حمله موشکی جمهوری اسلامی ایران به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در اردن که سه نظامی آمریکایی را کشت، نشان میدهد این کشور همچنان زرادخانه تسلیحاتی قابلتوجهی در اختیار دارد که با وجود ادعای دونالد ترامپ مبنی بر «نابودی کامل» توان نظامی تهران، هنوز نیروهای آمریکایی و متحدان منطقهای ایالات متحده را تهدید میکند.
والاستریتژورنال به نقل از تحلیلگران نظامی، مینویسد که حمله روز جمعه به پایگاه هوایی موفقالسلطی اردن احتمالا با استفاده از موثرترین موشکهای تهران، از جمله موشک میانبرد «خیبرشکن» انجام شد. این سامانه موشکی و سامانههای دیگر در تاسیسات زیرزمینی نگهداری میشدند که آمریکا و اسرائیل در ماههای اسفند و فروردین چندین هفته آنها را بهشدت بمباران کردند، اما ایران پس از آن، ورودیهای این تاسیسات را از زیر آوار بیرون آورد و شلیک موشک از برخی پایگاهها را از سر گرفت.
این موضوع چالش مداومی را که آمریکا با آن روبهرو است، برجسته کرده: بیش از یک هفته که شروع دوباره حملات هوایی به ایران میگذرد، ایالات متحده همچنان نتوانسته است توانایی تهران را برای حملات متقابل از میان ببرد.
حمله جمهوری اسلامی ایران به اردن چهارمین حمله این کشور طی پنج روز گذشته به نیروهای آمریکایی بود که به گفته تحلیلگران نظامی، نشان میدهد ذخایر موشکی تهران هنوز به پایان نرسیده و احتمالا در گریز از سامانههای پدافند هوایی آمریکا نیز عملکرد بهتری پیدا کرده است.
هدف تهران این است که هزینه ادامه این درگیری را برای واشنگتن افزایش دهد. با این امید که ترامپ از تهدیدهایش برای تشدید دوباره جنگ عقبنشینی کند و بر سر توافقی جدید که کنترل تنگه هرمز را در اختیار تهران باقی بگذارد، مذاکره کند.
بهنام بنطالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، میگوید: «سیاست تدریجی زمین سوخته ایران علیه جهان عرب با هدف واداشتن آمریکا به خروج از منطقه طراحی شده است، نه اینکه این کشور را به تشدید حضور و اقدامهایش ترغیب کند.»
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، فروردینماه به خبرنگاران گفت که برنامه موشکی تهران «عملا نابود شده» و پرتابگرها و موشکهای آن «تحلیل رفتهاند، بهشدت آسیب دیدهاند و تقریبا بهطور کامل از کار افتادهاند». ترامپ هم ماه گذشته گفت تنها ۲۱ درصد از ذخایر موشکی پیش از جنگ ایران باقی مانده، هرچند اذعان کرد که این میزان «هنوز هم زیاد است».
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جان اوساف، سناتور دموکرات ایالت جورجیا، روز سهشنبه در جلسه استماع کمیته تخصیص بودجه، هگست را بابت اظهاراتش مبنی بر اینکه آمریکا به اهداف خود در جنگــ از جمله «محو کردن تهدید موشکی ایران» ــ دست یافته است، بهشدت بازخواست کرد، اما هگست پاسخ داد که «ما هرگز انتظار نداشتیم آنها دیگر توان شلیک نداشته باشند. مسئله ابعاد و گستره این توانایی در برابر حریفی مانند ایالات متحده آمریکا است».
موشک خیبرشکن که برد آن دستکم ۱۴۵۰ کیلومتر است، از سوخت جامد استفاده میکند و به سامانه هدایت ماهوارهای مجهز است، سال ۲۰۲۲ معرفی شد. جمهوری اسلامی ایران مدعی است این موشک به کلاهک مانورپذیر ورود مجدد به جو مجهز است که میتواند از سامانههای پدافند هوایی عبور کند. به گفته تحلیلگران نظامی، در درگیری قبلی نیز از این موشک علیه اسرائیل استفاده شده بود.
در ویدیویی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نهاد ناظر بر نیروهای موشکی جمهوری اسلامی ایران، طی روزهای اخیر منتشر کرد، گفته شد که در تازهترین حملات، از موشکهای بالیستیک فتاح (برد حدود ۳۰۰ کیلومتر)، ذوالفقار، فاتح ۱۱۰ و قیام و همچنین پهپادهای شاهد و موشکهای کروز پاوه استفاده شد.
