گسترش چرخه خشونت و جنگ ناشی از فعالیت گروه‌های شبه‌نظامی در پاکستان این کشور را در ارزیابی شاخص جهانی تروریسم، در جایگاه نخست قرار داد. در حالی که افغانستان که تا پیش از بازگشت طالبان به قدرت، چندین سال متوالی در رتبه نخست این فهرست قرار داشت، اکنون از شمار ۱۰ کشور متاثر از تروریسم خارج شده است.

بر اساس این گزارش، پاکستان در سال ۲۰۲۵ شاهد یک هزار و ۱۳۹ مورد مرگ ناشی از حملات تروریستی، بیش از یک هزار و ۴۵ حمله و یک هزار و ۵۹۵ زخمی بود. مقایسه این آمار با حوادث تروریستی در دیگر کشورها، پاکستان را در رتبه نخست کشورهای متاثر از فعالیت گروه‌های تروریستی قرار داده است.

بر اساس این گزارش، علاوه بر افزایش شمار کشته‌ها و مجروحان غیرنظامی در حوادث تروریستی، ۶۵۵ نفر هم در سراسر پاکستان به گروگان گرفته شدند که نسبت به ۱۰۱ مورد در سال ۲۰۲۴، جهشی چشمگیر محسوب می‌شود.

از سال ۲۰۰۷ تاکنون، ۱۷ هزار و ۶۶۸ مرگ ناشی از تروریسم در پاکستان ثبت شده است. یافته‌های گزارش شاخص جهانی تروریسم نشان می‌دهد که بخش عمده این حملات در دو استان غربی خیبرپختونخوا و بلوچستان رخ دادند. این مناطق طی سال‌های اخیر به کانون اصلی فعالیت گروه‌هایی چون تحریک طالبان پاکستان و ارتش آزادی‌بخش بلوچستان تبدیل شده‌اند. به طوری که در سال ۲۰۲۵، بیش از ۷۴ درصد حملات تروریستی و ۶۷ درصد مرگ‌ها در پاکستان تنها در همین دو استان رخ دادند.

تحریک طالبان و شبه‌نظامیان بلوچ، بازیگران اصلی خشونت در پاکستان

گزارش نشان می‌دهد که تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) همچنان خطرناک‌ترین گروه برای امنیت داخلی پاکستان است و برای پنجمین سال متوالی، مرگبارترین سازمان تروریستی در پاکستان بوده است.

۵۶ درصد از مرگ‌های ناشی از تروریسم در پاکستان در سال ۲۰۲۵، به این گروه نسبت داده شد. این گروه ۵۹۵ حمله انجام داد که به ۶۳۷ کشته انجامید که نسبت به ۵۵۵ کشته در سال قبل از آن، افزایشی ۱۳ درصدی نشان می‌دهد.

براساس این گزارش، تحریک طالبان پاکستان در سال ۲۰۲۵، به‌صورت گسترده به استفاده از پهپاد روی آورد و بیشتر روش‌های جنگی این گروه، با تقلید از الگوهای جنگی طالبان افغانستان و داعش خراسان انجام می‌شود. طالبان پاکستان برعلاوه استفاده از پهپاد برای حمله به اهداف نظامی، برای جمع‌آوری اطلاعات و عملیات تجسسی نیز از پهپاد استفاده می‌کنند.

دریافت‌های این گزارش نشان می‌دهد که حملات تحریک طالبان پاکستانی بر هدف قرار دادن نیروهای امنیتی پاکستان متمرکز است. در سال ۲۰۲۵، میزان تلفات نیروهای امنیتی پاکستاننسبت به سال پیش از آن، ۳۸ درصد افزایش یافت. در همین حال بیش از ۸۵ درصد حملات طالبان پاکستان در مناطق نزدیک مرزهای قبایلی سابق انجام می‌شود؛ مکان‌هایی که این گروه با استفاده از شبکه‌های قبیله‌ای و جغرافیای کوهستانی و حمایت طالبان افغانستان، آزادی عمل بیشتری دارد.

تاثیر بازگشت طالبان افغانستان به قدرت در افزایش ناامنی در پاکستان

یکی از بنیادی‌ترین تغییرات امنیتی در منطقه، بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱ بود که گزارش تاکید می‌کند مستقیم‌ترین اثر را بر اوج‌گیری تروریسم در پاکستان داشته است.

