شبکه خبری ان‌بی‌سی نیوز به نقل از دو مقام آمریکایی آگاه گزارش داد که بر اساس ارزیابی اطلاعاتی ارتش ایالات متحده، در حال حاضر جمهوری اسلامی ایران اولویت خود را از سلاح هسته‌ای به کنترل تنگه هرمز تغییر داده است.

این دو منبع که از ارزیابی یادشده مطلع‌اند، گفتند که تهران اکنون و به‌ویژه پس از حمله به تاسیسات هسته‌ای این کشور در مراحل ابتدایی جنگ، تنگه هرمز را نسبت به برنامه هسته‌ای خود، اهرم فشار قدرتمندتر و موثرتری می‌داند.

بر اساس این گزارش، مقام‌های نظامی آمریکا به دونالد ترامپ هشدار داده‌اند که هرگونه عملیات نظامی برای تصرف تنگه هرمز، طولانی، پرهزینه و خطرناک خواهد بود و هیچ تضمینی برای موفقیت آن وجود ندارد.

ان‌بی‌سی نیوز افزود که سه مقام اروپایی و دو مقام کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نیز با این ارزیابی موافق بودند و گفتند تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز از طریق نظامی عملیاتی طولانی و پرخطر خواهد بود. به باور آن‌ها، چنین اقدامی می‌تواند ناوهای جنگی آمریکا را در معرض حمله موشک‌های کروز یا پهپادها قرار دهد، قیمت نفت را بیش‌ازپیش افزایش دهد، در حالی که برای دستیابی به یک پیروزی روشن و قطعی هیچ تضمینی وجود ندارد.

با این حال، دولت ترامپ با این ارزیابی مخالف است و تاکید کرده است که «تنگه هرمز به‌طور کامل تحت کنترل نیروی دریایی آمریکا قرار دارد»، به این معنا که هیچ محموله‌ای به تهران نخواهد رسید، مگر اینکه واشنگتن اجازه بدهد.

به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، یک مقام دولت آمریکا نیز در واکنش به این گزارش گفت تنگه هرمز یک آبراهه بین‌المللی است که هیچ طرفی کنترل آن را در اختیار ندارد. او افزود که مسیرهای موقت احتمالی نیز بدون نیاز به تایید، مجوز، عوارض یا هرگونه هزینه دیگری فعالیت خواهند کرد.

این رسانه به نقل از دو مقام اروپایی هم اعلام کرد که «جمهوری اسلامی ایران معتقد است عملا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و در مذاکرات دست بالا را پیدا کرده است و این تنگه را اهرم فشاری حتی قدرتمندتر از برنامه هسته‌ای خود می‌داند».

با وجود گفته‌های ترامپ مبنی بر کنترل تنگه هرمز، ایران تلاش می‌کند با مذاکره با عمان درباره سازوکارهای مدیریت این آبراهه، نفوذ و کنترلش را بر آن گسترش دهد.

به باور برخی ناظران، با گذشت بیش از پنج ماه از جنگ با ایران، ترامپ عملا در یک دوراهی دشوار گرفتار شده است. از یک سو، با سرعت گرفتن مصرف ذخایر تسلیحاتی، گسترش جنگ هزینه سنگینی به آمریکا تحمیل خواهد کرد و از سوی دیگر، اگر آمریکا عقب‌نشینی کند، در حالی که جمهوری اسلامی ایران مدعی کنترل تنگه هرمز است، ناگزیر با این انتقادها مواجه خواهد شد که بدون دستیابی به نتیجه‌ای در زمینه خلع سلاح هسته‌ای تهران، موجب مسدود شدن تنگه هرمز نیز شده است.

آمریکا و جمهوری اسلامی ایران ابتدا توافق کردند که تنگه هرمز را باز و محاصره دریایی علیه ایران را لغو کنند. قرار بود پس از آن، مذاکرات تکمیلی به مدت ۶۰ روز درباره موضوع‌هایی از جمله خلع سلاح هسته‌ای تهران برگزار شود، اما این مذاکرات در پی درگیری‌های مسلحانه میان دو طرف از مسیر خارج شد.

در همین حال، درباره اظهارنظر ترامپ در روز نهم اوت مبنی بر اینکه در حال «پیش بردن اهدافش با رویکردی کم‌سروصدا» است، تحلیل‌هایی مطرح و به این احتمال اشاره شده که ممکن است او به دلیل هزینه‌ ادامه پاسخ نظامی، به سمت راهبرد فشار اقتصادی حرکت کرده باشد.

ادامه محاصره دریایی آمریکا و تشدید تحریم‌ها ضربه قابل‌توجهی به جمهوری اسلامی ایران وارد خواهد کرد. با این حال، برخی معتقدند هنوز مشخص نیست آیا چنین فشارهایی می‌تواند به حکومتی که سال‌ها است با تحریم‌های بین‌المللی دست‌وپنجه نرم کرده و دوام آورده است، ضربه‌ای مرگبار وارد کند.

