شبکه العربیه در گزارشی اعلام کرد صالح الجاسر، وزیر حمل‌ونقل و خدمات لجستیکی عربستان سعودی، و عبدالقادر اورال‌اوغلو، وزیر حمل‌ونقل و زیرساخت ترکیه، امروز سه‌شنبه در زمینه راه‌آهن و خدمات لجستیکی تفاهم‌نامه‌هایی را امضا کردند.

صالح الجاسر پیش‌تر در در ماه آوریل در گفتگو با همین رسانه خبر داده بود بررسی‌های طرح مربوط به اتصال ریلی با ترکیه، از مسیر اردن و سوریه، تا پایان سال جاری تکمیل خواهد شد. او در آن زمان گفت که این طرح می‌تواند موجب تقویت همگرایی منطقه‌ای، افزایش جریان تجارت و توسعه سیستم حمل‌ونقل زمینی پایدار میان کشورهای منطقه شود.

شبکه راه‌آهن عربستان سعودی هم‌اکنون از طریق گذرگاه مرزی الحدیثه تا مرز اردن امتداد دارد. همین موضوع آن را به نقطه اتکایی راهبردی برای توسعه آینده اتصال‌های منطقه‌ای و بین‌المللی با اردن، سوریه و در نهایت ترکیه تبدیل کرده است.

پروژه‌های اتصال ریلی منطقه‌ای در پی چالش‌هایی که حمل‌ونقل دریایی با آن روبرو شد، به‌ویژه پس از بحران ناشی از بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در بخشی از زنجیره‌های تامین جهانی، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفتند.

از دیدگاه متخصصان حوزه لجستیک، پروژه اتصال ریلی میان عربستان سعودی و ترکیه از طریق اردن و سوریه، هم یکی از مهم‌ترین این ابتکارها به شمار می‌رود و با هدف ایجاد مسیرهای زمینی جایگزین به منظور افزایش انعطاف‌پذیری در حمل‌ونقل و تجارت میان آسیا و اروپا انجام می‌شود.

وزیر حمل‌ونقل و خدمات لجستیکی عربستان سعودی در ماه مارس هم از راه‌اندازی ابتکار مسیرهای لجستیکی در بندر جده خبر داده بود؛ اقدامی که با هدف تقویت تاب‌آوری زنجیره‌های تامین و تضمین تداوم جریان تجارت در دریای سرخ و خلیج فارس، در بحبوحه تحولاتی که بخش حمل‌ونقل دریایی منطقه با آن روبرو است، انجام شد.

الجاسر در آن زمان گفت که بندرها و کریدورهای حمل‌ونقل عربستان به‌صورت یکپارچه فعالیت می‌کنند تا تداوم تجارت منطقه‌ای را تضمین و جابه‌جایی کالا میان کشورهای منطقه را تسهیل کنند.

ایده اتصال ریلی عربستان سعودی به ترکیه از مسیر اردن و سوریه سال‌ها است در حد یادداشت تفاهم، مطالعه امکان‌سنجی و طرح‌های ژئوپلیتیکی منطقه‌ای باقی مانده که تاکنون وارد فاز اجرایی جدی نشده و به شکل یک پروژه اجرایی کامل در نیامده بود.

با این حال، اکنون با توجه به پروژه‌های بزرگ عربستان سعودی در چارچوب «چشم‌انداز ۲۰۳۰»، تلاش ترکیه برای تبدیل شدن به مرکز ترانزیتی بین آسیا و اروپا و همچنین به خطر افتادن تجارت دریایی در تنگه هرمز، شکل جدی‌تری گرفته است. هرچند برخی کارشناسان معتقدند مسیر سوریه هنوز از نظر امنیتی و سیاسی کاملا قابل‌اتکا نیست، ضمن اینکه بخش‌هایی از شبکه ریلی باید کاملا از نو ساخته شوند که زمان‌بر است.

با وجود دشواری‌های این طرح، پروژه‌هایی مثل اتصال ریلی عربستان سعودی، اردن، سوریه و ترکیه که هدف آن ایجاد یک مسیر زمینی جایگزین برای تجارت میان آسیا و اروپا است، می‌تواند همکاری‌های اقتصادی و زیرساختی میان آنکارا و ریاض را تقویت کند و در عین حال به کاهش نقش انحصاری مسیرهای دریایی (از جمله تنگه هرمز و باب‌المندب) بینجامد. 

در حالی که جمهوری اسلامی همچنان عبورومرور از تنگه هرمز را مختل کرده و بر ادامه این مسیر اصرار دارد، عربستان سعودی از روش‌های مختلف به‌دنبال بازتعریف موقعیت اقتصادی‌اش است.

یکی از این طرح‌ها که پیش‌تر در رسانه‌های عربستان به آن اشاره شد، این است که ریاض با تسریع توسعه زیرساخت‌های تجاری جایگزین، در حال انتقال مسیرها به بندر نئوم است؛ پروژه‌ای که بخشی از طرح‌های کلان شاهزاده محمد بن سلمان در دریای سرخ به شمار می‌رود. زیرساخت‌های گسترده‌تر نیز تغییر کرده‌اند و جدا از بندر نئوم، بندر ینبع در دریای سرخ نیز از فوریه افزایش فعالیت‌های صادراتی را شاهد بوده است.