عطر شانل شماره ۵ بیش از یک قرن است که نهفقط بهعنوان یک رایحه، بلکه بهعنوان بخشی از تاریخ مد و فرهنگ شناخته میشود؛ عطری که از دل مزارع گل در جنوب فرانسه سربرآورد و به یکی از ماندگارترین محصولات لوکس جهان تبدیل شد. طبق گفته مسئولان این خانه مد، هر دقیقه پنج شیشه عطر شماره ۵ شانل در جایی از جهان فروخته میشود.
داستان این عطر به اوایل دهه ۱۹۲۰ بازمیگردد. زمانی که کوکو(گابریل) شانل، طراح فرانسوی و بنیانگذار خانه مد شانل، تصمیم گرفت برای مارکش عطری اختصاصی خلق کند. تا آن زمان، بیشتر خانهمدها تنها بر لباس تمرکز داشتند، اما شانل معتقد بود عطر باید بخشی از هویت زن مدرن باشد و حضور او را کامل کند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
او در سال ۱۹۲۱ با همکاری ارنست بو، عطرساز فرانسویــروسی که پیشتر در خدمت عطرسازی برای تزار روس بود، رایحهای ساخت که بعدها به «شانل شماره ۵» تبدیل شد. گفته میشود نام این عطر از شماره نمونهای گرفته شد که کوکو شانل برای انتخاب نهایی پسندید و آن را خوشیمن میدانست.
در دورانی که بیشتر عطرها رایحهای تکگل داشتند، شانل شماره ۵ ساختاری پیچیده و انتزاعی داشت و ترکیبی از دهها رایحه مختلف را در خود جای میداد. استفاده گسترده از آلدئیدها (Aldehydes) ترکیباتی مصنوعی که بوی آنها، یادآور بوی صابونهای گرانقیمت و لباسهای تمیز و اتوکشیده است، باعث شد این عطر حالتی مدرن و متفاوت پیدا کند. فرمول آن همچنان محرمانه باقی مانده و در گاوصندوقی در پاریس نگهداری میشود، اما میدانیم در ساخت آن از بیش از ۸۰ عنصر معطر استفاده شده است.
بخش مهمی از هویت این عطر از شهر گراس در فرانسه میآید که از قرنها پیش مرکز عطرسازی جهان بود. در قرن پانزدهم، گراس به صنعت چرم وابسته و بوی دباغی در شهر پیچیده بود. استفاده از دستکشهای معطر به عطر رز سنتیفولیا برای پوشاندن این بو، بهتدریج صنعت عطرسازی را در این منطقه شکل داد.
وقتی کوکو شانل به گراس رفت، این منطقه در دوران طلایی خود قرار داشت. امروز نیز گلهای اصلی شنل شماره ۵ در همین منطقه کشت میشوند: رز سنتیفولیا یا «گل صدبرگ» و یاس گراس. برای تولید هر شیشه از این عطر حدود ۱۲ گل رز و نزدیک به هزار گل یاس استفاده میشود.شکوفهها باید هنگام طلوع آفتاب و پیش از گرم شدن هوا چیده شود، زیرا تغییر دما رایحه آن را دگرگون میکند.
در گزارش برنامه ۶۰ دقیقه شبکه سیبیاس، بلندگوهایی در مزارع دیده شد که به پخش موسیقی آرام کلاسیک و نتهای پیانو اختصاص دارند. کشاورزان میگویند ارتعاشات آن به شکوفه دادن یکنواخت جوانهها کمک میکند. اولیویه پولژ، عطرساز اصلی شانل، در این برنامه میگوید وظیفه او حفظ بوی کلاسیک این عطر در کنار خلق رایحههای تازه است. او تاکید میکند که تفاوت خاک، آبوهوا و حتی محل کشت گلها، مانند تفاوت میان شراب مناطق مختلف فرانسه، بر نتیجه نهایی اثر میگذارد.
جوزف مول، یکی از کشاورزان، میگویند یاس این منطقهــ تپههایی که از مدیترانه به آلپ جنوبی میرسدــ عطر متمایزی دارند. همانطور که انگورهایی که در شراب استفاده میشوند، مهم است کجا رشد کند. شما نمیتوانید شراب بورگاندی را در بطری بوردو بریزید، زیرا مردم به شما خواهند گفت: «نه این بوردو نیست!»
یکی از ویژگیهای ماندگار شانل شماره ۵ طراحی شیشه آن است؛ شیشهای ساده، شفاف و هندسی که برخلاف شیشههای پرزرقوبرق اوایل قرن بیستم، طراحی شد. کوکو شانل عمدا شکل شیشه را ساده انتخاب کرد تا تمرکز بر خود رایحه باشد. این طراحی بعدها به یکی از مشهورترین بستهبندیهای تاریخ مد و زیبایی تبدیل شد و حتی در آثار هنری اندی وارهول نیز بازتاب یافت.
شهرت این عطر تنها به صنعت مد محدود نماند. زمانی که مرلین مونرو در دهه ۱۹۵۰ در پاسخ به پرسشی درباره لباسخوابش گفت «فقط چند قطره شانل شماره ۵»، این عطر به بخشی از فرهنگ عامه جهان تبدیل شد.
امروزه، با وجود آنکه بازار عطر بیش از ۲۰ میلیارد دلار ارزش دارد و بسیاری از رایحهها در آزمایشگاهها تولید میشوند، شانل شماره ۵ همچنان بر اصالت مواد اولیه طبیعی و سنت عطرسازی گراس تکیه دارد. برداشت گلها هنوز با دست انجام میشود و بخشی از فرایند استخراج رایحه با همان روشهای قدیمی ادامه دارد؛ تلاشی برای حفظ بویی که بیش از ۱۰۰ سال است تقریبا بیتغییر مانده است.
