درحالی که تا آغاز مسابقات جام جهانی فوتبال به میزبانی مشترک آمریکا، مکزیک و کانادا تنها ۴۵ روز باقی مانده، اختلاف بر سر اعزام کردن یا نکردن تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران به این جام، از سطح یک اختلاف ورزشی فراتر رفته و این شکاف عمیق به بالاترین لایه‌های سیاسی، امنیتی و نظامی رسیده است؛ شکافی که اکنون از دولت تا سپاه پاسداران و شورای عالی امنیت ملی را دربر گرفته و تصمیم‌گیری نهایی را به بن‌بستی کم‌سابقه کشانده است.

یک مدیر ارشد در وزارت ورزش و جوانان ایران روز دوشنبه ۷ اردیبهشت در گفتگو با ایندیپندنت فارسی، با تایید درگیری لفظی شدید میان احمد دنیامالی، وزیر ورزش، و مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، از وجود اختلافی بنیادین میان مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری ایران با وزیر ورزش بر سر این موضوع خبر داد و گفت که در شرایط فعلی، به‌ دلیل حمایت محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از موضع دنیامالی، «اکنون کسی برای نظر پزشکیان و فرزندش که موافق مهدی تاج و اعزام به آمریکا هستند، اهمیتی قائل نیست».

به‌ گفته این منبع، این اختلاف تنها به دولت محدود نیست و هم‌زمان در میان نهادهای کلیدی قدرت نیز دوگانگی آشکاری شکل گرفته است. به‌ طوری که در سپاه پاسداران و شورای عالی امنیت ملی نیز بر سر این تصمیم اختلاف نظر جدی وجود دارد. این مقام آگاه تاکید می‌کند که در حال حاضر، تصمیم نهایی به نظر احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران، گره خورده و تا این لحظه، جمع‌بندی قطعی در این نهاد حاصل نشده است.

تاکنون دست‌کم دو جلسه مشترک میان دولت، وزارت ورزش و نهادهای امنیتی درباره این موضوع برگزار شده که جلسه نخست به‌شدت پرتنش بوده است. به‌ گفته منابع مطلع، شدت اختلافات در این جلسه به حدی بود که مسعود پزشکیان در جلسه دوم حاضر نشد. جلسه دوم هم که بدون حضور رئیس‌جمهوری برگزار شد، به صحنه تنش میان احمد دنیامالی با نمایندگان دولت تبدیل شد. به‌ طوری که دنیامالی در واکنش به مواضع مطرح‌شده، تاکید کرد که «نظر پزشکیان و فرزندش ملاک تصمیم‌گیری نیست».

در سطح وزارت ورزش، نیز در مخالفت با اعزام تیم ملی به جام جهانی همگرایی قابل‌توجهی دیده می‌شود. به گفته یکی از مسئولان این وزارتخانه، تقریبا تمام تیم مدیریتی، از جمله معاونان اصلی و مشاوران وزیر، با دنیامالی هم‌نظرند و تنها بخشی از ساختار اداری، از جمله واحدهای نظارتی درباره این رویکرد ملاحظاتی دارند.

در مقابل، فدراسیون فوتبال به ریاست مهدی تاج، به همراه اکثریت اعضای هیئت رئیسه، با تاکید بر تبعات حقوقی و بین‌المللی، از حضور در این رقابت‌ها دفاع می‌کنند و می‌گویند احتمال تعلیق چهار ساله فوتبال ایران در صورت شرکت نکردن در جام جهانی، بسیار زیاد است.

این منبع مطلع در وزارت ورزش و جوانان به ایندیپندنت فارسی گفت که در سپاه پاسداران نیز اختلاف نظر مشابهی وجود دارد و برخی جریان‌ها در این نهاد، مخالف حضور تیم ملی در جام جهانی‌اند و آن را به دلیل حملات ۴۰ روزه ائتلاف نظامی آمریکا و اسرائیل و کشته شدن علی خامنه‌ای در همین حملات، آن را در شرایط سیاسی و امنیتی فعلی، نادرست می‌دانند. در حالی که گروهی دیگر با در نظر گرفتن هزینه‌های بین‌المللی، از حضور در این رقابت‌ها حمایت می‌کنند.

