چند ماه پیش از آنکه جیمی کارتر در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۹۸۰ از رونالد ریگان شکست بخورد، هشت نظامی آمریکایی در یک عملیات پرخطر و ناموفق برای نجات گروگانهای آمریکایی کشته شدند؛ عملیاتی که به آزادی دهها آمریکایی که در تهران به گروگان گرفته شده بودند نینجامید.
وقتی کارتر در جمع دانشجویان و استادان دانشگاه حاضر شد و آنها مشتاق شنیدن دیدگاه او درباره دوران چهار ساله ریاستجمهوریاش بودند، یکی از دانشجویان از او پرسید: «بیش از همه از چه چیزی پشیمانید؟»
به گفته لری ساباتو، مدیر مرکز سیاست در دانشگاه ویرجینیا که میزبان رئیسجمهوری وقت آمریکا بود، کارتر بلافاصله پاسخ داد: «اینکه هلیکوپترهای بیشتری برای عملیات نجات گروگانها اعزام نکردم.»
ساباتو گفت: «این موضوع بهشدت ذهن او را درگیر کرده بود.»
اکنون، نزدیک نیم قرن بعد، شاید سرنوشت کارتر ذهن ترامپ را به خود مشغول کرده باشد؛ آن هم در شرایطی که ترامپ برای ورود به کارزار انتخابات میاندورهای در ماههای آینده آماده میشود و همزمان درگیر کشمکشی نظامی با تهران است. رژیم ایران نیز نشان داده است به همان اندازه که در دوران کارتر سرسخت و سازشناپذیر بود، در برابر ترامپ هم سرسخت است.
تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگی که او و اسرائیل حدود شش ماه پیش، در ۲۸ فوریه، آغاز کردند، درپی فروپاشی توافق آتشبسی که در ماه ژوئن امضا شده بود، به بنبست رسیده؛ وضعیتی که باعث شده کنترل تنگه هرمز همچنان در دست ایران باقی بماند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
سلطه ایران بر این آبراه باعث افزایش قیمت نفت، تشدید تورم و بالا رفتن هزینههای زندگی در آمریکا شده است، آن هم در شرایطی که حزب جمهوریخواه ترامپ از پیش برای حفظ کنترل کنگره آمریکا در انتخابات میاندورهای ماه نوامبر با چالشی دشوار روبهرو بود.
اگرچه شرایط امروز با دوران کاتر متفاوت است، مشکلات ترامپ شباهت زیادی به معضل او دارد؛ بحرانی که در نوامبر ۱۹۷۹ آغاز شد، زمانی که به سفارت آمریکا در تهران حمله شد و ۵۲ دیپلمات و نیروی نظامی آمریکایی به گروگان گرفته شدند.
این بحران پس از آن تشدید شد که تلاش جسورانه برای نجات گروگانها در آوریل سال بعدش با شکست مواجه شد. در جریان آن عملیات، از میان هشت هلیکوپتری که اعزام شده بودند، سه فروند دچار نقص فنی شدند و عملیات بهناچار لغو شد. یکی از هلیکوپترهای باقیمانده نیز با یک هواپیمای ترابری برخورد کرد که در نتیجه آن هشت نظامی آمریکایی کشته شدند و بر شدت ناکامی دولت کارتر افزوده شد.
تلاشهای بعدی برای مذاکره بر سر آزادی گروگانها پیش از انتخابات ریاستجمهوری نیز شکست خورد؛ مهمترین تلاش پیش از روز رأیگیری انجام شد، زمانی که توافقی که به نظر میرسید در آستانه نهایی شدن است، فروپاشید و شکست انتخاباتی کارتر را تقریبا قطعی کرد.
گروگانها سرانجام پس از ۴۴۴ روز اسارت آزاد شدند؛ این اتفاق تنها چند دقیقه پس از آن رخ داد که رونالد ریگان در ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱ بهطور رسمی مقام ریاستجمهوری را تحویل گرفت.
به گفته تحلیلگران، شباهتهای تاریخی میان آن دو دوره دقیقا یکسان نیست، اما به اندازهای هست که هم ترامپ و هم رهبران کنونی ایران متوجه آن شوند.
با سپری شدن آتشبس ۶۰ روزه بر اساس تفاهمنامه ژوئن، ترامپ اکنون با این واقعیت روبهروست که باید وارد کارزار انتخاباتی شود، آن هم در شرایطی که سرنوشت جنگ ایران هنوز مشخص نیست.
ترامپ تاکنون در واکنش به این وضعیت، ترکیبی از تلاشها برای اقناع، انکار و تهدید را در پیش گرفته است.
