چهارمین روز مراسم حکومتی تشییع و خاکسپاری رهبر کشته‌شده جمهوری اسلامی ایران، بیش از آنکه به مراسم سوگواری شباهت داشته باشد، عرصه‌ای برای تکرار شعارهای انتقام‌جویانه، تهدید آشکار رئيس‌جمهوری ایالات متحده و تاکید بر ادامه سیاست تقابل با غرب شده است.

در حالی که مذاکرات به دلیل برگزاری این مراسم به مدت یک هفته متوقف شده، فضای حاکم بر مراسم در روز دوشنبه ۱۵ تیرماه نشان می‌دهد بخش مهمی از جریان‌های نزدیک به سپاه پاسداران، نه‌تنها از مذاکره استقبال نمی‌کنند، بلکه خواهان «خونخواهی» و انتقام مستقیم از دونالد ترامپ‌اند.

در تصاویر منتشرشده از خیابان‌های تهران، گروهی از شرکت‌کنندگان در مراسم حکومتی شعار می‌دادند: «توافق نمی‌خواهیم، سر ترامپ را می‌خواهیم.» هم‌زمان، خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران از جمله تسنیم و فارس، تصاویری از بنرهایی با عبارت «ما ترامپ را می‌کشیم» منتشر کردند که در مسیر تشییع حمل می‌شدند و رسانه‌های حکومتی از آن‌ها با عنوان «بنر انتقام‌خواهی» یاد کرده‌اند.

در ویدیوهای دیگری که رسانه‌های داخلی روز دوشنبه منتشر کردند، گروهی از هواداران جمهوری اسلامی ایران دیده می‌شوند که با پرتاب سنگ‌ریزه به سمت تصویر بزرگ دونالد ترامپ، مراسم نمادین «رجم شیطان» را اجرا می‌کنند. خبرگزاری تسنیم این اقدام را بخشی از مراسم تشییع معرفی کرد و نوشت شرکت‌کنندگان با پرتاب سنگ به تصویر رئیس‌جمهوری آمریکا، خواستار گرفتن انتقام خون علی خامنه‌ای شدند.

این شعارها تنها به خیابان‌های اطراف مراسم محدود نماند. ویدیوهای منتشرشده از مترو تهران هم نشان می‌دهد گروهی از هواداران حکومت در ایستگاه‌های مختلف، شعارهایی مانند «شهید ندادیم که سازش کنیم، ترامپ قاتل رو ستایش کنیم» و یا «رهبر ما رو کشتند، مذاکره گذاشتند» را فریاد زدند.

در کنار این شعارهای خیابانی، مداحان حکومتی نیز طی چهار روز گذشته بارها در مراسم مختلف در تهران و دیگر شهرها، موضوع «خونخواهی» را محور اصلی مداحی‌هایشان قرار دادند. به‌طور مثال در مراسم روزهای شنبه و یکشنبه در مصلای تهران، علاوه بر شعارهای متعدد با مضمون «خونخواهی آیت‌الله خامنه‌ای»، بارها این عبارت تکرار شد که «حاشا، حاشا، حاشا، در انتقامت بشود کوتاهی» و گروهی از حاضران شعار «یالثارات القائد الشهید» (ای خونخواهان رهبر شهید) سر دادند.

هم‌زمان، تصاویری از حضور شرکت‌کنندگان با پرچم قرمزی که روی آن به زبان انگلیسی عبارت «ترامپ را بکش» نوشته شده بود، در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که نشان می‌داد شعارهای تهدیدآمیز علیه رئیس‌جمهوری آمریکا از روزهای نخست این مراسم یکی از محورهای اصلی این مراسم بوده است.

مقام‌های سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران نیز همین ادبیات را برگزیدند. عزت‌الله ضرغامی، عضو شورای عالی فضای مجازی، حضور هواداران حکومت در مراسم را «تجلی بعثت مردم» توصیف کرد و گفت پیام اصلی این تجمع‌ها برای جهان مطالبه انتقام است. او تاکید کرد حتی اگر مذاکره‌ای انجام شود، این مذاکرات «از سر ناچاری» خواهد بود و مردم جمهوری اسلامی ایران تنها به «یک انتقام جدی، روشن و قاطع» رضایت خواهند داد.

