دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که توافقی درباره تنگه هرمز ممکن است به زودی و حتی از همین چهارشنبه به دست آید؛ اظهارات او همزمان با آن است که گزارشها حاکی است ایران و عمان بهتدریج به سمت توافقی برای بازگشایی این آبراه حیاتی و احتمالا کمک به پایان دادن به جنگ پیش میروند.
آسوشیتدپرس در گزارشی در این زمینه نوشت که اسرائیل و آمریکا در ابتدا اهدافی مانند سرنگونی حکومت تهران و پایان دادن به برنامه هستهای ایران را مطرح کرده بودند، اما جنگ بهتدریج به نبردی بر سر تنگه هرمز تبدیل شده است؛ چرا که حملات و تهدیدهای ایران باعث توقف رفتوآمد کشتیهای تجاری در این مسیر شده است.
بسته شدن این تنگه، که پیشتر یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور میکرد، باعث افزایش قیمت سوخت و کالاهای اساسی در مناطقی بسیار فراتر از خاورمیانه شده و اقتصاد جهانی را دچار آشفتگی کرده است.
ترامپ همچنین با فشار فزایندهای برای پایان دادن به جنگی روبهرو است که محبوبیت چندانی ندارد؛ آن هم پیش از انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا که قرار است اواخر امسال برگزار شود.
ترامپ میگوید توافق برای بازگشایی تنگه نزدیک است
رئیسجمهوری آمریکا در پاسخ به پرسش خبرنگارانی که در کالیفرنیا همراه او بودند، درباره گزارشی از وبسایت خبری آکسیوس مبنی بر اینکه ممکن است روز چهارشنبه درباره تنگه هرمز اعلامیهای منتشر شود، گفت: «ممکن است اتفاق بیفتد. فردا یا روز بعد از آن.» او این سخنان را شامگاه سهشنبه به وقت کالیفرنیا بیان کرد و افزود: «پیشرفت زیادی حاصل شده است.»
روز چهارشنبه، قیمت نفت در پی امیدواریها به دستیابی به توافقی که اجازه ازسرگیری کشتیرانی را بدهد، کاهش یافت. نفت خام برنت، شاخص بینالمللی قیمت نفت، در ساعات ابتدایی روز چهارشنبه با ۱.۲ درصد کاهش به ۷۸.۴۳ دلار در هر بشکه رسید.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
آمریکا و ایران در ماه ژوئن به توافقی برای بازگشایی تنگه دست یافته بودند، اما حملات بار دیگر از سر گرفته شد. در روزهای اخیر، ترامپ بار دیگر بهطور متناوب تهدید به انجام حملات گسترده کرده و همزمان از تلاشهای دیپلماتیک حمایت کرده است.
کشتیها در دریای سرخ و تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفتند
حتی در شرایطی که امیدها برای دستیابی قریبالوقوع به توافقی درباره تنگه هرمز افزایش یافته بود، حملات به کشتیهای تجاری در منطقه همچنان ادامه داشت.
شورشیان حوثی مورد حمایت ایران روز چهارشنبه مدعی شدند که به سوی یک نفتکش سعودی به نام «وفا» در دریای سرخ موشکهای بالستیک شلیک کردهاند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، در یک بیانیه از پیش ضبطشده اعلام کرد که این کشتی در شمال دریای سرخ، در نزدیکی بندر سعودی ینبع هدف قرار گرفته است. او هیچ مدرکی برای اثبات این ادعا ارائه نکرد و عربستان سعودی هم هنوز درباره این موضوع اعلامیهای نداده است.
این حمله بخشی از تشدید تنشهای اخیر میان شورشیان حوثی و عربستان سعودی است؛ تنشهایی که تهدید میکند چهار سال پس از رسیدن دو طرف به یک آتشبس غیررسمی، جنگ داخلی یمن دوباره شعلهور شود. در ماه ژوئیه، حوثیها اعلام کردند که در واکنش به محاصره یمن از سوی عربستان و حمله به فرودگاه بینالمللی صنعا، پایتخت تحت کنترل شورشیان، تنگه بابالمندب ــ مسیر ورودی به دریای سرخ ــ را برای کشتیهای مرتبط با عربستان مسدود خواهند کرد.
مقامهای یمنی و هندی اعلام کردند که روز سهشنبه یک کشتی تجاری با پرچم هند پس از برخورد با یک قایق حامل مواد منفجره در دریای سرخ، در نزدیکی سواحل یمن غرق شد. گارد ساحلی یمن خدمه کشتی را نجات داد که شامل ۱۳ شهروند هندی و یک شهروند یمنی بودند. تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.