او در ۱۴ اوت، هنگام حضور در آکادمی پلیس شهرستان ناسائو در نیویورک، تأثیر جنگ بر قیمت سوخت را کماهمیت جلوه داد و آن را هزینهای ضروری برای جلوگیری از دستیابی «یک کشور شرور» به سلاح هستهای دانست.
سپس در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز، عمان را تهدید کرد که اگر «سر راه» تلاشها برای پایان دادن به درگیری با ایران قرار بگیرد، «حسابی بمبارانش خواهد کرد». او همچنین در اقدامی دیگر، در شبکههای اجتماعی تنگه هرمز را «قلمرو جدید آمریکا» اعلام کرد.
در روزهای اخیر نیز رئیسجمهوری آمریکا تهدید کرده است که «جنگ اقتصادی و انزوایی بیسابقه» علیه ایران به راه خواهد انداخت. او هشدار داد کشورهایی که «هر نوع راه نجاتی» برای تهران فراهم کنند، در امان نخواهند ماند.
با توجه به این نوسان موضع، برخی تحلیلگران میگویند رهبران ایران مصمماند کاری کنند تا ترامپ تاوان آغاز این جنگ را در انتخابات میاندورهای بپردازد.
به باور آنها، هدف از این رویکرد محروم کردن ترامپ از این فرصت است که بخواهد جنگ را به حاشیه براند یا بهسادگی اعلام پیروزی کند.
موضع تهاجمی ایران با تغییرات اخیر در ساختار رهبری حکومت نیز بهخوبی نمایان است؛ تغییراتی مانند ارتقای محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به سمت دبیری شورای عالی امنیت ملی ایران.
این تغییرات همچنین شامل انتصاب حسین طائب، روحانی تندرو و رئیس پیشین دستگاه اطلاعاتی سپاه، به ریاست بسیج است.
به گفته آلن ایر، کارشناس پیشین ایران در وزارت امور خارجه آمریکا، چیزی که ممکن است در آستانه انتخابات میاندورهای بهطور فزایندهای وخیم شود، چشمانداز اقتصاد آمریکا و اقتصاد جهانی است.
او معتقد است هرچه به انتخابات میاندورهای نزدیکتر شویم، ممکن است اوضاع اقتصادی وخیمتر شود. آمریکا تا حدی با آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک نفت، اعمال فشار و مداخله کلامی در بازار و همچنین کاهش واردات نفت از سوی چین، اثرات آن را مهار کرده، اما احتمال دارد که یک جهش تورمی در راه باشد.
ایر معتقد است عامل اصلی بحران اقتصادی پیش رو، افزایش قیمت گازوئیل است؛ سوختی که برای اقتصاد مدرن اهمیت حیاتی دارد، زیرا نقشی اساسی در زنجیرههای تأمین ایفا میکند.
در این شرایط، ترامپ که با مجموعهای از گزینههای نامطلوب روبهروست، ممکن است از میان گزینههای بد، گزینهای را انتخاب کند که کمترین ضرر را دارد؛ تصمیمی که ممکن است عملا به معنای پذیرفتن شکست نیز باشد.
به باور ایر، بدترین گزینه، تلاش برای بازگشایی هرچه سریعتر و تا حد امکان گسترده تنگه هرمز است؛ زیرا ایران در کوتاهمدت و میانمدت کنترل تنگه را واگذار نخواهند کرد.
با این حال، حتی بازگشایی تنگه هرمز نیز بعید است بلافاصله باعث رونق دوباره اقتصاد شود، زیرا شرکتهای بیمه دریایی برای ارزیابی اینکه آیا این آبراه برای تردد کشتیها همچنان امن است یا نه، به زمان نیاز خواهند داشت.
به باور برخی ناظران، موضوع فقط انتخابات میاندورهای نیست. روز بعد از انتخابات، توجهها به سال ۲۰۲۸ معطوف خواهد شد و اگر ترامپ راهی برای پایان دادن به این جنگ نداشته باشد، یا جنگ به شکل ناخوشایندتری ادامه پیدا کند و تأثیر بیشتری بر اقتصاد جهانی بگذارد، آنگاه این موضوع به مسألهای در انتخابات ریاستجمهوری تبدیل خواهد شد.
اما انتخابات آمریکا تنها دغدغه جمهوری اسلامی نیست، بلکه در پی احساس دوباره همان رضایتی است که ۴۶ سال پیش با وارد کردن ضربه نهایی به کارتر به دست آورد.
لری ساباتو که به یاد میآورد کارتر چگونه پس از اطلاع از شکست آخرین فرصت دستیابی به توافق در واپسین لحظات پیش از انتخابات با تلخی و ناامیدی آن را پذیرفت، میگوید: «چرا آنها نباید همان کار را تکرار کنند؟ آنها میخواهند تاریخ را تکرار کنند و بهزعم خودشان پیروز شوند.»
برگرفته از گاردین
