یک مقام دولت ترامپ روز یکشنبه به سیانان گفت، پس از تبادل آتش میان آمریکا و ایران در نزدیکی تنگه هرمز طی چند روز گذشته، دو طرف «فعلا عقبنشینی خواهند کرد».
این مقام گفت: «هر دو طرف فعلا عقبنشینی خواهند کرد و کشتیها میتوانند آزادانه حرکت کنند.»
سیانان مینویسد، هنوز مشخص نیست موضع رژیم ایران درباره این موضوع چیست.
به گفته یک مقام دیگر آمریکایی، ایالات متحده و ایران توافق کردهاند روز سهشنبه در دوحه، قطر، برای گفتوگوهای بیشتر دیدار کنند. این درحالی است که پیشتر پاکستان میانجی تهران و واشینگتن اعلام شده بود اما اسلامآباد فقط یک دور میزبان مذاکرات بود و از آن پس مذاکرهکنندگان به پایتخت پاکستان بازنگشتند.
پیشتر وال استریت ژورنال نیز گزارش داد، مقامهای آمریکایی و کشورهای دیگر درگیر در مذاکرات گفتند که آمریکا و ایران توافق کردهاند پس از چند روز درگیریهای رفتوبرگشتی در اطراف تنگه هرمز، نبرد را متوقف کنند و مذاکرات صلح را از سر بگیرند.
دور جدیدی درگیریها از روز پنجشنبه با حمله ایران به یک کشتی تجاری در تنگه هرمز آغاز شد و پس از آن آمریکا و ایران به طور متقابل حملاتی را انجام دادند.
در جریان حملات متقابل، رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز کاهش یافت.
برخی از مقامها گفتند آمریکا پیشنهاد داده است مذاکرات با ایران در نشستی در دوحه، پایتخت قطر، برگزار شود. جزئیات این نشست هنوز نهایی نشده، اما ممکن است از روز سهشنبه آغاز شود و تمرکز آن بر تنگه هرمز باشد؛ تنگهای که دوباره به مرکز این درگیری تبدیل شده است.
آکسیوس هم پیشتر توافق برای توقف درگیریها و ازسرگیری مذاکرات را گزارش کرده بود.
مساله تنگه هرمز
این در حالی است که رژیم ایران اعلام کرد حق انحصاری مدیریت رفتوآمد در تنگه هرمز را دارد و به بندی از توافق استناد کرد که مسئولیت فراهم کردن شرایط ازسرگیری کشتیرانی را بر عهده تهران میگذارد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه در جریان سفر به عراق گفت ایران مسئولیت کامل این تنگه را بر عهده میگیرد.
عراقچی گفت: «مدیریت و بازگرداندن کامل تردد دریایی در تنگه هرمز مسئولیت ایران است. هیچ کشور یا نهاد دیگری مسئولیت یا اختیاری در این زمینه ندارد.»
به گزارش وال استریت ژورنال، این اظهارات با موضع آمریکا در تضاد است؛ واشنگتن میگوید این توافق به ایران کنترل تنگه را نمیدهد و کشتیرانی باید بدون مانع در این آبراه بینالمللی ادامه داشته باشد.
درگیریها روز پنجشنبه زمانی از سر گرفته شد که ایران به یک کشتی در حال عبور از تنگه حمله کرد؛ این کشتی در نزدیکی ساحل عمان حرکت میکرد. تهران میخواهد کشتیها از مسیر دیگری در امتداد ساحل ایران عبور کنند و پیشتر درباره استفاده از مسیر مورد حمایت عمان هشدار داده بود.
برخی مقامها گفتند مذاکرات صلح آمریکا و ایران قرار بود آخر هفته در سوئیس از سر گرفته شود، اما به دلیل درگیریها بر سر هرمز متوقف شد. آنها گفتند هفته گذشته در سوئیس، ایران و آمریکا توافق کرده بودند یک خط تماس مستقیم برای جلوگیری از حملات در هرمز ایجاد کنند، اما این سازوکار هنوز فعال نشده است.
این روزنامه آمریکایی در اداه مینویسد، درگیریها باعث نگرانی مالکان کشتیها شد و بازگشایی دوباره این آبراه را با تردید مواجه کرد. توافق اولیه آمریکا و ایران، بررسی مسائل مناقشهبرانگیزتر، از جمله برنامه هستهای ایران، را به مرحله دوم مذاکرات موکول کرده است.
