ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی رژیم طالبان، روز چهارشنبه ۲۰ فروردین، در جریان بازدید از دانشگاه کابل، به دانشجویان ازبک‌تبار که کلاه رنگین ازبکی به سر داشتند، با تحقیر و توهین هشدار داد که کلاه‌هایشان را دور بیندازند و از کلاه سفید به رنگ پرچم طالبان استفاده کنند. ندیم به صورت هبت‌الله یعقوب‌اوغلو، یکی از دانشجویان، هم سیلی زد و او و همراهانش را به فعالیت سیاسی متهم کرد.

هبت‌الله یعقوب‌اوغلو، دانشجویی که وزیر طالبان به او سیلی زد، در پیام ویدیویی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد، گفت با گروهی از همکلاسی‌هایش داوطلبانه در حال جمع‌آوری زباله در حیاط دانشگاه کابل بود که ندامحمد ندیم وارد شد و او و همکلاسی‌هایش را که همه ازبک‌اند و کلاه ازبکی به سر داشتند، نزد خود فرا خواند.

یعقوب‌اوغلو توضیح می‌دهد که وزیر طالبان ابتدا پرسید چرا کلاه «منظور پشتین» را سرتان گذاشته‌اید؟ منظور پشتین رهبر جنبش تحفظ پشتون‌ها در پاکستان است که در چند سال اخیر به عملکرد حکومت پاکستان اعتراض می‌کند و بارها از طالبان افغانستان به دلیل مخالفت با تحصیل و اشتغال دختران و زنان انتقاد کرده است.

او در پاسخ به وزیر تحصیلات عالی طالبان گفت که کلاه او جزو پوشش سنتی و فرهنگ ازبک‌های افغانستان است و با منظور پشتین و فعالیت‌های سیاسی ارتباطی ندارد، اما ندا محمد ندیم کلاه را از سر او برداشت و به زمین انداخت. سپس به صورت یعقوب‌اوغلو سیلی زد و او و دیگر افرادی را که کلاه ازبکی بر سر داشتند، «خَلقی» خطاب کرد و گفت دیگر چنین چیزی سرشان نگذارند.

منظور وزیر تحصیلات عالی رژیم طالبان از خلقی خطاب کردن دانشجویان ازبک، متهم کردن آنان به پیروی از حزب دموکراتیک خلق افغانستان است که در دهه ۱۹۸۰ با برپایی دولت کمونیستی، بر افغانستان حاکمیت کرد.

FzPa1AaacAElDeX.jpeg

پیش از این بناهای یادبود، یادگارها و نمادهای متعلق به شاعران، دانشمندان و سیاسیون ازبک‌تبار از شهرها و دانشگاه‌های افغانستان جمع‌آوری و بخشی از آن‌ها تخریب شده‌اند.

تندیس امیرعلیشیر نوایی، شاعر، دانشمند و نویسنده دربار تیموریان، اوت ۲۰۲۵ در مرکز شهر مزارشریف تخریب شد. پس از آنکه وزارت خارجه ازبکستان به این اقدام طالبان اعتراض کرد، بنای یادبودی برای امیرعلیشیر نوایی در مزارشریف ساخته شد، اما طالبان تندیس او را شکستند.

کلمات ازبکی هم از سردر نهادهای دولتی و مراکز آموزشی و تحصیلی در مناطق ازبک‌نشین افغانستان حذف و به‌جای آن کلمات پشتو، انگلیسی و در مواردی فارسی اضافه شده‌اند.

سید انور سادات، عضو حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان به رهبری مارشال عبدالرشید دوستم که در دولت پیشین افغانستان در مسندهای مختلف از جمله استانداری فاریاب، نماینده سرپل در مجلس نمایندگان و وزیر کار و امور اجتماعی کار کرده، به ایندیپندنت فارسی گفت که اقدام خشونت‌بار و تحقیرآمیز وزیر تحصیلات عالی طالبان با دانشجویان ازبک نشان‌دهنده دشمنی این گروه با تنوع فرهنگی و قومی است.

سادات افزود: «عملکرد ملا ندیم نشان می‌دهد که مراکز آموزشی و تحصیلی نه‌تنها به روی دختران و زنان، بلکه به روی دانش، فرهنگ و تنوع نیز بسته است.»

به گفته سید انور سادات، ملا ندامحمد ندیم، وزیر کنونی تحصیلات عالی رژیم طالبان، وقتی او سال ۲۰۱۶ استاندار فاریاب بود، فرماندهی بخشی از نیروهای این گروه را در شمال افغانستان برعهده داشت و یک بار در یک عملیات نیروهای دولتی، زخمی و متواری شد. به گفته سادات، در میان رهبران طالبان، ندیم از افراد مورداعتماد و از حلقه نخست اطرافیان ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، است.

سادات تاکید کرد که تحقیر دانشجویان صرفا به دلیل گذاشتن کلاه ازبکی هیچ ارتباطی با سیاست و فعالیت‌های مخالف طالبان ندارد و نشانگر بیزاری این گروه از تنوع فرهنگی و قومی است که هرگونه تفاهم و مصالحه را ناممکن می‌کند.

او اضافه کرد که طالبان به دلیل درگیری با پاکستان و همچنین توقف تجارت با ایران به دلیل جنگ، به رابطه با آسیای میانه و کشورهای ترک‌تبار احتیاج دارند، اما در داخل افغانستان با فرهنگ و سنت ترک‌تباران دشمنی می‌کنند. طالبان از زمان بازگشت به قدرت، با ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرقیزستان و ترکیه روابط نزدیکی دارند. سفرا و دیپلمات‌های طالبان هم در این کشورها حضور دارند و میزان تجارت میان افغانستان و کشورهای نام‌برده در حال افزایش است.

از روز گذشته ده‌ها تن از فعالان سیاسی و فرهنگی ترک‌تبار در افغانستان به عملکرد وزیر تحصیلات عالی رژیم طالبان واکنش نشان داده‌اند، اما نه وزارت تحصیلات عالی و نه هیچ‌یک از نهادها و مسئولان این گروه به واکنش‌ها پاسخی نداده‌اند.