پنج منبع آگاه به رویترز گفتند عربستان سعودی در حال بررسی افزایش ظرفیت خط لوله انتقال نفت خام به سواحل غربی دریای سرخ است؛ اقدامی که به این کشور و احتمالا برخی همسایگانش امکان میدهد نفت بیشتری را بدون عبور از تنگه هرمز صادر کنند.
خط لوله شرق–غرب که اوایل دهه ۱۹۸۰ ساخته شد، از زمان آغاز جنگ ایران در اسفندماه و توقف کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، اهمیت راهبردی بیشتری پیدا کرده است.
این خط لوله اکنون توان انتقال ۷ میلیون بشکه نفت خام در روز به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ را دارد. به گفته مدیرعامل آرامکو در ماه مه، حدود ۲ میلیون بشکه از این نفت به پالایشگاههای غرب عربستان میرود و حدود ۵ میلیون بشکه در روز برای صادرات اختصاص دارد.
گفتوگو با کشورهای همسایه
به گفته منابع، عربستان سعودی مذاکرات اولیهای را با برخی کشورهای همسایه برای افزایش ظرفیت این خط لوله تا ۲ میلیون بشکه در روز آغاز کرده است.
هنوز مشخص نیست این افزایش ظرفیت از طریق ارتقای زیرساختهای موجود انجام خواهد شد یا با ساخت یک خط لوله جدید. یکی از منابع گفت این طرح شامل احداث یک خط لوله کوچکتر دوم برای انتقال فرآوردههای نفتی نیز خواهد بود.
کویت، بحرین و قطر مسیر جایگزینی برای دور زدن تنگه هرمز ندارند و خط لوله عراق به ترکیه نیز به دلیل اختلافات و توقفهای مکرر، با ظرفیتی بسیار کمتر از توان واقعی خود فعالیت میکند.
شیخ نواف الصباح، مدیرعامل شرکت نفت کویت، ماه گذشته گفت: «در حال مذاکره با برادران خود در عربستان و امارات هستیم تا امکان توسعه شبکه خطوط لوله آنها برای انتقال نفت کویت را بررسی کنیم.»
دو منبع گفتند افزایش ظرفیت میتواند بین یک تا دو میلیون بشکه در روز باشد و انتقال فرآوردههای نفتی نیز در دست بررسی است. به گفته منبعی دیگر، اجرای این پروژه چند سال زمان میبرد، میلیاردها دلار هزینه خواهد داشت و مستلزم تغییر در سازوکار قیمتگذاری نفت خام عربستان خواهد بود.
پیامدهای جنگ ایران
مسدود شدن تنگه هرمز از سوی ایران باعث شد تولیدکنندگان خلیج فارس ناچار شوند تا ۱۲ میلیون بشکه در روز از تولید خود را متوقف کنند و همین امر قیمت نفت را افزایش داد.
پس از توافق اولیه آمریکا و ایران در ماه گذشته، صادرات نفت تا حدی از سر گرفته شد، اما هنوز به سطح پیش از جنگ بازنگشته است.
تولید نفت عراق در ماه مه از ۴.۳ میلیون بشکه به کمتر از ۱.۵ میلیون بشکه در روز سقوط کرد. کویت در ماه مارس وضعیت فورس ماژور اعلام کرد و پالایشگاه ستره بحرین نیز چندین بار هدف حملات موشکی ایران قرار گرفت.
زید بلبگی، مدیر شرکت مشاوره هاردکسل ادوایزری در لندن، گفت: «گفتوگوهای اخیر درباره ایجاد کریدورهای جدید خط لوله میان عربستان، کویت و قطر نشان میدهد کشورهای منطقه بیش از گذشته به خطر اتکای کامل به تنگه هرمز پی بردهاند.»
آرامکو از اظهار نظر خودداری کرد و دولتهای عربستان، بحرین، وزارت نفت عراق و شرکت قطر انرژی نیز به درخواست رویترز پاسخی ندادند.
قطر و امارات نیز به دنبال مسیرهای جایگزین
سه منبع گفتند قطر که عمدتا صادرکننده گاز طبیعی مایع (LNG) است، به دلیل محدودیتهای فنی با چالشهای بیشتری روبهروست و چند گزینه جایگزین، از جمله انتقال از طریق عربستان، را بررسی میکند.
امارات، تنها کشور دیگر حاشیه خلیج فارس که ظرفیت قابل توجهی برای دور زدن تنگه هرمز دارد، نیمی از پروژه خط لوله جدید غرب–شرقخود را تکمیل کرده است. این خط لوله پس از بهرهبرداری در سال آینده، ظرفیت انتقال نفت به بندر فجیره را دو برابر خواهد کرد. خط لوله فعلی ابوظبی نیز توان انتقال ۱.۸ میلیون بشکه در روز را دارد.
یکی از منابع صنعت نفت گفت: «اگر عربستان این پروژه را اجرا کند، به نظر میرسد پس از جنگ، مرحله بعدی رقابت میان عربستان و امارات، رقابت بر سر افزایش تولید نفت خواهد بود؛ رقابتی که در نهایت میتواند به کاهش قیمتها منجر شود.»
