هوش مصنوعی ممکن است اغلب غیرملموس و انتزاعی به نظر برسد، اما بزرگ‌ترین مشکلات آن همگی فیزیکی‌ [و غیرانتزاعی]‌اند؛ پرسش‌هایی‌ درباره اینکه چگونه باید به اندازه کافی تراشه‌های رایانه‌ای تولید کرد تا واقعا کاری را که لازم است، انجام دهند. اینکه وقتی تراشه‌ها ساخته شدند، کجا باید قرار داده شوند و اینکه پس از استقرار، چگونه باید انرژی آن‌ها را تامین و آن‌ها را خنک کرد، اما در ماه‌های اخیر، برخی کارشناسان احساس می‌کنند ممکن است پاسخی برای این پرسش‌های دشوار پیدا کرده باشند؛ در فضا.

دست‌کم در نگاه نخست، آنجا فضای زیاد و همچنین انرژی زیادی وجود دارد. با توجه به اینکه خورشید، تمام مدت در حال تابیدن است و همچنین یکسری راه برای خنک کردن تراشه‌ها حین مصرف آن انرژی هست. در حالی که ما به دنبال مناطق جدید برای جا دادن تجهیزاتی می‌گردیم که برای آینده مبتنی بر هوش مصنوعی‌ ما لازم‌اند، این می‌تواند دقیقا همان جایی باشد که به آن نیاز داریم.

با این حال فضا نیز چالش‌های خاص خود را دارد. رفتن به آنجا به‌‌شدت دشوار است و شتاب ما برای استفاده از فرصت‌هایی که مدار پایینی زمین ارائه می‌دهد، نه فقط برای هوش مصنوعی، بلکه برای ارتباطات اینترنتی مانند استارلینک ایلان ماسک، که اسپیس‌اکس آن را راه انداخته، هم به این معنا است که ممکن است با انواع کاملا جدیدی از خطرات مواجه شویم.

اوایل ماه جاری، انویدیا اعلام کرد که در حال راه‌اندازی «رایانش فضایی» است؛ برنامه‌ای جدید برای استقرار هوش مصنوعی در مدار. انویدیا برای این کار، «ماژول اسپیس‌ــ۱ ورا روبین» را ساخت؛ سخت‌افزاری که به‌طور خاص برای فضا ساخته شده است. این سخت‌افزار به‌طور ویژه برای استقرار در یک «مرکز داده مداری» یا «اُدی‌سی» (ODC) ساخته شده که دقیقا شبیه همان انبارهای عظیم رایانه‌ها روی زمین است.

جنسن هوانگ، بنیان‌گذار و مدیرعامل انویدیا، در اظهاراتی گفت: «[عصر] رایانش فضایی، مرز نهایی، فرا رسیده است. همان‌طور که ما صورت‌های فلکی ماهواره‌ای را مستقر می‌کنیم و بیشتر به اعماق فضا می‌رویم، هوش باید هر جایی که داده تولید می‌شود، حضور داشته باشد.»

بخشی از آن کار، برای کارکرد نسبتا ساده‌‌ [آن، یعنی] داشتن هوش مصنوعی در فضا است که عملیات فضایی را انجام می‌دهد. برای نمونه، با مستقل کردن ماهواره‌ها، آن‌ها می‌توانند سریع‌تر عمل کنند و به ورودی کمتری از مهندسان روی زمین نیاز دارند. این امر ممکن است شامل این باشد که به ماهواره‌هایی که در حال حاضر از زمین عکس می‌گیرند، امکان داده شود داده‌هایی را که جمع‌آوری می‌کنند، خودشان پردازش کنند. به این معنا که نیازی ندارند در تماس مداوم و بالقوه کند یا غیرقابل اعتماد با زمین باقی بمانند و همچنین به آن‌ها اجازه داده می‌شود با داده‌های خود به‌ صورت «بلادرنگ» (real time) کار کنند.

انویدیا مجموعه‌ای از کاربردهای احتمالی [این تجهیزات رایانش فضایی] را ارائه داد. برای نمونه، این کار به ما امکان می‌دهد با استفاده از هوش مصنوعی برای شناسایی فوری مواردی مانند آتش‌سوزی‌های جنگلی، نشت نفت یا پیش‌بینی بهتر وضعیت آب‌وهوا، با امکان دادن به ماهواره‌ها برای انجام دادن کارهای خود و پایش از بالای زیرساخت‌های مهم مانند شبکه‌های حمل‌ونقل، به بلایای طبیعی و تغییرات محیطی، بهتر پاسخ دهیم.

