اتحادیه اروپا در اقدامی با محوریت سوئد، قرار است با هیات طالبان در بروکسل، نشستی برگزار کنند. زمان دقیق برگزاری این دیدار هنوز اعلام نشده، اما دولت سوئد تایید کرده است که همراه با کمیسیون اروپا از هیات طالبان در بروکسل میزبانی خواهد کرد.

رسانه یوراکتیو به نقل از یوهان فورسل، وزیر مهاجرت سوئد، گزارش داد که هیات طالبان برای ‌‌«گفتگوهای فنی» به بروکسل دعوت شده‌اند و قرار است با نمایندگان دولت سوئد و دیگر مقام‌های اروپایی در مورد اخراج مهاجران افغان که فاقد مدرک اقامت قانونی‌اند یا به دلایل مختلف از جمله ارتکاب جرم حکم اخراج گرفته‌اند، مذاکره کنند.

فورسل می‌گوید هدف از این تماس‌ها پیشبرد مذاکرات درباره بازگشت افغان‌هایی است که حق اقامت در اروپا ندارند.

این اقدام در ادامه تلاش‌های گسترده‌تر اتحادیه اروپا برای ایجاد یک رویکرد هماهنگ با هدف بازگرداندن مهاجران افغان صورت می‌گیرد. حدود ۲۰ وزیر کشورهای عضو اکتبر ۲۰۲۵ از کمیسیون اروپا خواستند برای تسهیل روند اخراج با طالبان ارتباط برقرار کند. این درخواست در چارچوب سیاست‌های سختگیرانه‌تر اروپا در قبال مهاجرت و پناهندگی مطرح می‌شود که در سال‌های اخیر شدت گرفته است.

آلمان که در میان کشورهای اروپایی در این زمینه پیشگام است، اواخر سال ۲۰۲۵، سفارت و کنسولگری‌های افغانستان در خاک خود را به دیپلمات‌های طالبان واگذار کرد. این امر پس از آن بود که چندین مهاجر افغان در شهرهای مختلف آلمان اقدام‌های خشونت‌باری انجام دادند که اعتراض گسترده مردم این کشور را به دنبال داشت.

آلمان روز سه‌شنبه چهارمین سری مهاجران افغان را به کابل فرستاد. این گروه شامل ۲۵ مرد متهم به جرائم مختلف بود که حق اقامتشان سلب شده بود. مقام‌های آلمانی پیش از این گفته بودند که به اخراج مجرمانی که حق اقامت در این کشور را ندارند، ادامه می‌دهد و دیپلمات‌های طالبان در خاک این کشور در این زمینه همکاری می‌کنند.

قرار است در دور جدید گفتگو میان هیات طالبان و نمایندگان کشورهای اروپایی در بروکسل، این مذاکرات ادامه یابد و در صورتی که به نتیجه برسد، کشورهای بیشتری، از جمله سوئد، روند اخراج مهاجران افغان‌ فاقد مدرک اقامت قانونی را آغاز خواهند کرد. این در حالی است بیشتر کشورهای اروپایی از جمله آلمان و سوئد پس از بازگشت طالبان به قدرت، روند اخراج مهاجران افغان فاقد مدرک اقامت قانونی را به دلیل ابهام در اوضاع افغانستان، متوقف کرده بودند.

نگرانی از مشروعیت‌ بخشیدن به رژیم طالبان

با وجود تاکید مقام‌های اروپایی بر «فنی» بودن این مذاکرات، منتقدان می‌گویند چنین تعاملاتی عملا به عادی‌سازی روابط با طالبان کمک می‌کند. در حالی که این گروه به‌ دلیل نقض گسترده حقوق بشر، به‌ویژه در قبال زنان، تحت انتقاد شدید نهادهای بین‌المللی قرار دارد.