تام کاراکو، کارشناس موشکی در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، معتقد است ادامه این حملات دشواری دفاع در برابر حملات موشکی دشمنی را که سالها برای مطالعه شیوه عملکرد ارتش آمریکا وقت صرف کرده است، برجسته میکند. او گفت: «ایرانیها چند دهه است که نحوه جنگیدن آمریکا را زیر نظر دارند و زیرساختی کلی ایجاد کردهاند که برای تاب آوردن در جنگ با ایالات متحده طراحی شده است.»
عبور این موشکها از پدافندهای هوایی آمریکا، حتی با وجود آنکه ایران در هر موج حمله، نسبت به مراحل پیشین جنگ، موشکهای کمتری شلیک میکند، چالشهای موجود در مسیر حفاظت از حدود ۵۰ هزار نیروی مستقر در منطقه را آشکار میکند.
ران کوخاو، فرمانده پیشین نیروهای پدافند هوایی و موشکی اسرائیل، احتمال میدهد به دلیل خسارتهایی که حملات ایران در مراحل ابتدایی جنگ به رادارها و دیگر سامانههای پدافند هوایی وارد کرد، اکنون تعداد بیشتری از موشکها از سد این سامانهها عبور میکنند.
او با اشاره به اینکه رادارها و سامانههای پدافند هوایی در اردن و کشورهای حاشیه خلیج فارس در مرحله نخست جنگ هدف قرار گرفتند، گفت: «رادارهای آنها در معرض حمله قرار دارند. زیرساختهایشان نیز در معرض حمله است.»
در مراحل ابتدایی جنگ، آنچه «شهرهای موشکی» ایران نامیده میشود، از اهداف اصلی حملات بود و هواپیماهای جنگی و پهپادهای مسلح بر فراز این پایگاههای غارمانند به پرواز درمیآمدند تا هنگامی که پرتابگرهای حامل موشک برای شلیک خارج میشدند، آنها را هدف قرار دهند. همزمان، از چندین موج حمله بمبافکنهای سنگین و موشکهای کروز تاماهاوک برای هدف قرار دادن ورودی تونلهای این تاسیسات استفاده شد که در برخی نقاط، تسلیحات ایرانی را زیر زمین مدفون کرد.
با این حال جمهوری اسلامی ایران از دوره آتشبس برای بازسازی استفاده کرد. به گفته بنتسیون ماکالس، تحلیلگر اسرائیلی که تصاویر ماهوارههای تجاری از این تاسیسات را بررسی کرده، ایران در چندین پایگاه موشکی در سراسر این کشور جادههای جدید احداث کرده و ورودی تونلها را استحکام بخشیده است.
یکی از حملات در روزهای ابتدایی جنگ، به یک پایگاه موشکی ایران در شمال شهر کرمانشاه ضربات سنگینی وارد کرد و چندین ساختمان به تلی از آوار تبدیل شدند و در جادههای منتهی به تونلهای حفرشده در عمق کوه، گودالهای بزرگی ایجاد شد، اما گروههای عملیاتی تا هفته نخست ماه ژوئن (اواسط خرداد)، دو جاده را تعمیر کردند. اقدامی که به کامیونهایی که در تصاویر ماهوارهای دیده میشد امکان داد خاک و آوار را جابهجا کنند و برای بازگشایی ورودیهای فروریخته تونلها دست به کار شوند.
جیم لمسون، پژوهشگر مهمان در کینگز کالج لندن و تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا که حوزه تخصصیاش ارتش ایران است، گفت: «آنها میتوانند ورودی تونلها را هدف قرار دهند، اما همانطور که دیدیم، ایرانیها میتوانند با استفاده از گروههای مهندسی خود، این موانع را نسبتا سریع برطرف کنند و فعالیتهایشان را از سر بگیرند.»
نیکول گراجوسکی، کارشناس راهبرد ایران در دانشگاه علوم سیاسی پاریس، گفت موشکهایی که به سوی اردن شلیک شدند، احتمالا از پایگاهی در نزدیکی شهر تبریز یا دیگر پایگاههای واقع در غرب ایران پرتاب شدند که فعالیتشان را از سر گرفتهاند و این بدان معنا است که ایران توانسته ذخایر موشکی خود را دوباره پر کند. شاید هم برخی از موشکهایی را که در پایگاهها مدفون شده بودند، از زیر آوار در آورده است. به هر حال روشن است که هنوز تعدادی از کارآمدترین موشکهای خود را در اختیار دارد.
