دوهفته پس از اعلام نتایج کنکور در افغانستان، نهادهای رژیم طالبان همچنان از فهرست مردانه نفرات برتر این آزمون که رتبههای اول کنکور را به دست آوردهاند، بهعنوان نماد «پیشرفت در امور آموزش» یاد میکنند.
عبدالباقی حقانی، رئیس اداره آزمون در وزارت تحصیلات عالی رژیم طالبان، روز یکشنبه در برنامه تقدیر از ۱۰ نفر اول کنکور، ادعا کرد که امارت طالبان «برای شمار زیادی از جوانان زمینه آموزش و پیشرفت را فراهم کرده است و این جوانان در آینده در آبادانی و پیشرفت افغانستان نقش مهمی ایفا خواهند کرد».
نتایج کنکور افغانستان ۱۵ تیر اعلام شد و پذیرفتهشدگان در دانشکدههای پزشکی و مدارس دینی، با نمرههای ۳۶۰ و ۳۲۷ بالاترین نمره را در میان شرکتکنندگان دو بخش دانشگاهها و مدارس دینی کسب کردند.
در پنجمین سال سلطه طالبان بر افغانستان کنکور بدون حضور دختران برگزار شد و دانشگاهها، از جمله مراکز آموزشی پزشکی، همچنان از حضور دختران و زنان خالیاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
توجه طالبان به افزایش مدارس دینی و جهادی در سراسر افغانستان، ممنوعیت تحصیل و اشتغال دختران و همچنین رایگان بودن تحصیل از جمله خوابگاه و غذا در مدارس جهادی و تغییر محتوای آموزشی مدارس مدرن، باعث شده است که انگیزه پسران هم برای ورود به دانشگاه کاهش یابد.
یک گزارش جدید سازمان مدنی شبکه همراه در مورد مدارس دینی و جهادی طالبان، نشان میدهد که این گروه از زمان بازگشت به قدرت، مدارس دینی را به ستون اصلی نظام آموزشی، اجتماعی و سیاسی خود تبدیل کردهاند.
ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، خرداد ۱۴۰۱ در فرمانی، به نهادهای این گروه دستور داد که به برپایی مدارس جهادی در سراسر افغانستان اقدام کنند و نهادهای مالی از جمله وزارت مالیه (خزانهداری) را هم موظف کرد بودجه لازم را تامین کند.
پس از صدور این فرمان، روند ساخت این مدارس آغاز شد و اکنون در تمام ۲۴ استان افغانستان، این مدارس با ظرفیت جذب بیش از یکهزار دانشآموز به صورت همزمان و با امکانات خوابگاه، غذا و شهریه ماهیانه، بر پا شدهاند.
دستور طالبان برای برپایی مدارس جهادی در افغانستان-ایندیپندنت فارسی
گزارش سازمان مدنی شبکه همراه نیز نشان میدهد که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰، شمار مدارس دینی و جهادی و همچنین دانشآموزان این مدارس به میزان چشمگیری افزایش یافته است.
این گزارش میافزاید که تا پیش از از سقوط دولت جمهوری در سال ۱۴۰۰، حدود پنج هزار مدرسه دینی ثبتشده در افغانستان فعالیت میکردند، اما این رقم تا مهر ۱۴۰۴، به ۲۲ هزار و ۹۷۲ رسید. این مجموعه شامل مدارس عادی، دارالحفاظها، دارالعلومها و مدارس جهادی است.
تا اواخر سال ۲۰۲۴ (دی ماه ۱۴۰۳)، تعداد دانشآموزان نهادهای دینی طالبان به سه میلیون و ۶۸۷ نفر رسیده بود. البته گزارش سالهای بعد منتشر نشده و مشخص نیست چه تعداد به این رقم افزوده شده است. در این میان، بیش از ۲۷ هزار طلبه از خوابگاه و غذای رایگان در مدارس دینی و جهادی طالبان بهرهمند میشوند.
این گزارش نشان میدهد که تعداد مدارس دینی اکنون از تعداد کل مدارس مدرن و مدارس عمومی افغانستان بیشتر شدهاند و در حالی که افغانستان حدود ۱۸ هزار و ۳۳۷ مدرسه مدرن دولتی و خصوصی دارد، تعداد نهادهای آموزشی دینی از ۲۲ هزار گذشته است.
روند برپایی مدارس دینی و جهادی طالبان سراسری است و حتی در شهرهایی که جمعیت حنفیمذهب اندک است، این روند ادامه دارد. به عنوان نمونه بامیان که پیش از سال ۱۴۰۰ از استانهای پیشرو در آموزش دختران محسوب میشد، اکنون رشد سریع مدارس دینی را شاهد است. بر اساس یافتههای این گزارش، تعداد مدارس دینی در بامیان از ۸۴ به ۱۳۶ مرکز و شمار دانشآموزان این مدارس از حدود شش هزار و ۹۷۲ نفر در سال ۱۴۰۲، به ۱۲ هزار و ۸۰۰ نفر در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
قندهار که مرکز سیاسی و مذهبی طالبان است، بیشتر شمار مدارس دینی و جهادی را در خود دارد. ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، و اعضای حلقه تصمیمگیری طالبان هم در این شهر زندگی میکنند و بزرگترین قرارگاه ارتش طالبان هم در حومه قندهار قرار دارد.
بر اساس گزارش سازمان مدنی «شبکه همکار»، تنها در استان قندهار یکهزار و ۵۲۲ مدرسه دینی فعالیت میکنند که ۶۰۰ و هشت هزار و ۸۰۰ دانشآموز در آنها آموزش میبینند. از این میان، در مرکز شهر قندهار ۳۴۰ مدرسه دینی با ۱۳۶ هزار دانشآموز فعالیت میکنند.
هرچند در دستور رهبر طالبان برای برپایی مدارس جهادی آمده بود که در هر استان یک مدرسه برپا شود، در قندهار ۲۳ دارالعلوم و مدرسه جهادی برپا شده که بیشتر این مدارس متعلق به رهبران ارشد طالبان است.
آموزش جهاد و مخالفت با ارزشهای مدرن
رسانهها به مدارس دینی و جهادی طالبان دسترسی ندارند و محتوای برنامههای آموزشی این مدارس حتی در رسانههای خود طالبان نیز بازتاب نمییابند. با این حال طالبان که در پنج سال گذشته، محتوای دروس مدارس مدرن را نیز با ایدئولوژی خود همسو کردهاند، در مدارس جهادی هم بر ترویج مفاهیم جهاد، اطاعت از امیر، مشروعیت جهاد و مخالفت با ارزشهای مدرن متمرکز شدهاند.
پیشتر وزارت معارف (آموزش و پرورش) طالبان گزارش داده بود که در کنار حذف موضوعهایی مانند حقوق بشر، هنر، موسیقی، حقوق زنان و دیگر مسائل مرتبط با ارزشهای مدرن، مضامینی مانند «درسهای جهاد» و محتوای همسو با ایدئولوژی امارت اسلامی را جایگزین کرده است.
طالبان در مورد چگونگی تامین هزینههای مدارس دینی و جهادی گزارشی منتشر نکردهاند، اما از آنجا که نهادهای کلیدی از جمله بانک مرکزی، وزارت مالیه (خزانهداری) و امور بندرها و معادن در کنترل حلقه نزدیک به رهبر طالبان است، تامین نیازهای مدارس دینی و جهادی نیز احتمالا از طریق همین نهادها انجام میشود.
