مقامهای آمریکایی گفتند دونالد ترامپ به دستیارانش دستور داده است برای یک محاصره طولانیمدت علیه ایران آماده شوند؛ اقدامی که با هدف ضربهزدن به منابع مالی حکومت انجام میشود.
وال استریت ژورنال به نقل از منابعی که نام آنها را اعلام نکرده مینویسد، ترامپ در جلسات اخیر، از جمله نشست روز دوشنبه در اتاق وضعیت کاخ سفید، تصمیم گرفت فشار بر اقتصاد ایران و صادرات نفت آن را با جلوگیری از تردد کشتیها به بنادر ایران و از آنها ادامه دهد. او به این جمعبندی رسید که گزینههای دیگرش—ازسرگیری بمباران یا خروج از درگیری—در مقایسه با حفظ محاصره، ریسک بیشتری دارند.
این روزنامه آمریکایی مینویسد، از زمان پایان کارزار اصلی بمبارانها در پی آتشبس ۷ آوریل، ترامپ بارها از تشدید درگیری خودداری کرده و فضایی برای دیپلماسی باز کرده است. با این حال، او همچنان میخواهد فشار بر حکومت را افزایش دهد تا به خواسته اصلی او تن دهد: برچیدن کامل برنامه هستهای ایران. به گزارش والاستریت ژورنال، ترامپ روز دوشنبه به دستیارانش گفت پیشنهاد سهمرحلهای ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و موکول کردن مذاکرات هستهای به مرحله نهایی، نشان میدهد تهران با حسن نیت مذاکره نمیکند.
در حال حاضر، ترامپ با یک محاصره نامحدود مشکلی ندارد. او روز سهشنبه در شبکه تروث سوشال نوشت این محاصره ایران را به سمت «وضعیت فروپاشی» سوق میدهد. یک مقام ارشد آمریکایی گفت این محاصره بهوضوح اقتصاد ایران را خرد کرده—بهطوریکه این کشور برای ذخیره نفت فروشنرفته خود با مشکل روبهروست—و همچنین باعث شده حکومت ایران بار دیگر به واشینگتن نزدیک شود.
تصمیم ترامپ بهنوعی مرحله جدیدی از جنگ را رقم میزند.
توقف یکجانبه درگیری میتواند خروجی سریع از بحران و تسکینی برای اقتصاد آمریکا و جهان فراهم کند. اما پیشنهاد ایران در آخر هفته گذشته این امکان را به تهران میداد که شرایط این خروج را تعیین کند.
وال استریت ژورنال مینویسد، از سوی دیگر، ازسرگیری درگیریها میتواند رژیم آسیبدیده ایران را بیشازپیش تضعیف کند، اما به احتمال زیاد واکنش تهران با ایجاد اختلال بیشتر در زیرساختهای انرژی خلیج فارس همراه خواهد بود و هزینههای جنگ را افزایش میدهد. محاصره، منابع مالی جمهوری اسلامی را کاهش میدهد، اما نیروهای آمریکایی را متعهد به حضور طولانیتر در خاورمیانه میکند.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت ایالات متحده به اهداف نظامی عملیات «خشم حماسی» دست یافته و «به لطف محاصره موفق بنادر ایران، آمریکا در مذاکرات برای جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای، بیشترین اهرم فشار را بر حکومت دارد.» او افزود: «رئیسجمهور تنها توافقی را میپذیرد که امنیت ملی کشور ما را تضمین کند.»
وال استریت ژورنال که پیشتر ترامپ آن را به گزارشدهی نادرست و جعلی متهم کرده است، مینویسد: ترامپ درباره گام بعدی با توصیههای متناقضی مواجه است. برخی مقامها و متحدان بیرونی مانند لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه کارولینای جنوبی، آشکارا خواستار ادامه فشار بر تهران هستند. در مقابل، برخی دیگر از جمله رهبران تجاری نزدیک به رئیسجمهور نگراناند که بسته ماندن تنگه هرمز یا ادامه جنگ، تنها به اقتصاد آسیب بزند و در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر به یک ضربه سیاسی تبدیل شود.
