در حالی که تنها یک ماه و ۱۳ روز تا آغاز جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶ باقی مانده، مجموعه‌ای از بحران‌های هم‌زمان، از غیبت در نشست‌های رسمی بین‌المللی گرفته تا لغو دیدارهای تدارکاتی و تعطیلی کامل لیگ‌های داخلی، فوتبال ایران و تیم ملی را در وضعیتی بی‌سابقه قرار داده است.

در تازه‌ترین نشانه این بحران، مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، و هدایت‌الله ممبینی، دبیرکل این فدراسیون، به دلیل مخالفت دولت کانادا با صدور ویزا، از شرکت در سی‌وششمین کنگره کنفدراسیون فوتبال آسیا (ای‌اف‌سی) که سه‌شنبه ۸ اردیبهشت در ونکوور برگزار شد، بازماندند. در این نشست که با حضور جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا و شیخ سلمان، رئیس بحرینی کنفدراسیون فوتبال آسیا، برگزار شد، صندلی‌های اختصاص‌یافته به ایران خالی ماندند که در رسانه‌های بین‌المللی بازتاب گسترده‌ای داشت.

این غیبت در حالی رخ داد که این کنگره یکی از مهم‌ترین رویدادهای سالانه فوتبال آسیا محسوب می‌شود و غیبت مقام‌های ایرانی به‌ نشانه‌‌ای از انزوای فزاینده فوتبال جمهوری اسلامی تفسیر شد.

هم‌زمان، مشکلات مربوط به ویزا برای اعضای تیم ملی فوتبال به منظور حضور در جام جهانی فوتبال به میزبانی آمریکا، کانادا و مکزیک نیز همچنان ادامه دارد. امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال، اعلام کرده که اگرچه بازیکنان و اعضای تیم ابتدا برای طی مراحل دریافت ویزا به امارات رفتند، اکنون این روند از طریق آنکارا دنبال می‌شود، اما هنوز هیچ ویزایی صادر نشده است.

در سطح بین‌المللی، نیز موضع‌گیری مقام‌های آمریکایی بر ابهام‌ها افزوده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، با اشاره به تفاوت میان ورزشکاران و افراد دارای ارتباطات امنیتی، تاکید کرد که ممکن است به برخی اعضای همراه تیم ملی که به نهادهای نظامی مرتبط‌ند، اجازه ورود داده نشود.

در کنار این چالش‌ها، برنامه‌های تدارکاتی تیم ملی فوتبال ایران نیز عملا با شکست مواجه شده است. بر اساس گزارش رسانه‌های حکومتی، دو تیم ملی مقدونیه شمالی و آنگولا که قرار بود طی هفته آینده در اردوی ترکیه به مصاف ایران بروند، در نهایت به دلیل «شرایط سیاسی و وضعیت فعلی ایران» از برگزاری این دیدارها انصراف دادند که برنامه آماده‌سازی تیم ملی را با اختلال جدی روبرو کرد.

با این حال شاید مهم‌ترین نشانه بحران وضعیت داخلی فوتبال ایران باشد. با وجود گذشت بیش از سه هفته از برقراری آتش‌بس، لیگ برتر و سایر لیگ‌های فوتبال در ایران همچنان تعطیل‌اند و زمان مشخصی هم برای ازسرگیری آن‌ها اعلام نشده است. این در حالی است که در اغلب کشورهای جهان، رقابت‌های باشگاهی در جریان است و بازیکنان در بالاترین سطح آمادگی برای حضور در جام جهانی قرار دارند.

از سوی دیگر، تمامی بازیکنان و مربیان خارجی شاغل در لیگ ایران، در جریان جنگ اخیر ایران را ترک کردند و بازگشت آن‌ها نیز با توجه به شرایط امنیتی و بی‌ثباتی موجود، بعید به نظر می‌رسد. خروج این افراد، در کنار تعطیلی مسابقات، عملا چرخه فنی فوتبال ایران را متوقف کرده است.

در چنین شرایطی، تیم ملی فوتبال ایران بدون پشتوانه رقابت‌های داخلی و بدون بازی‌های تدارکاتی جدی، به جام جهانی می‌رود که می‌تواند پیامدهای فنی سنگینی برای این تیم داشته باشد.

در سطح مدیریتی، نیز اختلاف بر سر اعزام کردن یا نکردن تیم ملی به جام جهانی که ۷۵ درصد مسابقات آن در خاک آمریکا برگزار خواهد شد، همچنان ادامه دارد.

روز دوشنبه ۷ اردیبهشت یک مدیر ارشد در وزارت ورزش و جوانان ایران به ایندیپندنت فارسی خبر داد که تصمیم‌گیری در این زمینه از حوزه فدراسیون فوتبال خارج و به نهادهای امنیتی و نظامی، از جمله شورای عالی امنیت ملی، منتقل شده است. از طرفی احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، در هفته‌های اخیر به‌دفعات اعلام کرده به دلیل حمله نظامی آمریکا به ایران و کشته شدن علی خامنه‌ای و ده‌ها مقام و فرمانده ارشد نظامی، با حضور تیم ایران در جام جهانی آمریکا مخالف است.

احتمال ازسرگیری درگیری‌های نظامی در منطقه به‌ دلیل بن‌بست در مذاکرات میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، هم بر پیچیدگی شرایط افزوده و هرگونه برنامه‌ریزی بلندمدت را ناممکن کرده است.

در کنار تمامی این عوامل، فاصله میان افکار عمومی و تیم ملی نیز افزایش یافته است. در ماه‌های اخیر، به‌ویژه پس از اعتراضات دی‌ماه در جریان انقلاب ملی ایرانیان، بسیاری از مردم ایران دیگر این تیم را نماینده خود نمی‌دانند و از آن با عنوان «تیم جمهوری اسلامی» یاد می‌کنند.

این تغییر نگاه بر میزان حمایت مردمی از تیم تاثیر مستقیم گذاشته و فضای اجتماعی پیرامون فوتبال را نیز دگرگون کرده است. حضور پیاپی بازیکنان تیم ملی فوتبال ایران در تجمع‌های شبانه نیروهای بسیجی در حمایت از جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران هم بر شدت خشم و نفرت عمومی از بازیکنان این تیم افزوده است.

مجموع این تحولات نشان می‌دهد که فوتبال ایران در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ با بحرانی چندلایه و عمیق مواجه است؛ بحرانی که از مدیریت تا بدنه فنی و از سطح داخلی تا عرصه بین‌المللی را فرا گرفته و در صورت تداوم، می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک ناکامی ورزشی برای جمهوری اسلامی، به همراه داشته باشد.