پیش از آن، در همان روز سهشنبه، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد که یک کشتی باری هنگام عبور از تنگه هرمز گزارش داده است که با «یک پرتابه ناشناس» مورد اصابت قرار گرفته است.
توافق احتمالی ایران و عمان
دو مقام منطقهای به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتند که توافق احتمالی حاصل از مذاکرات میان ایران و عمان، پیشبینی میکند کشتیها از طریق مسیری تحت کنترل ایران وارد خلیج فارس و از مسیری تحت کنترل عمان خارج شوند.
این مقامها گفتند که برای تامین امنیت و حفظ محیط زیست دریایی، هزینههای خدماتی دریافت خواهد شد.
دولت ترامپ پیشتر هرگونه توافقی را که به ایران کنترل بر تنگه هرمز بدهد، رد کرده بود. این تنگه پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در تاریخ ۲۸ فوریه، یک آبراه بینالمللی آزاد محسوب میشد. حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از این تنگه عبور میکرد، اما از آغاز جنگ و در پی حملات ایران، عبور و مرور کشتیها در این مسیر بهشدت کاهش یافته و تقریبا به حداقل رسیده است.
ترامپ روز دوشنبه در گفتوگویی با خبرنگاران، مخالفت علنی خود با دریافت عوارض در تنگه هرمز را تکرار کرد. او گفت: «اجازه نمیدهم آنها عوارض دریافت کنند. اگر کسی قرار باشد هزینهای دریافت کند، آن ما خواهیم بود.»
مقامهای منطقهای گفتند مذاکرات همچنان ادامه دارد و توافق نهایی ممکن است شکل متفاوتی داشته باشد؛ همچنین هر توافقی ممکن است به لغو محاصره آمریکا علیه بنادر ایران مرتبط شود.
مقامهای آمریکایی و ایرانی چه میگویند؟
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز سهشنبه گفت که مذاکرات تهران با عمان بر «ایجاد مسیرهای امن برای ورود و خروج کشتیها» متمرکز بوده است؛ مسیرهایی که «ضمن حفظ حقوق حاکمیتی، ملاحظات امنیت ملی هر دو کشور ایران و عمان را نیز مورد توجه قرار میدهد.»
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، تایید کرد که در این مذاکرات پیشرفتهایی حاصل شده است، «اما هنوز به مرحله نهایی نرسیدهایم.»
روبیو پیشتر هرگونه توافقی را که به ایران کنترل بر تنگه هرمز بدهد رد کرده بود و ماه گذشته گفته بود چنین اقدامی یک «سابقه بسیار خطرناک» برای دیگر نقاط جهان ایجاد خواهد کرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا هم به شبکه سیانبیسی گفت: «این احتمال وجود دارد که امروز یا فردا توافقی برای بازگشایی تنگه و حرکت به سوی وضعیتی عادیتر در این درگیری حاصل شود.»
در تازهترین اظهارنظر نیز دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در مصاحبهای با فاکسنیوز که روز چهارشنبه منتشر شد، گفت: «تنگه هرمز بهزودی باز خواهد شد؛ در غیر این صورت ضربه بسیار سختی خواهند خورد و آنوقت تنگه باز خواهد شد.»
ترامپ همچنین گفت آمریکا در آستانه انجام «بزرگترین حمله از زمان جنگ جهانی دوم» بوده، اما مقامهای جمهوری اسلامی پیش از اجرای آن درخواست گفتگو کردهاند. او افزود پس از این درخواست، با گفتگو موافقت کرده است.»
ترامپ بار دیگر و با انتقاد از روسای جمهوری پیشین آمریکا افزود: «این موضوع باید دههها پیش حل میشد.»
رئیسجمهوری آمریکا افزود اقداماتی که علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی انجام داده، به این دلیل بوده که اگر ایران به سلاح هستهای دست پیدا میکرد، «جهان به جای کاملا متفاوتی تبدیل میشد.»
ساعتی پس از انتشار این مصاحبه، رسانههای داخلی ایران و ازجمله صداوسیما به نقل از یک «مقام آگاه» گزارش کردند که تا زمانی که تهدیدهای ترامپ ادامه دارد، توافق با عمان برای بازگشایی تنگه هرمز به تاخیر خواهد افتاد.
