مونیکا ویت، متخصص سابق ضدجاسوسی نیروی هوایی آمریکا، زمانی که در سال ۲۰۱۳ ویزای ایران را گرفت، ۳۴ سال داشت. به گزارش نشریه تایمز، او ماه‌ها برای گرفتن این ویزا تلاش کرده بود و پس از دریافت، در پیامی به رابطش در تهران نوشت که در حال ترک آمریکا و «بازگشت به خانه» است.

بر اساس گزارش تایمز، پیش‌تر افرادی مرتبط با سپاه پاسداران ویت را به‌تدریج شناسایی و جذب کرده بودند و آموزش جاسوسی دیده بود.

اهمیت پرونده ویت به‌دلیل سطح دسترسی‌اش به اطلاعات حساس آمریکا بود. او به هویت منابع دولت آمریکا در ایران دسترسی داشت و از شیوه‌های رهگیری ارتباطات خارجی آگاه بود. به همین دلیل، فرار و پناهندگی‌اش به ایران یکی از بزرگ‌ترین خیانت‌های اطلاعاتی در تاریخ معاصر آمریکا توصیف شده است. اکنون، بیش از یک دهه بعد، هم‌زمان با تشدید درگیری‌های آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، برخی کارشناسان معتقدند ویت می‌تواند برای جمهوری اسلامی به یک سلاح مخفی مرگبار تبدیل شود.

یکی از مقام‌های دولت نخست دونالد ترامپ گفت ویت «احتمالا اکنون ذهن مقام‌های اف‌بی‌آی و سیا را به خود مشغول کرده است». برخی دیگر نیز گفتند شناخت عمیق او از عملیات اطلاعاتی آمریکا ممکن است در شکل‌گیری بخش‌هایی از راهبرد نظامی جمهوری اسلامی نقش داشته باشد. داگلاس وایز، معاون پیشین سازمان اطلاعات دفاعی آمریکا، آن زمان ارزیابی کرده بود که توانایی ویت برای آسیب‌ زدن به آمریکا را در مقیاس یک تا ده، هفت یا هشت می‌داند.

ویت که گفته می‌شود زنده است، ۴۶ سال دارد و تحت حفاظت در ایران زندگی می‌کند، در سال ۱۹۷۹ در ال‌پاسو تگزاس به دنیا آمد. او در سال ۱۹۹۷، اندکی پس از ۱۸ سالگی، پس از مرگ مادرش و قطع رابطه با خانواده، وارد نیروی هوایی آمریکا شد. سپس، به‌عنوان «تحلیلگر زبان رمزنگاری‌شده» در واحد هواپیماهای شنود الکترونیک مستقر در نبراسکا خدمت کرد و چندین نشان دریافت کرد، از جمله مدال هوایی که برای اقدام‌های قهرمانانه فردی یا دستاوردهای برجسته اعطا می‌شود.

او برای یادگیری زبان فارسی به موسسه زبان وزارت دفاع آمریکا در کالیفرنیا فرستاده شد و در سال ۲۰۰۲ به عربستان سعودی اعزام شد. سپس در سال ۲۰۰۵، حدود شش ماه در عراق خدمت کرد، که از مرگبارترین دوره‌های به‌اصطلاح «جنگ با تروریسم» بود. همان‌جا بود که به اسلام علاقه‌مند شد و به مطالعه قرآن پرداخت.

ویت در سال ۲۰۰۸ نیروی هوایی را ترک کرد، از دانشگاه مریلند مدرک کارشناسی گرفت و برای چند پیمانکار امنیت ملی آمریکا کار کرد. در سال ۲۰۱۱، در برنامه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جورج واشنگتن ثبت‌نام کرد. به گفته همکلاسی‌هایش، او در آن دوره خشمگین و سرخورده به نظر می‌رسید.

کوری الیس، یکی از همکلاسی‌های ویت، به تایمز گفت ویت درباره آنچه در دوران خدمت دیده بود و آن را جنایات جنگی می‌دانست، صحبت می‌کرد و به پهپادها و تصاویر پهپادی اشاره می‌کرد. این سخنان ویت تقریبا هم‌زمان بود با حمله پهپادی آمریکا به انور العولقی، روحانی القاعده متولد آمریکا، که در یمن هدف قرار گرفت و کشته شد.

به گفته الیس، ویت آن‌زمان هنوز به‌عنوان پیمانکار دولت کار می‌کرد، دانشجویی که «حداقل یک دهه بزرگ‌تر از بقیه» و «تا حدی منزوی» بود. او گفت ویت بعد از کلاس با دیگران معاشرت نمی‌کرد؛ آدم مهربانی بود اما رفتاری عجیب داشت و در بحث‌ها گاهی تبلیغات رژیم ایران را تکرار می‌کرد.

در سال ۲۰۱۲، ویت برای شرکت در «کنفرانس بین‌المللی هالیوودیسم» به تهران دعوت شد. این کنفرانس را سازمان افق نو برگزار می‌کرد و موضوع آن نحوه نمایش ایران در صنعت سینمای آمریکا بود. دولت آمریکا بعدها این سازمان مستقر در تهران را به‌دلیل ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم کرد. ویت در جریان این سفر با نمایندگان سپاه پاسداران دیدار کرد و درباره تمایلش به پناهندگی صحبت کرد.

