فوتبال سال‌ها است که دیگر تنها مسابقه، گل و نتیجه نیست و از مدل مو تا لباس سفر و پوشش تمرین ستاره‌های فوتبال بارها سلیقه عمومی را شکل داده‌اند. در دهه‌های گذشته، هزاران نفر با تصویر فوتبالیست محبوبشان راهی آرایشگاه شدند؛ یکی دم‌اسبی روبرتو باجو را خواست، دیگری مدل اژدهاگونه دیوید بکام را. در ایران هم برخی با تصویر احمدرضا عابدزاده یا علیرضا حقیقی، مدل موی دروازه‌بان محبوبشان را تقلید کردند. حالا در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، این پیوند میان فوتبال، مد و تبلیغات بیش از همیشه آشکار شده است.

جام جهانی امسال هنوز رسما آغاز نشده، اما رقابت مد و سبک پوشش از همین حالا در حاشیه اردو تیم‌ها در آمریکا شروع شده است. ورود بازیکنان به محل تمرین، عکس‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند، لباس‌ سفر، کت‌شلوار رسمی تیم‌ها، لباس تمرین و حتی مدل موها، پیش از نخستین سوت مسابقات توجه رسانه‌ها و مخاطبان را جلب کرده‌اند.

در سال‌های اخیر، فوتبال بیش از گذشته به صنعت مد نزدیک شده است و بازیکنان دیگر فقط ستاره‌های زمین چمن نیستند. بسیاری از آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی میلیون‌ها دنبال‌کننده دارند و سبک پوشششان می‌تواند بر سلیقه جوانان، به‌ویژه مردان جوان، اثر بگذارد. آنچه بازیکن هنگام ورود به اردو، پیاده شدن اتوبوس تیم یا در فرودگاه می‌پوشد، گاه به‌اندازه بخشی از نمایش رسمی یک مارک مد دیده می‌شود.

ماهالیا چانگ، دبیر سبک پوشش مجله مد مردان جی‌کیو (GQ)، در توضیح این تغییر گفت: «مد اعتباری پیدا کرده است که پیش‌تر نداشت. ما بازیکنان را بیشتر می‌بینیم و آگاهانه یا ناخودآگاه، برای آنچه می‌پوشند اهمیت بیشتری قائل می‌شویم. البته فکر می‌کنم خودشان هم از این موضوع آگاه‌اند.»

با این حال رابطه فوتبال و مد فقط به لباس محدود نیست. مدل موی فوتبالیست‌ها هم سال‌ها است بخشی از فرهنگ عمومی شده است. برای مخاطب ایرانی، یکی از نمونه‌های به‌یادماندنی این پیوند، احمدرضا عابدزاده است؛ دروازه‌بان و کاپیتان ایران در جام جهانی ۱۹۹۸ (۱۳۷۷) فرانسه که در ایران با لقب «عقاب آسیا» شناخته می‌شود، از چهره‌هایی بود که تصویرش فقط به عملکردش درون دروازه محدود نماند و مدل موی او، بخشی از تصویر فوتبالی دهه ۱۳۷۰ در ایران بود.

این توجه به ظاهر دروازه‌بان ایران سال‌ها بعد در جام جهانی ۲۰۱۴ (۱۳۹۳) برزیل با علیرضا حقیقی بار دیگر تکرار شد. حقیقی که در آن دوره در ترکیب ایران قرار گرفت، به‌ دلیل چهره، مدل مو و ظاهر متفاوتش در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی موردتوجه قرار گرفت.

در حافظه جهانی جام جهانی نیز چند مدل مو به اندازه خود مسابقات ماندگار شده‌اند. کارلوس والدراما، ستاره کلمبیا، با موهای فر و حجیم بلوند در جام جهانی ۱۹۹۰ ایتالیا به یکی از چهره‌های فراموش‌نشدنی فوتبال تبدیل شد. روبرتو باجو در جام جهانی ۱۹۹۴ (۱۳۷۳) آمریکا با دم‌اسبی معروفش که بعدها به بخشی از هویت تصویری او بدل شد، در ذهن هواداران ماند. او تا سال‌های بعد نیز تا حد زیادی به همان تصویر وفادار ماند.

در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه، تیم ملی رومانی با موهای یکدست طلایی توجه زیادی جلب کرد؛ تصمیمی گروهی که ظاهر بازیکنان را به سوژه‌ای فراتر از زمین مسابقه تبدیل کرد.

دیوید بکام در جام جهانی ۲۰۰۲ (۱۳۸۱) کره جنوبی و ژاپن با مدل مویی شبیه مردان قبیله موهاک و رونالدو نازاریو در همان جام با کوتاهی عجیب و مثلثی جلو سر، دو نمونه شاخص از اثر مدل مو بر فرهنگ عامه فوتبالی شدند.

بسیاری از هواداران، به‌ویژه نوجوانان، در دوره‌های مختلف مدل موی بازیکنان محبوبشان را تقلید کرده‌اند. آرایشگاه‌ها بارها با مشتریانی روبرو شده‌اند که به جای توضیح طول و فرم مو، عکس بازیکنی را نشان داده‌ و همان را خواسته‌اند. در جام‌ جهانی‌ها، این اثر چند برابر می‌شود، زیرا فوتبال، برخلاف بسیاری از رویدادهای مد، مخاطبی جهانی و بسیار گسترده دارد و بازیکنی که در یک بازی مهم ظاهر متفاوتی دارد، ممکن است ظرف چند ساعت در سراسر جهان دیده شود.

مدل مو، ریش، رنگ مو، گوشواره، ساعت، عینک، کیف یا حتی نحوه پوشیدن گرمکن تیم، می‌تواند به سوژه گفتگو تبدیل شود. این روند پس از جام جهانی ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) شدت بیشتری گرفت. همکاری مارک‌های مد با باشگاه‌ها و بازیکنان، حضور فوتبالیست‌ها در تبلیغات و هفته‌های مد و انتشار مداوم تصاویر آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی، باعث شد سبک شخصی بازیکنان به بخشی از روایت فوتبال تبدیل شود.

در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ نیز نشانه‌های این تغییر آشکار است. اردوی تیم ملی فرانسه در کلرفونتن، با حضور بازیکنان شاخص آن، بیش از یک محل تمرین معمولی دیده شد و برخی رسانه‌ها آن را به سکوی نمایش مد تشبیه کردند. از سوی دیگر، مارک‌هایی مانند لوئوه (Loewe)، گابریلا هرست، پاتا (Patta) و نوکتا (Nocta)، خط پوشاک وابسته به دریک (Drake)، با برخی تیم‌ها در زمینه لباس رسمی، لباس سفر یا پوشش تمرین همکاری کرده‌اند.

آنچه بازیکنان در مسیر تمرین می‌پوشند یا با چه مدل مویی وارد زمین می‌شوند، شاید بر نتیجه مسابقه اثری نگذارد، اما در ساختن تصویر عمومی آن‌ها و تاثیرشان بر سلیقه نسل تازه نقش دارد.