از زمانی که ویروس کووید سراسر جهان را درنوردید، بیش از شش سال می‌گذرد، اما هنوز درباره منشا واقعی این ویروس پاسخ قطعی و روشنی وجود ندارد و احتمالا هرگز هم وجود نخواهد داشت.

با وجود همه کشمکش‌های سیاسی و اختلاف‌نظرهای اطلاعاتی درباره منشأ کووید، فقدان شواهد به این معنا است که بحث بر سر اینکه ویروس از حیوانات به انسان منتقل شد یا از یک آزمایشگاه نشت کرد، شاید هرگز به نتیجه‌ای قطعی و قانع‌کننده نرسد و به نتیجه نرسیدن این مناقشه می‌تواند زمینه‌ساز اتهام‌زنی‌های بیشتر و بی‌اعتمادی فزاینده به نهادها شود، زیرا اگرچه وضعیت اضطراری بهداشتی مدت‌ها است پشت سر گذاشته شده، آگاهی از چگونگی آغاز آن و نحوه جلوگیری از همه‌گیری‌های آینده، همچنان اطلاعاتی حیاتی به شمار می‌رود.

تقابل قانونی کنونی کمیته امنیت داخلی سنا با آنتونی فائوچی، مقام ارشد پیشین حوزه بیماری‌های عفونی آمریکا، بحث درباره منشأ کووید را بار دیگر به یکی از موضوع‌های داغ در عرصه سیاست تبدیل کرده است.

این کمیته فائوچی را احضار کرد تا در جلسه‌ای، به پرسش‌ها درباره چگونگی آغاز همه‌گیری پاسخ دهد، اما او با استناد به اینکه رند پال، رئیس کمیته، خواهان زندانی شدن او است، به متمم پنجم قانون اساسی آمریکا (حق قانونی برای خودداری از پاسخگویی به پرسش‌هایی که ممکن است علیه خود فرد استفاده شود) متوسل شد و از پاسخگویی خودداری کرد.

به گزارش آکسیوس، اعضای کمیته هفته گذشته در رأی‌گیری‌ که نتیجه آن بر مبنای گرایش‌های حزبی شکل گرفت، به مجرم شناختن فائوچی به دلیل اهانت به کنگره رأی دادند. سپس پال، سناتور جمهوری‌خواه ایالت کنتاکی، این موضوع را به وزارت دادگستری ارجاع داد.

طی شش سال گذشته، درباره این موضوع که آیا کووید به‌طور طبیعی از حیوانات‌ــ احتمالا در یکی از بازارهای فروش حیوانات زنده و مواد غذایی تازه در چین‌ــ به انسان منتقل شد یا در نتیجه نشت از یک آزمایشگاه چینی پدید آمد، ارزیابی‌های متعددی انجام شده، اما در بیان نتیجه‌گیری‌ها، همواره از عباراتی مانند «نشان می‌دهد»، «محتمل است» یا «احتمالا» استفاده شد و استدلال‌ها بر اساس زیست‌شناسی ویروس، گزارش‌های اطلاعاتی خارج‌شده از طبقه‌بندی محرمانه و دیگر شواهد غیرمستقیم شکل گرفتند. در حالی که هیچ‌گاه «مورد نخست»، یعنی اولین فرد مبتلا، شناسایی نشد تا به حل‌وفصل این موضوع کمک کند.

نظریه نشت آزمایشگاهی هم اگرچه در سال‌های اخیر طرفداران بیشتری پیدا کرده است، تا زمانی که درباره اینکه چه اتفاقی، برای چه کسی و در چه زمانی رخ داد، اطلاعات روشن‌تر و قطعی‌تری منتشر نشود، همچنان صرفا یک نظریه باقی خواهد ماند.

در مقدمه مروری بر این مناقشه که رابرت کادلیک، یکی از مقام‌های ارشد حوزه سلامت در دوران بحران، آن را تهیه و سال ۲۰۲۵ منتشر کرد، آمده است: «جلوگیری عمدی از انتشار اطلاعات بهداشت عمومی در چین به تلاش‌های بین‌المللی برای تعیین منشأ همه‌گیری لطمه زد.»

بخش مهمی از جنجال به‌پا‌شده در میان جناح راست سیاسی در آمریکا، به نقش ادعایی فائوچی در کم‌اهمیت جلوه دادن نظریه نشت آزمایشگاهی مربوط می‌شود.

در نخستین روزهای همه‌گیری، بخش عمده جامعه علمی و رسانه‌ها این احتمال را که کووید از یک آزمایشگاه ویروس‌شناسی در ووهان چین نشت کرده باشد، رد می‌کردند، اما اعتبار این نظریه به‌مرور زمان افزایش یافت.

آشیش جا، هماهنگ‌کننده پیشین امور مقابله با کووید‌ــ۱۹ در دولت جو بایدن، اخیرا با بیان اینکه نشت آزمایشگاهی را محتمل‌تر می‌داند، خبرساز شد. این در حالی است که او در دوران حضورش در کاخ سفید از نظریه منشأ طبیعی حمایت می‌کرد.

او به سی‌ان‌ان گفت: «هیچ‌کس در ایالات متحده با اطمینان نمی‌داند. تنها کسانی که با اطمینان می‌دانند، افراد و مقام‌هایی در چین‌اند. ما همچنان در این زمینه به شفافیت و پاسخگویی نیاز داریم. ارزیابی من این است که منشأ آن احتمالا نشت آزمایشگاهی بوده است.»