داشتن ماهواره‌هایی که هوشمندتر باشند، همچنین می‌تواند به آن‌ها امکان دهد بهتر کار کنند. سازمان فضایی اروپا و دیگر سازمان‌ها در حال تامین مالی تلاش برای تعبیه هوش مصنوعی در ماهواره‌ها بوده‌اند تا بتوانند تصاویری را که می‌گیرند بهبود ببخشند و همچنین جهت‌گیری و جهت آن‌ها را در فضا، بهتر کنترل کنند.

اما تمام آن کارهایی که در فضا در حال انجام‌اند، برای فضا نیستند. کسانی که هوش مصنوعی را به فضا می‌برند، امیدوارند این کار بتواند روزی برای عده‌ای از ما که هنوز روی زمین‌اند، نیز سودمند شود.

این همان برنامه‌ای است که ماسک ارائه کرد؛ کسی که در عین حال، از برنامه‌هایش برای «مراکز داده‌مداری» رونمایی کرد. [مراکزی] که قرار است اسپیس‌اکس آن‌ها را پرتاب کند و برنامه‌های ماسک برای «اکس‌ای‌آی» (xAI) را تامین انرژی کنند. این دو [یعنی اسپیس‌اکس و اکس‌ای‌آی] از جمله فعالیت‌های او به شمار می‌روند که اخیرا تحت یک شرکت ادغام شده‌اند.

ماهواره‌های پیشنهادی ماسک عظیم‌اند. این ماه او از برنامه‌هایی برای مراکز عظیم داده رونمایی کرد و با وجود آنکه درباره اندازه واقعی این مراکز داده، دقیق نبود، اشاره کرد که آن‌ها از ۱۲۵ متر موشک استارشیپ بلند‌تر خواهند بود. بخش عمده این ابعاد عظیم از پنل‌های خورشیدی غول‌پیکر برای تامین انرژی آن‌ها تشکیل شده است. او اشاره کرد که این مراکز داده، صرفا نسخه‌های «مینی»‌اند، که این امر، امکان [طراحی و ساخت]‌ نسخه‌های حتی بزرگ‌تر از این را هم باقی می‌گذارد.

رئیس اسپیس‌اکس در وعده دادن آینده‌های علمی‌تخیلی که در بازه زمانی وعده‌داده‌شده محقق نمی‌شوند، سابقه دارد، اما گفت که «مطمئن است این کار عملی است». او گفت: «برای رسیدن به آن، به هیچ فیزیک جدید یا به چیزهای غیرممکن نیاز نیست.»

با این حال، یک مشکل، ممکن است این باشد که در فضا آن‌قدر هم جای زیادی باقی نمانده است. کارشناسان همین حالا نیز درباره مقدار زیاد اجرام در مدار پایین زمین و اینکه چگونه آن‌ها ممکن است با یکدیگر برخورد کنند و همچنین دید ما از آسمان را مسدود کنند، نگران‌اند. جلوگیری از این امر، صنعتی کامل از «مدیریت ترافیک فضایی» را به‌ وجود آورده است.

اگر همه این‌ چیزها اشتباه پیش برود [و به مشکل بخورد]، ممکن است فاجعه‌بار باشد. در سال ۱۹۷۸، دانشمندان ناسا «سندرم کسلر» را مطرح کردند؛ سناریویی که در آن، تعداد ماهواره‌ها در فضا به قدری زیاد می‌شود که با یکدیگر برخورد می‌کنند و زنجیره‌ای از برخوردها آغاز می‌شود که می‌تواند فضای اطراف زمین را با قطعات خرده‌ریز پر کند، به‌طوری که نه‌‌تنها ماهواره‌های موجود را نابود می‌کند، بلکه پرتاب ایمن ماهواره‌های جدید یا حتی انسان‌ [به فضا] را غیرممکن می‌کند. این نگرانی با افزایش نمایی تعداد ماهواره‌ها بیش‌ازپیش واقعی و جلوگیری از آن، هم‌زمان با ورود تعداد بیشتری از سازمان‌ها از جمله شرکت‌های خصوصی برای اشغال جای بیشتر در فضا، دشوارتر شده است.

فضا، از قضا، آن‌قدرها هم که ممکن است فکر کنیم، بزرگ نیست، اما به نظر نمی‌رسد این امر صنعتی را که مشتاق مکان‌های جدید برای استقرار رایانه‌های خود و همچنین مشتاق راه‌های جدید برای تامین انرژی و خنک کردن آن‌ها است، متوقف کند. هوش مصنوعی در حال رفتن به مدار است.