این درگیریهای تازه چند روز پس از سفر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به منطقه رخ داد؛ سفری که هدف آن جلب حمایت آمریکا از سه کشوری بود که بیشترین آسیب را از حملات پهپادی و موشکی ایران دیده بودند. روبیو در سفر به امارات متحده عربی، کویت و بحرین، از احتمال راهحل دیپلماتیک ابراز امیدواری کرد، اما هشدار داد ترامپ گزینههای زیادی برای پاسخ به هرگونه حمله دوباره ایران در اختیار دارد.
این توافق مسئولیت بازگشایی تنگه را به ایران واگذار میکند. در متن توافق آمده است که «جمهوری اسلامی ایران با استفاده از تمام تلاشهای خود، شرایط عبور امن کشتیهای تجاری را فراهم خواهد کرد» و ایران با مشورت دیگر کشورهای منطقه، شرایط مدیریت آینده و خدمات دریایی تنگه را تعیین خواهد کرد.
اما این توافق همچنین میگوید موانع نظامی باید برطرف شوند و رفتوآمد کشتیها باید فورا از سر گرفته شود.
حمله بیشتر به کشتیها تحمل نمیشود
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، گفت واشنگتن حملات بیشتر به کشتیها را تحمل نخواهد کرد.
او در شبکه فاکس نیوز گفت: «اگر حکومت ایران فکر میکند برای لحظهای رئیسجمهوری ترامپ کنار خواهد نشست و نظارهگر خواهد بود که ایران بدون پاسخ به کشتیرانی بینالمللی یا پایگاههای ما حمله کند، سخت در اشتباه است. آنها این موضوع را در چند شب گذشته بهروشنی دیدند.»
ایران در روزهای اخیر به دو کشتی حمله کرد؛ یک کشتی کانتینری و یک نفتکش حامل نفت قطر که یکی از میانجیهای مذاکرات با آمریکا است. آمریکا در پاسخ، به مراکز ارتباطی، پهپادی و موشکی ایران در امتداد ساحل تنگه حمله کرد. سپس ایران به کویت و بحرین حمله کرد.
محمد امِرسی، کارشناس ایران و عضو شورای مشورتی جهانی اندیشکده ویلسون در واشنگتن، گفت: «آمریکا در حال آزمودن میزان مقاومت ایران است.» او گفت این تشدید تنش تاکنون مدیریت شده است.
علاوه بر درگیریهای جدید آمریکا و ایران، نیروهای آمریکایی روز شنبه دو پهپاد دیگر را که کشتیهای تجاری را هدف گرفته بودند، سرنگون کردند.
ترامپ در پیامی آخر هفته در شبکههای اجتماعی گفت صبرش در برابر ایران رو به پایان است.
او نوشت: «ممکن است زمانی برسد که دیگر نتوانیم منطقی رفتار کنیم و مجبور شویم کاری را که با موفقیت آغاز کردیم، از طریق نظامی به پایان برسانیم. اگر چنین شود، جمهوری اسلامی ایران دیگر وجود نخواهد داشت.»
در همین حال، مرکز اطلاعات دریایی مشترک، نهاد دریایی آمریکا و بریتانیا، روز شنبه سطح تهدید امنیت دریایی در تنگه هرمز را به دلیل حملات جدید به کشتیهای تجاری، به سطح «قابل توجه» افزایش داد.
مجلس خبرگان: تنگه باید بسته شود
از سوی دیگر مجلس خبرگان، نهادی مشورتی که معمولا دیدگاه رهبر جمهوری اسلامی را بازتاب میدهد، روز شنبه به مذاکرهکنندگان ایرانی گفت اگر اسرائیل عملیات خود در لبنان را متوقف نکند، تنگه باید بسته شود.
مجلیس خبرگان میگوید،: «باز کردن تنگه هرمز برخلاف تعهدات مسئولان است و یک اشتباه راهبردی محسوب میشود.» این نهاد که رهبر جمهوری اسلامی را انتخاب میکند، همچنین گفت حقوق هستهای ایران در مذاکرات قابل مذاکره نیست.
درگیریها بر سر تنگه هرمز توجهها را از توافقی که با میانجیگری آمریکا میان اسرائیل و لبنان امضا شد، منحرف کرد؛ توافقی که روز جمعه چارچوب صلح میان دو کشوری را تعیین کرد که از نظر فنی نزدیک به هشت دهه در وضعیت جنگی بودهاند.
با این حال، حزبالله، گروه شبهنظامی مورد حمایت رژیم ایران در لبنان که آمریکا آن را سازمان تروریستی میداند، روز شنبه این توافق را رد کرد و وعده داد به جنگ با اسرائیل ادامه دهد.
