در شرایطی که تنش‌ها میان تهران و واشنگتن بار دیگر شدت گرفته و فرماندهی مرکزی آمریکا برای دهمین شب متوالی اعلام کرده که نقاطی را در ایران هدف قرار داده است، روزنامه واشنگتن‌پست می‌نویسد که گزارش‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد حملات ایالات متحده بعید است موضع جمهوری اسلامی ایران را تغییر دهد.

به گزارش این رسانه، بر اساس یک ارزیابی اطلاعاتی جدید که مقام‌های کنونی و پیشین آمریکا درباره آن توضیح داده‌اند، رژیم حاکم بر ایران بعید است در نتیجه دور تازه حملات نظامی آمریکا‌ــ مانند حملاتی که اکنون در جریان است‌ــ به طور جدی تحت تاثیر قرار بگیرد یا موضعش را در مذاکرات نرم‌تر کند.

این مقام‌ها گفتند تحلیلگران سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا به این نتیجه رسیده‌اند که تهران و واشنگتن، دست‌کم در شرایط فعلی، در یک وضعیت نامشخص و طولانی‌مدت میان صلح و جنگ گرفتار شده‌اند که با توجه به افزایش تلفات در درگیری‌های متقابل میان دو کشور، نگرانی‌های بیشتری ایجاد کرده است.

واشنگتن‌پست نوشت این یافته‌ها که به دولت آمریکا ارائه شد، ظاهرا بر دوراهی دشواری که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در جنگی که او و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اواسط اسفند آغاز کردند، با آن روبه‌رو است، تاکید می‌کند.

در بخشی از این گزارش آمده که به نظر می‌رسد مسیر کنونی ترامپ، یعنی ادامه حملات گسترده‌تر علیه جمهوری اسلامی ایران، به بن‌بست رسیده، از طرفی با توجه به اینکه جنگ در داخل آمریکا به‌شدت نامحبوب است، تشدید درگیری از سوی ایالات متحده‌ــ از جمله احتمال اعزام نیروی زمینی‌ــ برای رئیس‌جمهوری خطرات سیاسی به همراه دارد، در حالی که برای موفقیت آن هم تضمینی وجود ندارد.

ارتش آمریکا آخرهفته گذشته اعلام کرد که دو نظامی آمریکایی در حمله روز جمعه ایران به یک پایگاه هوایی در اردن کشته شدند. سپس فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، که مسئول عملیات نظامی آمریکا در منطقه است، روز سه‌شنبه حملات تازه‌ای را آغاز و اعلام کرد که به فرمان ترامپ و در واکنش به کشته شدن نظامیان آمریکایی انجام شدند.

تهران نیز در روزهای گذشته مدام در حال حمله به کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس است. کویت و بحرین اعلام کردند که حملات هوایی را رهگیری کرده‌اند.

در جبهه دیگری از درگیری‌های خاورمیانه، شبه‌نظامیان حوثی یمن، تحت‌حمایت تهران، اعلام کردند که علیه عربستان سعودی تحریم و محاصره دریایی اعمال خواهند کرد؛ اقدامی که امنیت تنگه حیاتی باب‌المندب میان شبه‌جزیره عربستان و آفریقا را که دریای سرخ را به اقیانوس هند متصل می‌کند، به خطر می‌اندازد.

با افزایش احتمال آغاز دوباره یک جنگ گسترده‌تر، هم ایران و هم آمریکا اعلام کرده‌اند که برای مذاکرات جدید آمادگی دارند، هرچند تاکنون هیچ پیشرفتی گزارش نشده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه در یک نشست خبری در تهران گفت از طریق میانجی‌هایی در دوحه، پیام‌هایی از سوی واشنگتن به تهران رسیده است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفت که ایالات متحده همچنان برای دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک درباره ایران آمادگی دارد و بخش‌هایی از دولت ایران نیز خواهان چنین راه‌حلی‌اند، اما عده‌ای دیگر مانع این روند شده‌اند.

