اکسیوس با اشاره به کارزار اقتصادی دولت ترامپ علیه حکومت ایران به پنج نشانه قابل مشاهده فروپاشی اقتصاد ایران شامل سقوط پول ملی، افزایش شدید نرخ تورم، کاهش صادرات نفت، رکود و از دست رفتن مشاغل اشاره کرده است.
رئیسجمهوری آمریکا تاکید کرده است که اقتصاد ایران «کاملا در حال فروپاشی» است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز روز دوشنبه طرحی را برای فلج کردن اقتصاد ایران رونمایی کرد؛ طرحی که او آن را «بزرگترین عملیات مالی تهاجمی در تاریخ» توصیف کرد.
وضعیت فعلی
ایران پیش از این بخش قابلتوجهی از درآمد خود را از صادرات نفتی که از مسیر تنگه هرمز منتقل میشد، به دست میآورد. اما محاصره دریایی آمریکا که از آوریل آغاز شد، این منبع درآمد را بهشدت محدود کرده است.
ایران اکنون برای تامین هزینههای جنگ به مالیاتهای داخلی، صادرات غیرنفتی و درآمدهای نفتی باقیمانده از پیش از جنگ متکی است.
برخی کارشناسان معتقدند تهران ممکن است پیش از پذیرش شکست، دست به اقدام نظامی بزند. کریس کندی، مسئول سیاست اقتصادی در بلومبرگ اکونومیکس، به بلومبرگ گفت: «اینکه آمریکا تصمیم گرفته عملیات نظامی تمامعیار خود را متوقف کند، به این معنا نیست که ایران نیز همین کار را خواهد کرد.»
کارشناسان میگویند حکومت ایران ممکن است طی چند ماه آینده با مشکلات اقتصادی شدیدی روبهرو شود؛ مشکلاتی که میتواند توانایی این کشور برای ادامه جنگ را کاهش دهد و ثبات داخلی را تهدید کند.
ویلیام جکسون، اقتصاددان ارشد اقتصادهای نوظهور در مؤسسه کپیتال اکونومیکس، روز دوشنبه نوشت: «شاهرگ مالی ایران با محاصره آمریکا قطع شده است.»
او پرسش اصلی را این دانست که حکومت ایران تا چه اندازه حاضر است برای دستیابی به اهداف خود، «درد اقتصادی» را تحمل کند.
ارزش ریال در حال سقوط است
نرخ برابری پول ملی ایران در مقابل دلار به ۲۰۰ هزار تومان رسیده است. اواخر سال گذشته، هر دلار آمریکا با ۱۶۵ هزار تومان معامله میشد. به این ترتیب در بازه زمانی شش ماهه هر یک دلار آمریکا در بازار ارز ایران ۲۲ درصد گرانتر شده است.
تورم در حال بلعیدن درآمد مردم است
صندوق بینالمللی پول در ماه ژوئن پیشبینی کرد تورم ایران در سال ۲۰۲۶ به ۶۸.۹ درصد برسد؛ بالاترین سطح از سال ۵۷ تاکنون.
مرکز آمار ایران اعلام کرده قیمت مصرفکننده در تیرماه نسبت به سال گذشته ۸۷.۹ درصد افزایش یافته است.
تورم مواد غذایی و نوشیدنیها حتی بیش از ۱۲۸ درصد افزایش داشته است.
ایرانیان با مشکلات شدید مالی روبهرو هستند
کاهش ارزش ریال و تورم بالا، تأمین نیازهای اولیه زندگی را برای مردم دشوارتر کرده است.
احمد کریمی، یک راننده تاکسی، به آسوشیتدپرس گفت: «میوه را حذف کردهایم، پروتئین را حذف کردهایم، تفریح را کنار گذاشتهایم و آخر هفتهها هم کار میکنیم.»
ایرانیانی که پیش از این نیز تحت تأثیر رکود اقتصادی کشور قرار داشتند، اخیرا در شبکههای اجتماعی از مشکلات و نارضایتیهای خود نوشتهاند.
صادرات نفت فروپاشیده است
بخش عمده بحران اقتصادی ایران ناشی از سقوط صادرات نفت در پی محاصره دریایی است.
عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی ایران، گفت ایران عملا دیگر صادرات نفت ندارد.
پیشتر آکسیوس در ماه مه گزارش داده بود که محاصره آمریکا دستکم ۴.۸ میلیارد دلار به ایران ضرر زده است و ذخایر نفتی این کشور نیز بهشدت کاهش یافته است.
مشاغل در حال از بین رفتن و نگرانی از رکود در حال افزایش است
صندوق بینالمللی پول در پیشبینی ماه ژوئیه خود انتظار دارد تولید ناخالص داخلی ایران در سال جاری ۵.۴ درصد کاهش پیدا کند.
این پیشبینی در شرایطی رخ داده که بیکاری افزایش یافته، مشاغل از بین میروند و فعالیتهای اقتصادی کاهش پیدا کرده است؛ عواملی که نگرانی از رکود را افزایش دادهاند.
فشار برای پذیرش پایان جنگ افزایش مییابد
اکسیوس مینویسد: گام بعدی چیست؟ مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی ایران، هفته گذشته گفت ممکن است برای ایران بهتر باشد «امروز، زمانی که در موقعیت قدرت و عزت هستیم، جنگ را پایان دهیم».
با این حال، بر اساس تحلیلی از مؤسسه مطالعه جنگ و پروژه تهدیدهای حیاتی در موسسه امریکن اینترپرایز، شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد تهران به تسلیم نزدیک شده است.
مقامهای نظام ایران شکست تفاهمنامه ماه گذشته میان ایران و آمریکا را به ایالات متحده نسبت میدهند. بر اساس این تحلیل، همین مسئله باعث شده آنها تصور کنند هرگونه امتیازدهی الزاما موجب کاهش فشار اقتصادی نخواهد شد.
در این تحلیل آمده است که بنابراین ممکن است تصمیمگیری در حکومت ایران برای واکنش به وخامت اقتصادی زمان زیادی ببرد، حتی اگر وضعیت اقتصادی بهشدت بدتر شود.
