دانشمندان عقربههای ساعت آخرالزمان را به نیمهشب نزدیکتر کردهاند، تغییری که گفته میشود نشاندهنده نزدیکتر شدن به پایان جهان است.
به نوشته اسکای نیوز، این ساعت استعارهای از خطراتی است که بشریت را تهدید میکند و بر اساس ارزیابیها و برداشتها از میزان نزدیکی انسان به نابودی جهان بهروزرسانی میشودــ و نیمهشب نماد نقطه نهایی است.
زمان فعلی ۸۵ ثانیه مانده به نیمهشب را نشان میدهد که نسبت به ۸۹ ثانیه، رکورد قبلی نزدیکترین فاصله، کاهش پیدا کرده است.
الکساندرا بل، مدیرعامل «بولتن دانشمندان اتمی» که مسئول تعیین زمان این ساعت است، گفت: «هر ثانیه اهمیت دارد و ما داریم زمان را از دست میدهیم. این حقیقتی تلخ است، اما واقعیت امروز ماست. اکنون ۸۵ ثانیه تا نیمهشب باقی مانده است.»
اما چرا دانشمندان زمان را تغییر دادهاند و این تغییر دقیقا چه معنایی دارد؟
تهدیدهای هستهای، جنگ و هوش مصنوعی
نگرانیهای هستهای در صدر فهرست دلایل دانشمندان قرار داشت؛ آنها به رفتارهای تهاجمی قدرتهای هستهای از جمله روسیه، چین و آمریکا اشاره کردند.
بل گفت: «از نظر خطرات هستهای، هیچ چیز در سال ۲۰۲۵ روند مثبتی نداشت.»
او افزود: «چارچوبهای دیپلماتیک دیرپا تحت فشار یا در حال فروپاشیاند، تهدید آزمایشهای هستهای انفجاری دوباره مطرح شده، نگرانیها درباره گسترش تسلیحات افزایش یافته و سه عملیات نظامی در سایه سلاحهای هستهای و تشدید تهدیدها در جریان بوده است. خطر استفاده از سلاح هستهای به شکلی ناپایدار و غیرقابلقبول بالا است.»
آخرین پیمان کنترل تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه، که تعداد کلاهکهای هستهای مستقر هر کشور را به ۱۵۵۰ محدود میکند، در ۵ فوریه منقضی میشود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، در سپتامبر پیشنهاد تمدید یکساله را مطرح کرد، اما دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تاکنون پاسخ رسمی نداده است.
به گفته دانشمندان، بهطور کلی خطرات ناشی از این است که روسیه، چین، آمریکا و دیگر کشورها «بهطور فزایندهای تهاجمی، تقابلی و ملیگرا» شدهاند.
بل افزود: «بدیهی است که ساعت آخرالزمان درباره خطرات جهانی است و آنچه شاهد بودهایم شکست جهانی در رهبری است.»
او همچنین به ادامه جنگ روسیه در اوکراین، تنش میان آمریکا و اسرائیل، و درگیریهای مرزی میان هند و پاکستان اشاره کرد.
بل همچنین از تداوم تنشها در آسیا، از جمله در شبهجزیره کره و تهدیدهای چین علیه تایوان، و افزایش تنشها در نیمکره غربی در یک سال گذشته سخن گفت.
دانشمندان همچنین در مورد ادغام بیضابطه هوش مصنوعی در سامانههای نظامی و احتمال سوءاستفاده از هوش مصنوعی در ایجاد تهدیدهای زیستی، و نقشی که در گسترش اطلاعات نادرست در سطح جهانی دارد، ابراز نگرانی کردند.
ماریا رسا، برنده جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۱، نیز در اعلام این تصمیم مشارکت داشت. او گفت: «ما در میانه یک آرماگدون اطلاعاتی زندگی میکنیمــ بحرانی که زیرِ همه بحرانها استــ و از طریق فناوریهای استخراجگر و غارتگر هدایت میشود، فناوریهایی که دروغ را سریعتر از حقیقت منتشر میکنند و از شکافهای میان ما سود میبرند.»
چگونه تا این حد به نیمهشب نزدیک شدیم؟
در سال ۲۰۲۰، پس از شیوع کووید-۱۹، دانشمندان عقربههای ساعت را تا ۱۰۰ ثانیه مانده به نیمهشب جلو کشیدند.
این زمان بهمدت سه سال ثابت ماند، تا اینکه در سال ۲۰۲۳ به ۹۰ ثانیه کاهش پیدا کرد.
دانشمندان گفتند این تغییر بهدلیل «انباشت خطرات ناشی از جنگ در اوکراین و افزایش تهدید هستهای، تنشهای سیاسی، تغییرات اقلیمی و بیماریها» بوده است، عواملی که سال ۲۰۲۳ را به «زمان خطری بیسابقه» تبدیل کرد.
در بازبینی سال بعد، زمان بدون تغییر باقی ماند و دانشمندان از «سطح بیسابقه و ادامهدار خطر» ناشی از تهدیدهایی چون جنگ، بحران اقلیمی و پیشرفت هوش مصنوعی سخن گفتند.
سال گذشته، دانشمندان اعلام کردند که کاهش زمان از ۹۰ به ۸۹ ثانیه باید «هشداری برای همه رهبران جهان» تلقی شود.
اما امسال گفتند این هشدار همچنان نادیده گرفته شده است.
چرا این ساعت وجود دارد؟
این شمارش معکوس را کارشناسان «بولتن دانشمندان اتمی» تعیین میکنند. بولتن دانشمندان اتمی را دانشمندانی از جمله آلبرت اینشتین و جی. رابرت اوپنهایمر در سال ۱۹۴۵ بنیان نهادند.
پس از حمله اتمی آمریکا به هیروشیما و ناگاساکی در پایان جنگ جهانی دوم، اعضای بولتن دریافتند لازم است در مورد ابعاد تهدید هستهای علیه موجودیت بشر آگاهیرسانی کنند.
ایده استفاده از ساعت بهعنوان نمادی از خطرات رویارویی هستهای را هنرمندی به نام مارتیل لَنگسدورف مطرح کرد.
نخستین نمونه این ساعت در سال ۱۹۴۷ روی جلد مجله بولتن منتشر شد، زمانی که دانشمندان توافق کردند ساعت روی هفت دقیقه مانده به نیمهشب تنظیم شود.
ساعت بسته به ارزیابی اعضای هیئت کارشناسی، همکاران دانشگاهی و حامیان بولتن، که ۱۳ برنده جایزه نوبل را شامل میشود، از تهدیدهای پیشروی جهان، به نیمهشب نزدیکتر یا از آن دورتر میشود.
زمان این ساعت در طول سالها، همزمان با تحولات سیاسی، هستهای و اقلیمی، بارها تنظیم شده است و عمدتا به سمت نیمهشب و استعاره فاجعه کامل بوده است.
در گذشته، سالهای امیدوارکنندهتری هم وجود داشته است. در سال ۱۹۹۵، ساعت روی ۱۴ دقیقه مانده به نیمهشب قرار داشت که امنترین وضعیت در تاریخ این ساعت محسوب میشود. در برخی سالها نیز «گامهای مثبتی» برداشته شد، از جمله توافق اقلیمی پاریس.
با این حال، از سال ۱۹۹۸ به اینسو، عقربههای ساعت همواره در فاصلهای کمتر از ۱۰ دقیقه تا نیمهشب قرار داشتهاند.
