سالها این تصور وجود داشت که دولت باراک اوباما برای پیشبرد توافق برجام، مسیرهایی برای ورود و اقامت وابستگان جمهوری اسلامی در آمریکا فراهم کرده است، ادعایی که معمولا بهعنوان شایعه رد میشد، زیرا قوانین مهاجرتی آمریکا برای افراد مرتبط با نهادهای امنیتی و حکومتی جمهوری اسلامی محدودیتهای سختی در نظر میگیرد. اما بازداشتهای اخیر اداره مهاجرت و گمرک آمریکا و پرونده شمیم مافی، قاچاقچی تسلیحات که در سال ۲۰۱۳ وارد آمریکا شد و سه سال بعد اقامت دائم گرفت، دوباره این بحث را مطرح کرد.
پیتر ترو در مقالهای در مجله تبلت به این موضوع میپردازد و مینویسد با این حال، پرونده او در مقایسه با آنچه موج اخیر بازداشتها و اخراجهای اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) آشکار کرده است، چندان مهم به نظر نمیرسد. یکی از نمونههای پرحاشیه، خانهای مجلل در حومه لسآنجلس بود که تصاویرش در رسانههای اجتماعی منتشر شد. در این ویدیو، مریم طهماسبی، همسر عیسی هاشمی و عروس معصومه ابتکار، در خانهای دو میلیون دلاری دیده میشد. در خانه، مراسم مذهبی با تصاویر روحانیون جمهوری اسلامی برگزار شده بود و پرچم مذهبی شیعیان بر سردر خانه نصب بود. انتشار این تصاویر واکنش شدید بسیاری از ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی را برانگیخت. منتقدان این تصاویر ایرانیان خشمگین در سراسر جهان بودند که این صحنه را نمونهای از «آقازادگی» و تجملگرایی فرزندان مقامهای جمهوری اسلامی میدانستند؛ نسلی که در خارج از کشور زندگی لوکس دارد، در حالی که مردم ایران با فقر و سرکوب مواجهاند.
بر اساس بیانیه مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، عیسی هاشمی در سال ۲۰۱۴ با ویزاهای صادرشده در دولت اوباما وارد آمریکا شد. در این بیانیه آمده است که در ژوئن ۲۰۱۶، تنها چند ماه پس از آنکه سپاه پاسداران دو شناور نیروی دریایی آمریکا را توقیف و ۱۰ ملوان آمریکایی را بازداشت کرد، دولت اوباما برای عیسی هاشمی و همسر و فرزندش از طریق برنامه لاتاری، اقامت دائم قانونی صادر کرد. این همان دورهای بود که شمیم مافی نیز گرینکارت گرفت.
نویسنده مقاله سپس به حمیده سلیمانی افشار اشاره میکند. به نوشته نیویورک پست، سلیمانی افشار حملات علیه نظامیان آمریکایی را تحسین کرده، از رهبر جمهوری اسلامی حمایت کرده و آمریکا را «شیطان بزرگ» خوانده بود. ماموران اداره مهاجرت و گمرک آمریکا او و دخترش، سارینا سادات حسینی را بازداشت کردند. مقابل خانهشان در لسآنجلس یک خودروی تسلا دیده میشد که درون آن کوسنهای هرمس، کیف میس دیور و کیسه خرید سفورا قرار داشت.
در همین زمان، وزارت خارجه آمریکا اقامت دائم فاطمه اردشیر لاریجانی و همسرش، کلانتر معتمدی، را لغو کرد. فاطمه دختر علی لاریجانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، بود. این زوج پس از اخراج از دانشگاه اموری آمریکا را ترک کردند. علی لاریجانی متهم بود که استفاده از سلاحهای نظامی علیه معترضان بیسلاح در ایران را تایید کرده است. او در حمله هوایی اسرائیل در اواسط مارس کشته شد.
در ۱۳ آوریل، یوسف عزیزی، دانشجوی دکتری دانشگاه ویرجینیا تک، نیز بازداشت شد. او فرزند فریدون عزیزی، از نزدیکان علی خامنهای، و برادر توحید عزیزی است که در کارزارهای شناسایی معترضان مخالف رژیم فعالیت داشت.
گروههایی از مخالفان جمهوری اسلامی در آمریکا میگویند دهها نفر از وابستگان رژیم ایران در آمریکا حضور دارند و باید درباره فعالیتهایشان تحقیق شود. به گفته فعالان ایرانی-آمریکایی، برخی از این افراد در پولشویی، تبلیغات حکومتی یا انتقال اطلاعات نقش دارند. آنها میگویند با گذشت زمان، افراد بیشتری شناسایی میشوند و اطلاعات تازهای درباره وابستگان مقامهای جمهوری اسلامی در اختیارشان قرار میگیرد.