روبیو شامگاه یکشنبه هنگام ترک آمریکا برای سفر به فیلیپین، به خبرنگاران گفت: «آن‌ها همچنان پیام‌ می‌فرستند که می‌خواهند گفتگو کنند، می‌خواهند مذاکره کنند، اما آنچه ما به آن پاسخ می‌دهیم، رفتار آن‌ها است؛ اینکه موشک و پهپاد به سمت کشتی‌ها شلیک می‌کنند.»

تهران در دوره‌های پیشین مذاکرات نشان داد که مذاکره‌کننده‌ای سرسخت است و به‌ویژه در موضوع‌های کلیدی مانند برنامه هسته‌ای خود کوتاه نمی‌آید. دولت آمریکا بارها اعلام کرد که تهران در برابر خواسته‌های واشنگتن تسلیم شد، اما تهران هر بار رسیدن به چنین توافقی را رد کرد.

دو طرف در ماه آوریل‌ (فروردین ۱۴۰۵) به یک آتش‌بس برای پایان دادن به درگیری‌ها و بازگشایی تنگه هرمز دست یافتند و قرار شد مذاکرات درباره مسائل اصلی به زمان دیگری موکول شود، اما این توافق به دلیل اختلاف سر کنترل تنگه هرمز که یک گلوگاه‌های حیاتی در خلیج فارس برای صادرات نفت و دیگر کالاها است، فروپاشید.

واشنگتن‌پست نوشت که گزارش اطلاعاتی جدید را عمدتا سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) تهیه کرده و تحلیلگران این سازمان بر توانایی حکومت ایران برای ادامه بقا، با وجود از دست دادن بسیاری از رهبران ارشد و بخش زیادی از تجهیزات نظامی خود در حملات آمریکا و اسرائیل، تاکید کرده‌اند.

سیا در ماه مه، طی یک تحلیل نتیجه‌گیری کرد که جمهوری اسلامی ایران پیش از مواجهه با مشکلات اقتصادی شدیدتر، می‌تواند دست‌کم سه تا چهار ماه در برابر یک محاصره دریایی آمریکا، مقاومت کند.

مقام‌های اطلاعاتی کنونی و پیشین آمریکا می‌گویند ارزیابی‌های اطلاعاتی مانند گزارش مربوط به ایران با هدف ارائه پیش‌بینی‌های قطعی درباره آینده تهیه نمی‌شوند، بلکه تصویری از روندهای فعلی و احتمالی آینده ارائه می‌کنند که بر اساس تمام اطلاعات محرمانه موجود، جمع‌آوری اطلاعات فنی و همچنین داده‌های منابع باز، شکل گرفته است. به گفته آنان، جمهوری اسلامی ایران در داخل، به‌طور فزاینده‌ای با افزایش تنش‌ها در ساختار حکومت و میان کسانی مواجه است که واشنگتن آن‌ها را عمل‌گرا می‌داند و کسانی که در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و دیگر نهادها به‌عنوان افراد تندروتر شناخته می‌شوند و نفوذشان افزایش یافته است.

روبیو گفت که آمریکا مستقیم از مقام‌های ایرانی شنیده که آ‌ن‌ها خواهان توافق دیپلماتیک‌اند، اما اذعان کرد که میان این افراد و تندروهایی که ظاهرا با چنین توافقی مخالف‌اند، «تنشی وجود دارد» و او نمی‌داند اگر تندروها پیروز شوند، چه اتفاقی رخ خواهد داد.

در بیانیه‌هایی که آخرهفته منتشر شد، هم مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، و هم محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد ایران در مذاکرات اخیر با آمریکا، بر وحدت تاکید کردند و آن را «شرط ضروری برای پیروزی در مبارزه با دشمن» دانستند.