بر اساس یافته‌های این گزارش، بین شش تا شش هزار و ۵۰۰ جنگجوی تحریک طالبان پاکستانی در خاک افغانستان حضور دارند و از چتر امنیتی رژیم طالبان افغانستان استفاده می‌کنند. طالبان افغانستان نه‌‌تنها مانع فعالیت آنان نمی‌شوند بلکه به ادعای اسلام‌آباد، در برخی موارد به آن‌ها پناه و حمایت لجستیکی هم ارائه می‌دهد. نتیجه این وضعیت شدیدترین موج حملات در مناطق مرزی طی یک دهه اخیر در پاکستان است.

فوریه ۲۰۲۶ در نتیجه همین تنش‌ها، درگیری‌های مرزی دو کشور وارد مرحله تقابل آشکار شد و نیروی هوایی پاکستان مواضع طالبان افغانستان را در شهرهای کابل، قندهار، پکتیا، پکتیکا و برخی نقاط مرزی بمباران کرد. این درگیری به صورت پراکنده همچنان ادامه دارد و میزان تجارت میان دو کشور را هم به‌شدت متاثر کرده است. مرزهای رسمی میان افغانستان و پاکستان، از اکتبر ۲۰۲۵ که درگیری‌های مرزی تشدید شد، تاکنون بسته‌اند.

جنگ بلوچ‌ها بر سر منابع و پروژه‌های چینی

ارتش آزادی‌بخش بلوچستان در بی‌ثباتی ایالت بلوچستان پاکستان نقش محوری دارد. این گروه که با شعارهای قوم‌گرایانه و ضد‌دولتی فعالیت می‌کند، در سال ۲۰۲۵ مسئول بزرگ‌ترین حمله تروریستی سال در پاکستان بود. حمله به قطار «جعفر اکسپرس» در مارس ۲۰۲۵ و گروگان‌گیری ۴۴۲ نفر از حملات غافلگیرانه ارتش آزادی‌بخش بلوچستان بود که طی آن، ۲۱ گروگان هم کشته شدند.

شبه‌نظامیان بلوچ مشخصا پروژه‌های مرتبط با ایجاد کریدور اقتصادی چین‌ــ‌پاکستان را هدف گرفته‌اند و اکثر حملات آنان متمرکز بر شهروندان و زیرساخت‌های ساخت چین است. هدف این گروه ضربه‌ زدن به حضور اقتصادی چین در بلوچستان و ایجاد فشار بین‌المللی بر دولت پاکستان است.

ناکامی عملیات‌های ضدتروریسم

به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان تاثیر عمیقی بر امنیت و ثبات پاکستان داشته است. این تحول به تی‌تی‌پی امکان و انگیزه داد تا دامنه جغرافیایی و کارآیی عملیاتی خود را به‌طور قابل‌توجهی گسترش دهد که در نتیجه آن، افراط‌گرایی خشونت‌آمیز در منطقه افزایش یافت. برای مقابله با این تهدید، ارتش پاکستان از سال ۲۰۲۴ عملیات «عزم استحکام» را آغاز کرد، اما گزارش‌ها نشان می‌دهد نتیجه این تلاش‌ها بسیار محدود بوده است.

گزارش شاخص جهانی تروریسم دلیل این ناکامی‌ها را پیچیدگی جغرافیایی مناطق مرزی و دسترسی دشوار به مناطق کوهستانی، ضعف هماهنگی میان نیروهای امنیتی، چالش‌های اقتصادی و نارضایتی مردمی و بیش از همه، پناهگاه‌های امن شبه‌نظامیان پاکستانی در افغانستان می‌داند.

بر اساس این گزارش، تروریسم در پاکستان نه‌‌تنها افزایش یافته، بلکه به‌لحاظ الگوهای عملیاتی نیز متحول شده و استفاده بیشتر از پهپاد و فناوری‌های نوین، گسترش تبلیغات آنلاین، افزایش حملات انتحاری و افزایش ترورهای هدفمند به میزان ۴۵۰ درصد، پاکستان را از لحاظ امنیتی در وضعیت وخیمی قرار داده است.