محسن رضایی روز یکشنبه ۱۸ مردادماه، پس از گمانهزنیها درباره استعفای محمدباقر ذوالقدر از دبیری شورای عالی امنیت ملی، با حکم مسعود پزشکیان بهعنوان دبیر جدید «شعام» منسوب شد. در عین حال، پس از انتشار نامهای منتسب به مجتبی خامنهای مبنی بر انتصاب محسن رضایی به عنوان «نماینده رهبر» در شورای عالی امنیت ملی، محمدباقر ذوالقدر مشاور سیاسی سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران شد.
این انتصابها واکنشهایی را به همراه داشت. از جمله رسانههای اسرائیلی که به سوابق محسن رضایی و تحتتعقیب بودن او از سوی اینترپل اشاره کردند. تایمز اسرائیل با انتشار گزارشی درباره این انتصابها نوشت که محسن رضایی علاوه بر سابقه فرماندهی سپاه پاسداران، به اتهام نقش داشتن در یکی از مرگبارترین حملات یهودستیزانه دهههای اخیر، یعنی بمبگذاری سال ۱۹۹۴ در مرکز انجمن یهودیان آمیا (AMIA) در بوئنوسآیرس آرژانتین، با حکم بازداشت بینالمللی تحتتعقیب است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
محسن رضایی دومین فردی است که از زمان ترور علی لاریجانی از سوی اسرائیل به ریاست شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران منصوب میشود. لاریجانی تنها چند هفته پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران ترور شد. ارتش اسرائیل در آن زمان اعلام کرد که پس از کشته شدن علی خامنهای در نخستین روز جنگ، عملا لاریجانی رهبری جمهوری اسلامی ایران را بر عهده داشت و «رهبر بالفعل» نظام بود.
مجتبی خامنهای، پسر علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی ایران، نیز در همان حمله زخمی شد و از آن زمان تاکنون در انظار عمومی دیده نشده است.
تایمز اسرائیل در ادامه نوشت که انتصاب محسن رضایی تازهترین تغییر در راس شورای عالی امنیت ملی ایران است؛ شورایی شبیه به یک دفتر سیاسی که مجموعهای از دیدگاههای سیاسی و رقابتهای درونی را در خود جای داده و در حال سازگار شدن با پیامدهای از دست دادن چندین مقام ارشد در جنگ است.
رضایی جایگزین محمدباقر ذوالقدر میشود که قرار است بهعنوان مشاور سیاسی مجتبی خامنهای فعالیت کند.
مهدی طباطبایی، سخنگوی دفتر ریاستجمهوری، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با توجه به استعفای محمدباقر ذوالقدر از سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی و انتصاب او به مسئولیتهای جدید، مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری، محسن رضایی را به ریاست این نهاد منصوب کرد.»
رضایی در هفتههای گذشته گفته بود که ایران هرگز اجازه عبورومرور بدون مجوز از تنگه هرمز را نخواهد داد؛ تنگهای که پیش از آنکه تهران در آغاز جنگ عبورومرور از آن را مختل کند، آبراههای بینالمللی و یکی از مسیرهای کلیدی انتقال نفت در جهان محسوب میشد.
او پیشتر هم اعلام کرده بود کنترل تنگه هرمز «از دهها بمب اتم مهمتر است».
تحتتعقیب اینترپل به اتهام نقش داشتن در حمله آمیا
محسن رضایی از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۷ (۱۳۶۰ تا ۱۳۷۶) فرمانده سپاه پاسداران بود؛ دورهای که تقریبا تمام سالهای جنگ ایران و عراق را دربرمیگرفت. او پس از آن، چندین سمت سیاسی بلندپایه را بر عهده گرفت و اخیرا بهعنوان مشاور نظامی مجتبی خامنهای فعالیت میکرد.
بنا بر اتهامی که به محسن رضایی وارد شده است، او در دوران فرماندهی سپاه پاسداران، در حمله آمیا نقش داشت. بر اساس حکم یک دادگاه آرژانتینی، این بمبگذاری را عوامل تروریستی حزبالله با تامین مالی جمهوری اسلامی ایران انجام دادند. در آن حمله ۸۵ نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند.
محسن رضایی مدتها است به دلیل نقش احتمالیاش در این بمبگذاری تحتتعقیب اینترپل قرار دارد. این سازمان بینالمللی از سال ۲۰۰۷ برای بازداشت او «اعلان قرمز» (Red Notice) صادر کرده و همزمان پنج ایرانی دیگر و یک تبعه لبنان را نیز تحت تعقیب قرار داده است.
آرژانتین در سال ۲۰۲۲، هنگامی که رضایی در قطر حضور داشت، از این کشور خواست او را بازداشت کند، اما قطر چنین نکرد. دانیل رافکاس، قاضی فدرال آرژانتین، در آن زمان در نامهای رسمی به قطر نوشت: «اتهام مطرحشده علیه او ناشی از مشارکت اثباتشدهاش در جلسهای است که در آن تصمیم به اجرای حمله به مقر آمیا گرفته شد.»
در همان سال، حضور عمومی محسن رضایی در مراسم تحلیف رئیسجمهوری نیکاراگوئه خشم آرژانتین را برانگیخت و واکنش تند وزارت خارجه آن کشور را به دنبال داشت. وزارت خارجه آرژانتین حضور محسن رضایی را «توهینی به عدالت آرژانتین و قربانیان حمله تروریستی وحشیانه» در پایتخت این کشور خواند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز یکشنبه، در پیامی انتصاب محسن رضایی به دبیری شورایعالی امنیت ملی و نمایندگی رهبر جمهوری اسلامی در این شورا را تبریک گفت و اعلام کرد: «نظام اسلامی امروز در یکی از حساسترین موقعیتهای تاریخی خود قرار دارد و وحدت و انسجام در عرصه دفاعی و دیپلماسی هر دشمنی را به زانو در میآورد.»
قالیباف در پیامی دیگر، انتصاب محمدباقر ذوالقدر بهعنوان مشاور سیاسی مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، را نیز تبریک گفت.
بر اساس اصل ۱۷۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رهبر نظام دو نماینده در شورای عالی امنیت ملی دارد. علاوه بر محسن رضایی، سعید جلیلی هم نماینده مجتبی خامنهای در این نهاد امنیتی و دفاعی است.