گزارش‌ها از شورای عالی امنیت ملی نیز حاکی از آن است که برخی اعضا، از جمله محمدباقر ذوالقدر، دبیر این شورا، در زمره مخالفان اعزام تیم ملی قرار دارند.

یکی از محورهای اصلی نگرانی در این میان، فضای احتمالی ورزشگاه‌ها در جریان مسابقات است. نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی درباره حضور گسترده ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی در استادیوم‌های محل برگزاری بازی‌ها و بازتاب این فضا در پخش زنده جهانی، هراس دارند. این نگرانی، در کنار فضای پس از تحولات داخلی ماه‌های گذشته و انقلاب ملی ایرانیان در دی‌ماه، به یکی از عوامل کلیدی در تردید تصمیم‌گیران تبدیل شده است.

برخلاف برخی گزارش‌های رسانه‌ای، منابع ایندیپندنت فارسی تاکید می‌کنند که موضوع پناهندگی احتمالی بازیکنان تیم ملی در این مقطع، دغدغه اصلی تصمیم‌گیران نیست و بیشتر از پیامدهای سیاسی و رسانه‌ای حضور در خاک آمریکا نگران‌اند.

دولت پزشکیان، مهدی تاج و بخشی از بدنه سیاسی حاکمیت از هزینه‌های حضور نیافتن در جام جهانی و محرومیت‌های سنگین پس از آن نگران‌اند. ضمن آنکه در صورت اعزام نشدن کاروان ایران به آمریکا، طبق جدول‌بندی فیفا، امارات متحده عربی که در جنگ ۴۰ روزه بارها هدف حملات موشکی سپاه پاسداران قرار گرفت، به‌عنوان سهمیه جانشین از آسیا راهی آمریکا خواهد شد و در نتیجه این تصمیم در تحریم جام جهانی یک هدیه بزرگ برای اماراتی‌ها محسوب می‌شود.

با این حال احمد دنیامالی که خود با حمایت مستقیم محمدباقر قالیباف به ریاست وزارت ورزش در دولت پزشکیان رسید، اکنون تلاش می‌کند روایت متفاوتی ارائه دهد و در جلسات داخلی تاکید کرده است که حضور نیافتن ایران در جام جهانی می‌تواند هزینه‌های سیاسی قابل‌توجهی برای برگزارکنندگان و فدراسیون جهانی فوتبال ایجاد کند. به گفته منابع مطلع، او پیشنهاد داده است که ایران با تحریم این رقابت‌ها، هم از این موضوع بهره‌برداری رسانه‌ای کند و هم از مسیرهای حقوقی، علیه فیفا و کشور میزبان اقدام کند.

یکی از نکات کلیدی در این پیشنهاد زمان‌بندی اعلام انصراف است. به‌ گفته این منبع، دنیامالی معتقد است که این تصمیم باید در مقطعی اعلام شود که فرصت کافی برای جایگزینی تیم ایران وجود نداشته باشد، تا فشار بیشتری بر برگزارکنندگان وارد شود. با این حال بعید به نظر می‌رسد که مدیران ارشد فیفا چنین چیزی را پیش‌بینی نکرده باشد و جایگزین کردن تیمی دیگر به‌جای ایران در روزهای پایانی، امری چندان دشوار برای فدراسیون جهانی فوتبال محسوب نمی‌شود.

آنچه از مجموعه این تحولات برمی‌آید، این است که سرنوشت حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ نه در ساختمان فدراسیون فوتبال ایران، بلکه در اتاق‌های تصمیم‌گیری نهادهای امنیتی و نظامی تعیین خواهد شد؛ جایی که ملاحظات سیاسی و کنترل پیامدهای داخلی و بین‌المللی، بر هر معیار ورزشی اولویت پیدا می‌کند.