتن ترامپ در ترکیه جمعآوری کرده بود. مقامهای دولت آمریکا گفتند اطلاعاتی که اسرائیل در اختیار واشنگتن قرار داده بود، مبهم بود و بسیاری از اعضای تیم ترامپ آن را کاملا قابلاعتماد نمیدانستند. برخی حتی گمان میکردند اسرائیل، که معمولا اطلاعات خود را با آمریکا به اشتراک میگذارد، قصد دارد ترامپ را به تشدید جنگ چندماهه با ایران ترغیب کند.
چند ساعت بعد، آمریکا نیز اطلاعات مستقلی درباره تهدید موشکی ایران به دست آورد. با این حال، مقامهای آمریکایی درباره عملی بودن این طرح تردید داشتند؛ زیرا مدرکی وجود نداشت که نشان دهد نیروهای مسلح موردنظر موشک یا سامانه پرتاب لازم را در آنکارا در اختیار داشتهاند. همچنین نفوذ به حلقه امنیتی بسیار سنگین اطراف اجلاس و ترامپ، بهخصوص با سلاحی به این بزرگی، بسیار دشوار ارزیابی میشد.
با این حال، تهدیدهای مداوم علیه رئیسجمهوری، جنگ پرتنش ایران و تصویر نگرانکننده اطلاعاتی باعث شد در این زمان کوتاه هیچ حاشیهای برای اشتباه باقی نماند.
«مایک هاکبی»، سفیر آمریکا در اسرائیل، سهشنبه به شبکه نیوزمکس گفت موساد اسرائیل یکی از دلایلی بود که آنها از واقعی بودن این نقشه اطمینان پیدا کردند.
سرویس مخفی برای محافظت از ترامپ در دقایق آسیبپذیر پایانی حضورش در ترکیه، به سراغ مجموعهای از روشهای فریب و تدابیر امنیتی رفت.
در سال ۲۰۰۰، بیل کلینتون، رئیسجمهوری وقت آمریکا، هنگام سفر از پاکستان به هند با یک هواپیمای بدون علامت پرواز کرد و اندکی پس از فرود هواپیمای رسمی ایرفورس وان به زمین نشست.
تشدید تنشها
در جریان کارزار انتخاباتی ریاستجمهوری ۲۰۲۴، اطرافیان ترامپ با حملات سایبری و تهدیدهای جدی علیه امنیت جانی خود و هواپیمای ترامپ مواجه شدند. دولت ایران پیش از انتخابات به یکی از عوامل خود دستور ترور ترامپ را داده بود و مقامهای سابق در آن زمان از هشدارهای جدی سرویس مخفی درباره دنبال شدن آنها توسط پهپادها یا احتمال مسمومیت سخن گفته بودند.
در هفتههای اخیر نیز به گفته یکی از مقامهای آمریکایی، ایرانیها تلاش کردهاند با هک تلفنهای همراه دستیاران ارشد دولت، فعالیت دولت را مختل کنند.
علاوه بر رئیسجمهوری، شماری از مقامهای ارشد فعلی و سابق دولت ترامپ نیز درباره تهدیدهای مشخص علیه خود مطلع شدهاند و تدابیر امنیتی بیشتری اتخاذ کردهاند.
این نگرانیها با تلاش چندساله برای افزایش امنیت رئیسجمهوری هنگام پرواز همزمان شده است.
در سال ۲۰۲۳ و در دوران ریاستجمهوری جو بایدن، نیروی هوایی آمریکا حذف شماره ثبت برخی هواپیماهای خود را آغاز کرد تا ردیابی آنها دشوارتر شود. با این حال، این هواپیماها اغلب اطلاعات خود را بهصورت الکترونیکی مخابره میکنند و سایر هواپیماها و وبسایتهای ردیابی پرواز میتوانند آنها را مشاهده کنند.