برخی مقام‌های دیگر جمهوری اسلامی ایران نیز در روزهای گذشته مواضعی اتخاذ کردند که نشان می‌دهد با ادامه جنگ مخالفتی ندارند. به‌عنوان نمونه، محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، در تشریح سناریو احتمالی «اشغال» خاک ایران از سوی آمریکا، گفت که در صورت وقوع چنین شرایطی، نیروهای مسلح ایران حاضر خواهند بود برای مقابله با نیروهای مهاجم، بخش‌هایی از خاک ایران را نیز هدف قرار دهند.

اکرمی‌نیا این اظهارات را در توضیح راهبرد نظامی جمهوری اسلامی ایران در صورت وقوع یک تهاجم زمینی بیان کرد و گفت هدف از چنین اقدامی جلوگیری از تثبیت و استقرار نیروهای مهاجم در مناطق اشغالی خواهد بود.

محمد مرندی، مشاور هیأت جمهوری اسلامی ایران در اسلام‌آباد، هم در مصاحبه‌ای با گلن دیسن، تحلیلگر سیاسی، مدعی شد که جمهوری اسلامی ایران طی دهه‌های گذشته، خود را برای احتمال حمله زمینی آمریکا آماده کرده است و حتی چنین سناریویی را به سود خود می‌داند.

مرندی با اشاره به آنچه «برنامه‌ریزی آمریکا برای تهاجم زمینی» خواند، گفت: «نمی‌گویم این حمله حتما انجام خواهد شد یا در روزهای آینده رخ می‌دهد، اما آمریکایی‌ها برای چنین تهاجمی برنامه دارند.» این مشاور حکومت ایران افزود: «جمهوری اسلامی معتقد است اگر آمریکا وارد یک نبرد زمینی شود، این سناریو می‌تواند به پیروزی ایران در جنگ منجر شود.»

او ادعا کرد جمهوری اسلامی ایران به‌تازگی یک موشک جدید را عملیاتی کرده و بخش عمده‌ای از زرادخانه موشکی و پهپادی خود را به‌صورت غیرمتمرکز و در تاسیسات زیرزمینی مستقر کرده است تا در برابر حملات هوایی گسترده مقاومت بیشتری داشته باشد.

به گفته مرندی، نیروهای ایرانی موشک‌ها و پهپادها را تنها هنگام نیاز از پایگاه‌های زیرزمینی خارج می‌کنند، پس از شلیک دوباره آن‌ها را به نقاط مختلف منتقل و به‌صورت پراکنده نگهداری می‌کنند تا هدف قرار دادن تعداد زیادی از آن‌ها به‌طور هم‌زمان برای دشمن دشوار باشد.

سپاه پاسداران هم در بیانیه‌‌‌ای که صبح سه‌شنبه منتشر شد، اعلام کرد دو نفتکش که با «فریب ارتش کودک‌کش آمریکا» قصد عبور از تنگه هرمز را داشتند، بر اثر انفجار دچار حریق شدند. سپس در بیانیه دیگری ادعا کرد که «رزمندگان اسلام چنان روحیه‌ گرفته‌اند که هر روز حماسه‌ای نو خلق می‌کنند.» در این بیانیه اعلام شد که منافع نظامی آمریکا در المحرق بحرین هدف حمله قرار گرفته است.

این اظهارات در حالی است که خبرنگار اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی درباره گفتگوهای احتمالی آتش‌بس با جمهوری اسلامی ایران نوشت: «در حال حاضر، دونالد ترامپ بر وادار کردن ایران به پرداخت هزینه بابت نقض تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و اقدام‌های تروریستی مستمر در تنگه هرمز تمرکز کرده است. علاوه بر این، جمهوری اسلامی ایران را وادار خواهد کرد تا تاوان کشته شدن سربازان آمریکایی را بپردازد.»

 این مقام مسئول با اشاره به موضع کاخ سفید، افزود: «این ضربات ویرانگر تا زمانی که رئیس‌جمهوری تصمیم دیگری اتخاذ کند، ادامه خواهد داشت، اما گفتگوها میان دو کشور همچنان در جریان است.»