در حالی که جناح‌های سیاسی در ایران بیش از پیش از جایگاه و اقتدار مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، برای حمله به رقبا و حفظ موقعیتشان استفاده می‌کنند، همچنان تردیدهایی وجود دارد که آیا او عملا کشور را اداره می‌کند یا خیر.

این کشمکش داخلی در دو گزارش اخیر درباره رابطه مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران، با رهبر جدید جمهوری اسلامی مشاهده می‌شود. ابتدا گزارش‌های منتشر شد مبنی بر اینکه محمدباقر خرازی، روحانی ارشد و از بستگان سببی خانواده خامنه‌ای، مدعی شده است پزشکیان بارها تهدید به استعفا کرده و به او هشدار داده شده است اگر بار دیگر استعفا کند، پذیرفته خواهد شد. خرازی نقل کرد که مجتبی خامنه‌ای گفته است: «اگر یک بار دیگر استعفا بدهد، آن را می‌پذیرم.»

دفتر رئیس‌جمهوری این ادعا را به‌شدت رد کرد. مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری، این ادعا را «بی‌اساس و دروغ محض» خواند و یکی دیگر از مشاوران رئیس‌جمهوری نیز گفت خرازی هیچ ارتباطی با رهبر جمهوری اسلامی ندارد و به بیان «داستان‌های عجیب» مشهور است.

چند ساعت بعد، گزارش دیگری منتشر و ادعا شد پزشکیان فقط یک بار با مجتبی خامنه‌ای دیدار کرده است، که داخل خودرویی با شیشه‌های دودی و در مکانی نامعلوم در تهران بوده است.

بر اساس ادعای منابع آن گزارش، این ملاقات فقط چند دقیقه طول کشیده بود، دو طرف قادر به دیدن یکدیگر نبوده‌اند و به پزشکیان نیز اجازه داده نشد با خامنه‌ای دست بدهد. همچنین در این گزارش آمده است رئیس‌جمهوری پس از پایان دیدار، حتی درباره اینکه صدای شنیده‌شده واقعا متعلق به رهبر جمهوری اسلامی بوده ابراز تردید کرده است.

این ادعاها تاکنون به‌طور مستقل تایید نشده‌اند. پزشکیان پیش‌تر روایت متفاوتی از دیدار با خامنه‌ای ارائه کرده و گفته بود حدود دو ساعت و نیم در فضایی صمیمانه با او گفت‌وگو کرده است.

کسری اعرابی، از سازمان «اتحاد علیه ایران هسته‌ای»، به فاکس‌نیوز گفت روایت‌های متناقض درباره رابطه پزشکیان و مجتبی خامنه‌ای بازتاب‌دهنده کشمکش عمیق‌تر در ساختاری است که او آن را «مافیای الیگارشی اسلام‌گرا» توصیف می‌کند.

به گفته اعرابی، در دوران علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی نقش «پدرخوانده» این ساختار را ایفا می‌کرد، فردی که میان جناح‌های رقیب اسلام‌گرا داوری می‌کرد و دسترسی آنان به قدرت و منابع مالی را تضمین می‌کرد. حذف علی خامنه‌ای خلاء‌ای ایجاد کرد که قرار بود با انتصاب مجتبی خامنه‌ای پر شود، اما غیبت طولانی‌مدت او از انظار عمومی باعث شده است جناح‌های رقیب درباره اینکه چه کسی واقعا زمام امور را در دست دارد، دچار تردید شوند.

اعرابی گفت: «ماهیت این نظام مافیایی بر وجود یک پدرخوانده استوار است. اگر پدرخوانده غایب باشد، چه به دلیل ناتوانی شدید و چه عدم وجود، آن خلاء دوباره میان خاندان‌های مختلف الیگارش اسلام‌گرا پدیدار می‌شود.»

او در ادامه تاکید کرد اختلاف این جناح‌ها بیش از آنکه ایدئولوژیک باشد، بر سر قدرت و منافع اقتصادی است.

به گفته اعرابی، در چنین فضایی نام مجتبی خامنه‌ای به ابزاری سیاسی تبدیل شده است که جناح‌های مختلف می‌توانند برای مشروعیت‌بخشی به خود، محدود کردن رقبا یا توجیه تصمیم‌هایی که منشاء واقعی آن‌ها مشخص نیست، به آن استناد کنند.

او افزود: «نام مجتبی در حال حاضر چسبی است که این نظام را کنار هم نگه داشته است. هر یک از این جناح‌ها برای توجیه موجودیت خود، مشروعیت بخشیدن به جایگاهشان و تثبیت موقعیتشان در این ساختار شکننده، به نام او متوسل می‌شوند.»

مهدی قدیمی، روزنامه‌نگار ایرانی ساکن خارج از کشور، نیز ادعاهای مربوط به استعفای پزشکیان را بخشی از راهبردی سیاسی دانست که دولت‌های اصلاح‌طلب بارها از آن استفاده کرده‌اند.

او گفت: «این چرخه‌ای آشناست. هر زمان احساس کنند دیگر برای رهبر جمهوری اسلامی کارایی ندارند، شایعات مربوط به استعفا را مطرح می‌کنند تا همدلی افکار عمومی را جلب کنند و پیش از کنار گذاشته شدن، تصویر بهتری از خود ارائه دهند.»

قدیمی افزود در سال‌های پایانی دولت‌های محمد خاتمی و حسن روحانی نیز شایعات مشابهی مطرح بود. به گفته او، رسانه‌های نزدیک به جریان اصلاح‌طلب معمولا حتی پس از تکذیب رسمی دفتر رئیس‌جمهوری نیز به این شایعات ادامه می‌دهند تا بعدها چنین القا شود که رئیس‌جمهوری در برابر رهبر جمهوری اسلامی ایستادگی کرده است.

قدیمی درباره وضعیت مجتبی خامنه‌ای گفت باور ندارد «فردی با این نام وجود داشته باشد که قادر به فکر کردن، تصمیم‌گیری یا صحبت کردن باشد».

او گفت: «مجتبی خامنه‌ای یا مرده است، یا در وضعیتی بسیار ناپایدار و به‌شدت وخیم زنده نگه داشته شده است.»

اعرابی گفت دو گزارش منتشرشده همین روند را نشان می‌دهند؛ یک روحانی‌ که با پزشکیان همسو نیست، با استناد به اقتدار مجتبی خامنه‌ای تلاش می‌کند رئیس‌جمهوری را تضعیف کند و مدعی شود استعفای بعدی او پذیرفته خواهد شد، و از سوی دیگر، اطرافیان پزشکیان روایتی ارائه می‌کنند که نشان دهد او مستقیم با رهبر جمهوری اسلامی دیدار کرده است.

اعرابی هشدار داد اگر غیبت عمومی مجتبی خامنه‌ای ادامه پیدا کند، استفاده از نام او به‌عنوان منبع مشروعیت و اقتدار به‌تدریج دشوارتر خواهد شد.

او گفت: «تا حد مشخصی می‌توان بدون هیچ نشانه‌ای از زنده بودن فرد، از نام او استفاده کرد. هرچه غیبت مجتبی طولانی‌تر شود، پرسش‌ها درباره زنده بودن یا توانایی او بیشتر خواهد شد و به محض افزایش تردیدها، درگیری‌های داخلی نیز شدت خواهد گرفت.»