او سپس با مرضیه هاشمی، خبرنگار متولد لوییزیانا که به ایران مهاجرت کرده بود، تماس برقرار کرد. دولت آمریکا هاشمی را جذب‌کننده نیرو برای سپاه پاسداران می‌داند. ویت در همان سفر در مصاحبه‌ای با صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت ابتدا قرآن را خوانده بود تا «بهتر با دشمن مقابله کند»، اما بعد به این نتیجه رسیده بود که اسلام برخلاف آنچه ارتش آمریکا به او گفته بود، دینی خشونت‌طلب نیست.

همکلاسی‌های ویت به یاد می‌آورند که او پس از بازگشت به دانشگاه جورج واشنگتن، حجاب داشت و اعلام کرد مسلمان شده است. سال بعد، او همچنان با هاشمی در تماس بود و ماه‌ها تلاش کرد از طریق سفارت جمهوری اسلامی در دبی ویزای گردشگری بگیرد. ویت در ژوئن ۲۰۱۳، در پیامی به هاشمی نوشت می‌خواهد آموزش‌های نظامی‌اش را «به‌جای شر، در راه خیر» به کار بگیرد و اگر همه تلاش‌ها شکست بخورد، شاید مانند ادوارد اسنودن موضوع را علنی کند.

دو ماه بعد، ویت ویزای ایران را دریافت کرد و از طریق دبی به تهران رفت. این اقدام موجب آغاز تحقیقات فدرال درباره او شد و در این پرونده نام رمز «کلاغ یاغی» به او داده شد. پس از جمع‌آوری مدارک، دادستان‌ها در سال ۲۰۱۹ او را غیابی به توطئه برای انتقال اطلاعات دفاع ملی به یک دولت خارجی متهم کردند.

بر اساس کیفرخواست، مقام‌های جمهوری اسلامی به ویت آپارتمان و تجهیزات رایانه‌ای دادند تا فعالیتش برای رژیم ایران تسهیل شود. ویت از زمان پیوستن به نیروی هوایی در سال ۱۹۹۷ تا پایان همکاری پیمانکاری‌اش با جامعه اطلاعاتی آمریکا حدود سال ۲۰۱۰، مجوز دسترسی فوق‌محرمانه داشت. گفته می‌شود او در سال ۲۰۱۶، هنگامی که جمهوری اسلامی ده ملوان نیروی دریایی آمریکا را مدتی کوتاه در بازداشت نگه داشت، در بازجویی از آنان مشارکت داشته است.

کارشناسان می‌گویند ویت ممکن است به جمهوری اسلامی در شناسایی افرادی که روی موضوع‌های حساس کار کرده‌اند کمک کند. فیلیپ اسمیت، تحلیلگر حوزه مقابله با تروریسم در هوم‌لند سکیوریتی تودی، گفت ویت به اطلاعاتی دسترسی داشت که می‌توانست ماموران آمریکایی فعال در عملیات علیه جمهوری اسلامی را به خطر بیندازد. 

داگلاس وایز به تایمز گفت ویت در قلب دستگاه ضدجاسوسی آمریکا قرار داشت و اگر وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی از او بخواهد اطلاعات پراکنده را تحلیل یا تکمیل کند، می‌تواند این کار را انجام دهد و به آمریکا آسیب بزند.

ویت همچنان فراری محسوب می‌شود و در فهرست افراد تحت تعقیب اف‌بی‌آی برای جاسوسی قرار دارد. اف‌بی‌آی اعلام کرده برای اطلاعاتی که به بازداشت و محاکمه او منجر شود، ۲۰۰ هزار دلار جایزه تعیین کرده است. این نهاد می‌گوید ویت فارسی صحبت می‌کند، احتمالا در ایران زندگی می‌کند و ممکن است از نام‌های مستعار «فاطمه زهرا» یا «نرگس ویت» استفاده کند. 

مقام‌های آمریکایی می‌گویند او با ارائه اطلاعات دفاع ملی به رژیم ایران، اطلاعات محرمانه و برنامه‌های امنیتی آمریکا را در معرض خطر قرار داده است و احتمالا همچنان به فعالیت‌های مخرب جمهوری اسلامی کمک می‌کند.

جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته برای جذب آمریکایی‌ها و دیگر اتباع خارجی برای جاسوسی تلاش زیادی کرده است. نیروی قدس سپاه به‌ویژه از کنفرانس‌های بین‌المللی به‌عنوان بستری برای جمع‌آوری اطلاعات و جذب نیرو استفاده کرده است.

جیسون برادسکی، مدیر سیاست‌گذاری سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای، گفت: «سازمان افق نو یکی از همین مجموعه‌هایی بود که به‌عنوان محل جذب نیرو برای سپاه پاسداران عمل می‌کرد.»