در بحبوحه تنشهای لفظی میان دولت دونالد ترامپ و رهبری چندپاره جمهوری اسلامی بر سر اصرار تهران برای حفظ برنامه غنیسازی اورانیوم، کارشناسان هستهای از هدف قاطع رئیسجمهوری آمریکا برای برچیدن این برنامه حمایت کردهاند.
به گزارش فاکسنیوز، یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در مذاکرات میان واشنگتن و تهران، ادعای جمهوری اسلامی مبنی بر داشتن «حق» غنیسازی و نگهداری اورانیوم با غلظت بالا است، مادهای که برای ساخت سلاح هستهای ضروری محسوب میشود.
در صورتی که گفتوگوها در اسلامآباد ادامه پیدا کند، این اختلاف میتواند به مهمترین مانع برای دستیابی به توافق در دورهای بعدی مذاکرات تبدیل شود.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، درخواست آمریکا برای انتقال اورانیوم غنیشده را رد و تاکید کرد که این ذخایر تحت هیچ شرایطی منتقل نخواهند شد. در مقابل، ترامپ مدعی شد جمهوری اسلامی موافقت کرده است ۴۴۰ کیلوگرم ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی را که در تاسیسات زیرزمینی نگهداری میشود تحویل بدهد و این ذخایر را «گرد هستهای» توصیف کرد.
آندریا استریکر، معاون بنیاد دفاع از دموکراسیها، بر این باور است که آمریکا باید بر ممنوعیت دائمی غنیسازی در ایران و برچیدن کامل زیرساختهای مرتبط پافشاری کند. به گفته او، باقی ماندن هرگونه ظرفیت غنیسازی، حتی موقت، میتواند به جمهوری اسلامی این امکان را بدهد که در آینده، پس از پایان محدودیتها، فعالیتهای هستهایاش را از سر بگیرد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
جاناتان روهه، کارشناس راهبرد آمریکا در موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، در تاکید میکند توافق قابل قبول باید خطوط قرمز دولت ترامپ، از جمله ممنوعیت دائمی غنیسازی، بازفرآوری و توانمندی تسلیحاتی، همراه نظارت کامل بر اجرای تعهدات را شامل شود.
ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هستهای موسوم به برجام خارج شد. این توافق که در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما امضا شده بود، نتوانست مانع پیشرفت برنامه هستهای جمهوری اسلامی شود و حتی امکان ادامه غنیسازی را برای تهران فراهم کرد. به گفته روهه، این توافق همچنین نتوانست دسترسی کامل بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تمامی فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی را تضمین کند و این مشکل در سالهای بعد تشدید شد، زیرا جمهوری اسلامی همکاری با بازرسان را محدود کرد.
روهه به فاکسنیوز میگوید جمهوری اسلامی اغلب روند گفتوگوها را طولانی و از ارائه پاسخهای شفاف خودداری میکند. تهران همچنان تصور میکند زمان به نفعش است، اما ترامپ باید بر دریافت پاسخ قاطع از تهران اصرار کند و برای ازسرگیری عملیات آماده باشد. در عین حال، تجربه مذاکرات پیشین نشان میدهد که کاهش تدریجی خطوط قرمز آمریکا در نهایت به توافقی انجامید که از دید منتقدان ناکافی بود.
ایران از امضاکنندگان پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است که این کشور را ملزم میکند از توسعه سلاح هستهای خودداری کند. با این حال، گزارشهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا به فعالیتهای غیرقانونی جمهوری اسلامی در ارتباط با گسترش فناوری هستهای اشاره کردهاند.
روهه میگوید تهران از یک سو بر «حق» غنیسازی برای اهداف صلحآمیز تاکید میکند و از سوی دیگر، محدودیتهای این پیمان را نقض میکند. او در ادامه میافزاید: «آنها با طرح این حق، تلاش میکنند برخی مسائل اساسی را مذاکرهناپذیر جلوه دهند. بر اساس این منطق، باید اجازه داشته باشند ظرفیت غنیسازیشان را حفظ کنند. در این صورت، پرسشها به این سمت میرود که آمریکا در قبال این بهاصطلاح امتیازدهی جمهوری اسلامی، چه باید بدهد. همانطور که از نام پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای پیداست، این توافق برای جلوگیری از اشاعه طراحی شده است، نه برای توسعه هستهای.»
در همین راستا، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اعلام کرده است که ادعای وجود «حق غنیسازی» در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) پایه حقوقی مشخصی ندارد و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل از ایران میخواهند فعالیتهای غنیسازی را متوقف کند. همچنین طی حدود ۲۵ سال گذشته، آژانس بینالمللی انرژی اتمی نتوانسته است تایید کند که تمامی فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی صلحآمیز بوده است.
به گفته استریکر، برنامه غنیسازی جمهوری اسلامی از ابتدا با خریدهای غیرقانونی و ایجاد تاسیسات مخفی آغاز شد و در چارچوب برنامهای شکل گرفت که هدفش استفاده از اورانیوم غنیشده برای مقاصد نظامی بود. او در ادامه میافزاید جمهوری اسلامی در حال انباشت موادی بوده است که در صورت تصمیم سیاسی، میتواند بهسرعت برای تولید سلاح هستهای استفاده شود.