حسین موسویان، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی، از دیگر افرادی است که در مقاله به او اشاره شده است. او زمان ترور مخالفان جمهوری اسلامی در رستوران میکونوس برلین، سفیر جمهوری اسلامی در آلمان بود. دادگاه آلمان اعلام کرده بود این عملیات به دستور مستقیم علی خامنهای انجام شده است. موسویان این اتهامها را «شوخی» خواند، اما همراه ۱۴ نفر دیگر از کارکنان سفارت جمهوری اسلامی که مامور اطلاعاتی بودند، از آلمان اخراج شد. با این حال، دانشگاه پرینستون او را در سال ۲۰۰۹ استخدام کرد و او حدود ۱۵ سال در این دانشگاه فعالیت داشت. او همچنین سه بار در جریان مذاکرات برجام به کاخ سفید دعوت شد و از مواضع جمهوری اسلامی دفاع کرد.
محمدجعفر امیرمحلاتی، روحانی و دیپلمات جمهوری اسلامی، نیز در آمریکا و کانادا تحصیل کرده بود و محمدجواد ظریف را از شاگردان خود معرفی میکرد. ظریف بعدها وزیر خارجه شد و در پروژهای موسوم به «کارشناسان ایران» مشارکت داشت، شبکهای که در سال ۲۰۱۴ برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی و محافل سیاسی غرب در جریان مذاکرات هستهای با آمریکا شکل گرفت.
با توجه به نفوذ افراد نزدیک به جمهوری اسلامی در اندیشکدهها، دانشگاهها و نهادهای سیاسی آمریکا، برخی فعالان ایرانی-آمریکایی میگویند حضور این افراد در مراکز علمی و مذهبی لسآنجلس و واشنگتن باعث نگرانی مخالفان جمهوری اسلامی شده است. آنها معتقدند بخشی از این شبکهها در راستای منافع رژیم ایران فعالیت میکنند.
در ادامه، نویسنده به شایعات مربوط به اعطای ویزا و گرینکارت (کارت سبز یا کارت اقامت دائم) آمریکا به حدود ۲۵۰۰ ایرانی مرتبط با جمهوری اسلامی در دوران برجام اشاره میکند. این موضوع نخستین بار در رسانهها و مجلس در ایران مطرح شد، که برخی جناحهای جمهوری اسلامی یکدیگر را متهم میکردند از توافق هستهای برای دریافت امتیازهای ویژه از آمریکا استفاده کردهاند. محمود احمدینژاد نیز در سال ۲۰۱۸ از دونالد ترامپ خواسته بود فهرست مقامها و وابستگان جمهوری اسلامی دارای گرینکارت و حساب بانکی در آمریکا را منتشر کند.
در سالهای گذشته، قوانین مهاجرتی آمریکا و کانادا برای اعضا و وابستگان سپاه پاسداران سختگیرانهتر شده بود. بسیاری از متقاضیان ایرانی برای دریافت ویزا با مشکل مواجه میشدند، حتی کسانی که میگفتند خدمت سربازیشان در سپاه پاسداران اجباری بوده است. با این حال، اعطای اقامت دائم به فرزندان گروگانگیران سفارت آمریکا یا اعضای خانوادههای سلیمانی و لاریجانی بدون دخالت مقامهای عالیرتبه آمریکا ممکن نبوده است.
نویسنده مقاله در پایان از چند چهره مرتبط با شبکههای نزدیک به جمهوری اسلامی در آمریکا نام میبرد، از جمله میثم زمانآبادی که گفته میشود حساب کاربری محمدباقر قالیباف در ایکس (توییتر سابق) را اداره میکند و ساکن آمریکا است. سپس، به نقش شبکه «کارشناسان ایران» و افرادی مانند تریتا پارسی، علی واعظ، آرین طباطبایی و دینا اسفندیاری اشاره میشود. بر اساس اسناد منتشرشده، این افراد با مقامهای جمهوری اسلامی در ارتباط بودهاند و در رسانهها و محافل سیاسی از مواضع رژیم ایران دفاع کردهاند. در دوران ریاستجمهوری اوباما، تریتا پارسی و شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) بارها به کاخ سفید دعوت شدند و از حامیان توافق هستهای بودند.