رسانه ئی‌یو آبزرور در مطلبی نوشت طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان، نزدیک به ۱۰۰ فرمان محدودکننده صادر کردند که ممنوعیت تحصیل دختران در مقطع متوسطه، جلوگیری از حضور زنان در دانشگاه‌ها و محدودیت‌های شدید بر اشتغال و حضور اجتماعی زنان، تنها بخشی از آن‌ها است.

سازمان ملل متحد هم پیش‌تر هشدار داده بود که طالبان در حال ایجاد جامعه‌ای‌اند که در آن، زنان عملا از زندگی عمومی و عرصه اجتماعی حذف می‌شوند.

با این حال، اتحادیه اروپا می‌گوید تماس با طالبان برای پیشبرد اهداف عملی، از جمله حمایت از زنان و کنترل مهاجرت، ضروری است. این تماس‌ها از همان اوت ۲۰۲۱ آغاز شد و بروکسل اعلام کرد برای حفاظت از زنان و دختران افغان، ناگزیر به برقراری ارتباط با طالبان است.

این رسانه هم اشاره می‌کند که در ابتدا رابطه با طالبان با هدف حمایت از زنان در داخل افغانستان توجیه می‌شد، اما اولویت‌های اتحادیه اروپا به‌تدریج تغییر کرد و اهداف کنونی بیشتر بر بازگرداندن مهاجران افغان متمرکز است.

یوهانس لوخنر، مقام ارشد کمیسیون اروپا در امور داخلی، هم در یک نشست پارلمانی، با تایید این مسئله تصریح کرد که «اولویت نخست ما بازگرداندن مجرمان است». با این حال او به افزایش شمار افغان‌هایی که بدون داشتن سابقه کیفری، حکم ترک خاک گرفته‌اند، نیز اشاره کرد؛ موضوعی که نگرانی‌های حقوق بشری را تشدید کرده، به‌ویژه در شرایطی که افغانستان تحت حاکمیت طالبان با بحران‌های امنیتی و اقتصادی گسترده روبرو است.

طالبان در نزدیک به پنج سال گذشته، روابط دیپلماتیک خود را با ده‌ها کشور در آسیا و اروپا توسعه دادند و سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های افغانستان را تصاحب کردند. در میان کشورهای اروپایی، نروژ و آلمان دیپلمات‌های طالبان را در خاک خود پذیرفته‌اند، اما دیگر کشورها از این اقدام خودداری کرده‌اند.

در برخی کشورها از جمله هلند و اسپانیا، دیپلمات‌های دولت پیشین افغانستان با طالبان در تماس‌اند و از وزارت خارجه این گروه در کابل دستور می‌گیرند. سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های افغانستان در اغلب کشورهای آسیایی در کنترل دیپلمات‌های طالبان‌اند و تنها تاجیکستان از پذیرفتن دیپلمات‌های طالبان در سفارت افغانستان در شهر دوشنبه خودداری کرده است. هرچند کنسولگری افغانستان در شهر خاروغ تاجیکستان در کنترل طالبان است.

با وجودی که در نزدیک به پنج سال گذشته، سازمان ملل متحد و شماری از مقام‌های کشورهای اروپایی، همواره بر لغو محدودیت‌های شدید برای زنان و مردان، تشکیل دولت فراگیر و تعهد و پایبندی طالبان به قوانین بین‌المللی تاکید کرده‌اند، طالبان علاوه بر نادیده گرفتن این فشارها، محدودیت‌ها بر مردم و کنترل اجتماعی را تشدید کرده‌اند.

در تازه‌ترین مورد، سازمان ملل متحد در گزارشی اعلام کرد که افغانستان در صورت ادامه محدودیت‌ها بر تحصیل دختران و اشتغال زنان، تا سال ۲۰۳۰ ممکن است بیش از ۲۵ هزار زن آموزگار و کارمند بخش بهداشت و درمان را از دست بدهد. در این گزارش آمده است که بیش از یک میلیون دختر نیز تاکنون از حق تحصیل محروم شده‌اند و ادامه این وضعیت، افغانستان را سال‌ها به عقب برمی‌گرداند.