دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، شامگاه دوشنبه برای شرکت در نشست سران ناتو، واشنگتن را به مقصد آنکارا، پایتخت ترکیه، ترک کرد. او در حالی عازم این نشست شد که پیشبینی میشود اجلاس جدید ناتو در فضایی پرتنش و با اختلافهای بیسابقه میان آمریکا و متحدان اروپایی برگزار شود.
انتظار میرود رهبران ناتو در این نشست از قراردادهای تسلیحاتی به ارزش دهها میلیارد دلار رونمایی و بر افزایش هزینههای دفاعی کشورهای عضو تاکید کنند؛ اقدامی که در پاسخ به فشارهای دولت ترامپ و همچنین نگرانیها درباره تهدیدهای روسیه انجام میشود.
ترامپ سالها است که آشکارا این پرسش را مطرح میکند که آیا نزدیکترین متحدان آمریکا به اندازه کافی قدرتمند، وفادار یا سودمندند که همچنان شایسته برخورداری از چتر حمایتی ایالات متحده باشند که از زمان پایان جنگ جهانی دوم زیر سایه آن قرار گرفتهاند.
به نوشته اکسیوس، خودداری برخی متحدان از در اختیار گذاشتن پایگاههای هوایی خود برای حملات آمریکا به ایران یا اعزام نیرو برای کمک به باز کردن تنگه هرمز، تردیدهای ترامپ درباره ناتو را به نوعی بیاعتنایی و تحقیر آشکار این ائتلاف تبدیل کرده است.
ترامپ در هفتههای پس از جنگ ایران، رهبران اروپایی را علنا تحقیر کرد، حتی آن دسته از رهبرانی را که زمانی تصور میکردند روابط شخصیشان با ترامپ میتواند آنها را از خشم او مصون نگه دارد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
رئیسجمهوری آمریکا در هفتههای گذشته جورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، را به باد تمسخر گرفت و مدعی شد که او در نشست گروه ۷ «التماس کرده بود» با ترامپ عکس بگیرد. او روز دوشنبه نیز تصویری طنزآمیز از ملونی منتشر کرد و زیر آن نوشت: «به حکم منع نزدیک شدن نیاز است.»
ترامپ همچنین خبر استعفای کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، را پیش از اعلام رسمی منتشر کرد، سپس استارمر را فردی ضعیف خواند و مدعی شد تردید او درباره ایران نشان میدهد که «وینستون چرچیل نیست».
حتی مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز که در اروپا به مهارت در جلب نظر ترامپ شهرت دارد، ماه گذشته در این کار موفق نشد. او برای خشنود کردن ترامپ، نموداری با حروف طلایی و عنوان «تریلیون ترامپ»ــ اشاره به حدود ۱.۲ تریلیون دلار افزایش هزینههای دفاعی متحدان از زمان آغاز ریاستجمهوری ترامپــ به او نشان داد که افزایش هزینههای دفاعی متحدان را بهعنوان دستاورد دولت ترامپ به نمایش میگذاشت، اما این تلاش نیز نتیجهای نداشت.
ترامپ که گفته بود حتی به لغو سفر به نشست ناتو هم فکر کرده است، این اقدام روته را بیاهمیت دانست و گفت: «ما به پول آنها نیازی نداریم. اصلا به هیچ چیزشان نیاز نداریم. من فقط وفاداری میخواهم.»
در اروپا اکنون این نگرانی رو به افزایش است که نگاه تحقیرآمیز و بیاعتنایی ترامپ به متحدان، در مهمترین عرصه، یعنی حضور نظامی آمریکا در اروپا، به اقدامهای عملی منجر شود.
فعلا پنتاگون شمار تیپهای رزمی ارتش آمریکا در اروپا را از چهار تیپ به سه تیپ کاهش داده و استقرار برنامهریزیشده حدود چهار هزار نظامی آمریکایی در لهستان را لغو کرده است. آمریکا همچنین شمار جنگندهها، هواپیماهای سوخترسان و ناوهای جنگی اختصاصیافته به ناتو در شرایط بحرانی را کاهش داده است؛ اقدامی که اروپا را وادار میکند برای یک جنگ احتمالی، با اتکای کمتر به توان آتش آمریکا، برنامهریزی کند.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، هم از آغاز یک بررسی ششماهه درباره استقرار نیروهای آمریکا در اروپا خبر داده و اقدام متحدان در خودداری از در اختیار گذاشتن پایگاههای نظامی خود برای حمله به ایران «شرمآور» توصیف کرده است.
یکی از مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفت این بررسی ممکن است به تغییراتی در آرایش نیروهای آمریکا در اروپا منجر شود. یک مقام دیگر نیز گفت کاهش حضور آمریکا در ناتو «فعلا روی میز نیست»، اما افزود که «رئیسجمهوری از اروپاییها راضی نیست. همان داستان همیشگی.»
متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو، روز یکشنبه به خبرنگاران گفت که ترامپ از متحدان خواهد خواست هرچه سریعتر هزینههای دفاعی خود را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برسانند و افزود این بخشی از راهبرد گستردهتر واشنگتن برای انتقال بار اصلی دفاع متعارف اروپا به خود کشورهای اروپایی و کانادا است.
یکی دیگر از مقامهای دولت هم در همان نشست خبری، تصریح کرد که ترامپ همچنان خواهان در اختیار گرفتن کنترل گرینلند از دانمارک است، زیرا به اعتقاد او این بهترین راه برای تامین نیازهای دفاعی ناتو و تقویت توان آمریکا برای مهار روسیه در اقیانوس منجمد شمالی است؛ موضوعی که دانمارک و دیگر اعضای ناتو با آن مخالفاند.
ترامپ قرار است در آنکارا با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، یکی از معدود رهبران ناتو که همچنان روابط خوبی با او دارد، دیدار کند.
البته پیامدهای جنگ ایران نیز بر این دیدار سایه انداخته است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز جمعه در گفتگویی خصوصی از ترامپ خواست از فروش سامانههای تسلیحاتی پیشرفته به ترکیه خودداری کند، زیرا به گفته او، لحن ضداسرائیلی اردوغان بهطور فزایندهای تندتر شده است.
ترامپ روز چهارشنبه در نشست کاری رهبران ناتو شرکت خواهد کرد و دیدارهایی دوجانبه نیز با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، و احمد الشرع، رئیسجمهوری سوریه، خواهد داشت. او در پایان نشست در یک کنفرانس خبری شرکت میکند و شامگاه چهارشنبه به کاخ سفید بازمیگردد.
ناظران معتقدند که دیدار ترامپ با زلنسکی ممکن است مهمترین رویداد حاشیهای این نشست باشد.
مقامهای اوکراینی امیدوارند این دیدار، که دومین ملاقات دو طرف در سه هفته اخیر خواهد بود، به پیشرفت در دو موضوع فوری منجر شود: تحویل سامانههای پدافند هوایی پاتریوت و آغاز تلاش تازه آمریکا به منظور دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ، اما مقامهای اروپایی میگویند پیام واشنگتن در هفتههای اخیر این بوده است که اوکراین اکنون دست بالا را در میدان نبرد دارد و به همین دلیل، کاخ سفید برای آغاز یک ابتکار دیپلماتیک جدید، فوریت کمتری احساس میکند.