در همین حال، حسین نوری همدانی، از مراجع تقلید نزدیک به حکومت، در دیدار با گروهی از شرکت‌کنندگان در مراسم تشییع اعلام کرد «قصاص عاملان این جنایت قطعی است». این سخنان در حالی بیان شد که دفتر او پیش‌تر نیز با انتشار فتوایی اعلام کرده بود انتقام گرفتن از عاملان کشته شدن علی خامنه‌ای بر همه مسلمانان در سراسر جهان واجب است و حکم جهاد در این زمینه «صریح و روشن» است.

از سوی دیگر سعید جلیلی، عضو شورای عالی امنیت ملی، روز یکشنبه در مراسم نماز میت بر پیکر خامنه‌ای گفت «خونخواهی» رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران وظیفه مسئولان است. حمیدرضا مقدم‌فر، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، هم تاکید کرد حتی اگر مذاکرات با آمریکا ادامه پیدا کند، مطالبه «قصاص دشمن» و «انتقام» از دستور کار جمهوری اسلامی ایران خارج نخواهد شد.

حتی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئيس تیم مذاکره‌کنندگان با آمریکا، نیز در دیدار با رئیس پارلمان بنگلادش، کشته شدن خامنه‌ای را آغاز مرحله‌ای جدید برای آنچه «جبهه مقاومت» خواند، توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی ایران تحت هدایت رهبر جدید، همان مسیر را ادامه خواهد داد و «ثمره خون خامنه‌ای، آزادی قدس خواهد بود».

رسانه‌های حکومتی همچنین تلاش کردند این فضای انتقام‌جویانه را بازتابی از خواست عمومی جامعه ایران معرفی کنند. در یک نمونه، خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان حکومتی تبلیغات اسلامی، نوشت شعار اصلی مراسم تشییع، «انتقام از قاتلان رهبر ایران» بود.

در چنین فضایی، پرسش اصلی این خواهد بود که دولت آمریکا پس از پایان این وقفه یک‌هفته‌ای چه واکنشی نشان خواهد داد. دونالد ترامپ در هفته جاری اعلام کرد که برای برگزاری مراسم تشییع خامنه‌ای، مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران را یک هفته متوقف می‌کند. او به آکسیوس نیز گفت همه مقام‌های جمهوری اسلامی ایران اکنون درگیر این مراسم‌اند و اگر آمریکا در این مقطع اقدام نظامی انجام دهد، «دیگر کسی برای مذاکره باقی نخواهد ماند».

آنچه در چهارمین روز مراسم در تهران دست‌کم در بدنه سازمان‌یافته حامی جمهوری اسلامی ایران، دیده شد، نه پیام آمادگی برای گفتگو، بلکه تاکید بر انتقام، خونخواهی و ادامه تقابل با آمریکا بود. اکنون با نزدیک شدن به پایان این وقفه، باید دید دولت ترامپ این موج از تهدیدهای علنی، شعارهای مستقیم درباره کشتن رئیس‌جمهوری آمریکا و پیام‌های انتقام‌جویانه‌ را که در رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران نیز به‌طور گسترده بازتاب یافتد، چگونه در محاسباتش برای آینده روابط با تهران لحاظ خواهد کرد.

در این میان، غیبت ادامه‌دار مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران، نیز به یکی از مهم‌ترین ابهام‌های این مراسم تبدیل شده است. او که در روز سوم در مراسم نماز میت بر پیکر پدرش حاضر نشد، امروز دوشنبه در چهارمین روز این مراسم نیز غیبت داشت. این غیبت، در کنار نبود هرگونه توضیح رسمی، بار دیگر به گسترش شایعات درباره وضعیت جسمانی یا حتی سرنوشت او دامن زده و درباره وضعیت رهبری جدید جمهوری اسلامی ایران  پرسش‌های تازه‌ای ایجاد کرده است.