به گفته مقامها، این توصیهها روز دوشنبه زمانی که ترامپ در حال بررسی پیشنهاد سهمرحلهای ایران بود در ذهن او طنینانداز شد؛ پیشنهادی که هرچند کامل نبود، اما مسیری بالقوه برای کاهش تنش فراهم میکرد.
اما رئیسجمهور و تیم امنیت ملیاش به این جمعبندی رسیدند که این پیشنهاد بخشی از اهرم فشار واشینگتن برای گرفتن امتیازات هستهای از ایران را از بین میبرد. کاخ سفید همواره تأکید کرده هر توافق چارچوبی برای صلح پایدار باید برنامه هستهای ایران را دربر بگیرد، از جمله تعیین جدول زمانی برای محدودیتهای آن.
مقامها میگویند ترامپ در حال حاضر نمیخواهد از خواسته خود عقبنشینی کند که ایران دستکم تعهد دهد غنیسازی هستهای را برای ۲۰ سال متوقف کند و پس از آن نیز محدودیتهایی را بپذیرد.
اریک بروئر، تحلیلگر ارشد پیشین در جامعه اطلاعاتی آمریکا در حوزه ایران، گفت: «تعجب نمیکنم که او این توافق را نپذیرفته، چون اصلا به مسئله هستهای نمیپردازد. چرا باید در حالی که هنوز امیدوارید با این قمار محاصره، مشکلات اقتصادی جدی برای ایران ایجاد کنید، پیشنهاد ایران را بپذیرید؟»
با وجود انتظار کاخ سفید برای ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان در آخر هفته گذشته، این مذاکرات متوقف شده است.
به گفته افراد آگاه، ایران روز دوشنبه به میانجیها اعلام کرد برای ارائه پیشنهاد اصلاحشده که بتواند مذاکرات صلح با آمریکا را پیش ببرد، به چند روز زمان برای مشورت با مجتبی خامنهای نیاز دارد.
با این حال، میانجیهای منطقهای نسبت به اینکه پیشنهاد بهروزشده ایران بتواند به پیشرفت چشمگیری منجر شود، تردید دارند. مقامهای جمهوری اسلامی همچنان میگویند واشینگتن باید آنچه را خواستههای حداکثری میدانند کنار بگذارد، در حالی که خود نیز محاصره تنگه هرمز را حفظ کرده است.
نیکو لانگه، مدیر مؤسسه آلمانی تحلیل ریسک و امنیت بینالمللی و رئیس پیشین دفتر وزارت دفاع آلمان، گفت: «به نظر میرسد هر دو طرف معتقدند محاسباتشان درست است و زمان به نفع آنهاست.»
مقامهای دولت ترامپ درک میکنند که تهران ممکن است تلاش کند وضعیت فعلی «نه توافق، نه جنگ» را در بلندمدت بر هم بزند.
با تشدید اثرات محاصره، ایران ممکن است بکوشد واشینگتن را وادار کند بین تشدید درگیری یا عقبنشینی و توافق یکی را انتخاب کند. تهران میتواند حملات به تولید انرژی در منطقه را از سر بگیرد یا داراییهای دریایی آمریکا که اجرای محاصره را بر عهده دارند هدف قرار دهد. با وجود نابودی نیروی دریایی متعارف خود، ایران همچنان توان ایجاد تنشهای مقطعی با نیروهای آمریکایی را دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در مصاحبهای با فاکسنیوز که دوشنبه پخش شد، به چالش دیگری اشاره کرد: کشمکش داخلی برای کنترل قدرت در ایران که هرگونه تلاش دیپلماتیک را پیچیده میکند.
او گفت: «تندروهایی که دیدگاهی آخرالزمانی از آینده دارند، قدرت نهایی را در آن کشور در اختیار دارند. یکی از موانع این است که مذاکرهکنندگان ما فقط با ایرانیها مذاکره نمیکنند؛ آن ایرانیها بعدا باید با دیگر ایرانیها مذاکره کنند تا مشخص شود بر سر چه چیزی میتوانند توافق کنند، چه چیزی میتوانند پیشنهاد دهند، حاضرند چه کاری انجام دهند و حتی با چه کسی حاضرند دیدار کنند.»