وال‌استریت ژورنال نیز در گزارشی تازه نوشت مقام‌های آمریکایی می‌گویند ترامپ که به ازسرگیری جنگ تمام‌عیار تمایلی ندارد و در مورد مذاکرات دیپلماتیک نیز محتاط است، فعلا رویکرد «صبر و انتظار» را در پیش گرفته است تا به تحریم‌های مالی و محاصره دریایی بندرهای ایران فرصت دهد آسیب اقتصادی مدنظر را وارد کنند.

به گفته یک مقام ارشد دولت آمریکا، مشاوران ترامپ با ارائه آمارهایی درباره آثار تحریم‌های موجود بر اقتصاد ایران، او را به اتخاذ این راهبرد ترغیب کردند.

در این گزارش آمده که مقام‌های ارشد کابینه و کاخ سفید به ترامپ گفته‌اند تشدید تحریم‌های کنونی و اعمال تحریم‌های جدید ممکن است موثرترین گزینه برای وادارسازی حکومت ایران به تسلیم باشد. ترامپ نیز فعلا این تاکتیک را پذیرفته و به دستیارانش گفته است ترجیح می‌دهد دستور حملات بیشتری صادر نکند. او دوشنبه به خبرنگاران گفت: «آن‌ها پول ندارند. ایران ورشکسته است، کاملا ورشکسته.»

البته مقام‌ها می‌گویند ترامپ ممکن است بار دیگر راهبردش را تغییر دهد، به‌ویژه اگر حکومت ایران واکنش تهاجمی نشان دهد. اریک بروئر، مقام سابق کاخ سفید و جامعه اطلاعاتی آمریکا، گفت محاصره دریایی می‌تواند وضعیت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران را وخیم‌تر کند، اما نباید انتظار داشت تهران این فشار را بدون واکنش تحمل کند.

جمهوری اسلامی ایران در دو هفته گذشته دست‌کم ۲۲ حمله انجام داده و حدود ۵۲ پهپاد و ۱۲ موشک شلیک کرده است، بی‌آنکه با پیامدی جدی روبه‌رو شود. با این حال، قیمت نفت در محدوده ۸۰ دلار باقی مانده که به گفته مقام‌های آمریکایی، تا حدی ناشی از عبور مخفیانه روزانه هشت میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز است.

در ایران، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، روز سه‌شنبه ۲۰ مردادماه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پیام ایران روشن است: تنگه هرمز باز نخواهد شد، مگر اینکه آمریکا جنگ و محاصره را پایان دهد، دارایی‌های بلوکه‌شده ایران را آزاد کند و با یک آتش‌بس در سراسر منطقه، از جمله در لبنان و غزه موافقت کند.»

رضایی ساعاتی پیش از انتشار این متن،‌ در دیدار با سفیر چین در تهران نیز همین شروط را برای بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرده بود.

این شروط سه‌گانه در حالی مطرح می‌شود که محمدباقر ذوالقدر، دبیر پیشین شعام، در آخرین پیام مکتوبش، بازگشایی تنگه هرمز را به شش بند مشروط کرده بود که پرداخت کامل خسارت جنگ‌ها، لغو تمامی تحریم‌ها علیه ایران و خروج آمریکا از منطقه را نیز شامل می‌شد.

جمهوری اسلامی ایران در شرایطی از مقاومت در برابر خواسته‌هایش حرف می‌زند که گزارش‌ها نشان می‌دهد با ادامه محاصره دریایی ایالات متحده، اقتصادش در وضعیتی به‌مراتب بدتر از گذشته قرار گرفته است. مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، در گفتگو با خبرآنلاین تایید کرده که محاصره دریایی «بدتر و زیان‌بارتر» از جنگ است و در شرایط محاصره، این اقتصاد ایران است که وارد دوره «استهلاک و نابودی» می‌شود، نه اقتصاد آمریکا.

او با هشدار درباره تلاش برای دور زدن محاصره دریایی، یادآور شد که تجربه نشان داده است دور زدن تحریم‌ها به افزایش هزینه‌های تجارت، کاهش درآمدهای ملی و شکل‌گیری فساد منجر می‌شود و تکرار چنین رویکردی در برابر محاصره دریایی، می‌تواند پیامدهایی در ابعادی بزرگ‌تر هم داشته باشد.

رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین تاکید کرد مسیرهای زمینی و ریلی تنها برای چند هفته یا نهایتا چند ماه می‌توانند نیازهای فوری کشور را تامین کنند و این محاصره دریایی «چه با مذاکره، چه با خواهش، چه با تهدید و چه با جنگ» باید خاتمه یابد.