نمایندگان حکومت ایران و آمریکا روز چهارشنبه یک دور دیگر از مذاکرات را بدون نشانهای از پیشرفت به سوی صلحی پایدار پایان دادند و به نوشته رویترز، تمرکز گفتوگوها بیشتر بر موضوعاتی بود که دو طرف گفته بودند در زمان اعلام توافق موقت دو هفته پیش حل شدهاند.
منابع آگاه از این مذاکرات گفتند نمایندگان دو کشور طی دو روز در دوحه درباره تردد دریایی در تنگه هرمز و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران گفتوگو کردند؛ دو موضوع مهم در توافق اولیه.
وزارت خارجه قطر اعلام کرد نشست بعدی پس از مراسم تشییع علی خامنهای، رهبر کشته شده جمهوری اسلامی برگزار میشود.
سخنگوی وزارت خارجه قطر در پیامی در اکس گفت مذاکرات دوحه «پیشرفت مثبتی» درباره مسائل مرتبط با یادداشت تفاهمی که در ژوئن به جنگ پایان داد، ایجاد کرده و «بر نتایج» نشست سوئیس بنا شده است.
در واشنگتن، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، گفت دو طرف درباره محدودیتهای احتمالی بر برنامه هستهای ایران در حال پیشرفت هستند؛ موضوعی که دلیل اصلی آغاز جنگ از سوی او و اسرائیل در فوریه بود.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «خلع سلاح هستهای ایران بهخوبی پیش میرود. آنها نشستهای بسیار خوبی داشتهاند و خواهیم دید.»
اما منابع گفتند برنامه هستهای در این مذاکرات مطرح نشد و گفتوگوها ماهیتی فنی داشت.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، گفت این موضوع بعدا بررسی خواهد شد. او به خبرنگاران گفت: «طبیعتا ما نگران مسئله هستهای هستیم و قرار است درباره آن گفتوگو را آغاز کنیم.»
وزارت خارجه قطر اعلام کرد مذاکرهکنندگان تهران و واشینگتن نشستهای جداگانهای با میانجیهای قطر و پاکستان داشتند.
به گفته یک منبع که نخواست نامش فاش شود، جرد کوشنر، داماد ترامپ، و استیو ویتکاف، فرستاده ارشد آمریکا که برای مذاکراتی با عنوان «سطح بالا» از سوی کاخ سفید به منطقه اعزام شده بودند، در این نشستها حضور نداشتند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی نیز گفت مذاکرات پایان یافته است. هیچیک از طرفین اعلام نکردند که آیا توانستهاند اختلافات خود را کاهش دهند یا نه.
چه کسی کنترل تنگه را در دست دارد؟
توافق اولیه از ایران و آمریکا میخواهد اجازه دهند کشتیرانی در تنگه هرمز از سر گرفته شود؛ تنگهای که پیش از جنگ، مسیر عبور یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایعشده بود.
رویترز مینویسد، اگرچه رفتوآمد کشتیها تا حدی از سر گرفته شده، وضعیت این آبراه راهبردی همچنان نامشخص است و دو کشور پس از حمله ایران به یک کشتی باری، آخر هفته گذشته حملات متقابلی انجام دادند.
دو منبع ارشد در حکومت ایران به رویترز گفتند تهران مصمم است حتی در صورت نیاز به استفاده از زور، به رسمیت شناختن بینالمللی کنترل خود بر تنگه هرمز را به دست آورد. ایران همچنین بارها اعلام کرده است که از اواخر مرداد، پس از پایان دوره معافیت از عوارض که در توافق اولیه تعیین شده بود، برای عبور کشتیها عوارض دریافت خواهد کرد.
اظهارات ترامپ در روز چهارشنبه احتمال بازگشت به یک جنگ تمامعیار با ایران را کماهمیت جلوه داد. او گفت: «فکر میکنم آنها مسیر زیادی را طی کردهاند.»
پس از اظهارات ترامپ، بهای نفت به پایینترین سطح خود در چهار ماه گذشته رسید و تحلیلگران برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ، پیشبینیهای خود درباره قیمت نفت را کاهش دادند.
رسانههای دولتی ایران روز چهارشنبه اعلام کردند یک کشتی کانتینری خارجی در آبهای کمعمق خارج از مسیر کشتیرانی تعیینشده از سوی مقامهای ایرانی به گل نشسته است.
وندانا هاری، بنیانگذار شرکت تحلیل بازار نفت «واندا اینسایتس»، گفت: «هرمز همچنان در حال بازگشایی است، اما این روند پراکنده، غیرقابل پیشبینی و فاقد شفافیت کامل است.»
چند کشور اروپایی پیشنهاد کمک برای پاکسازی مینها از تنگه را مطرح کردهاند، اما بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، گفت انتظار ندارد کشورش در این اقدام مشارکت کند؛ زیرا به گفته او ایران تمایلی به همکاری با کشورهای دیگر ندارد.
