گروسی: آژانس نمی‌تواند صلح‌آمیز بودن کامل فعالیت‌های هسته‌ای ایران را تأیید کند

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید کرد «بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات با هدف یافتن راه‌حلی برای مسائل مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، ضروری است»

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر (۲۷ آبان) در بیانیه‌ٔ افتتاحیهٔ نشست شورای حکام به موضوع ایران هم پرداخت و تأکید کرد که این نهاد نتوانسته است مسئولیت‌های پادمانی خود را در ایران بر اساس موافقت‌نامه پادمان ان‌پی‌تی، به انجام برساند.

در بیانیهٔ گروسی آمده است: «در گزارش من دربارهٔ اجرای موافقت‌نامهٔ پادمان پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و مفاد مرتبط قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران خواهید دید که به‌ استثنای نیروگاه هسته‌ای بوشهر، آژانس نه هیچ‌گونه اطلاعاتی دربارهٔ وضعیت مواد و تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده از ایران دریافت کرده و نه به هیچ‌یک از این تأسیسات دسترسی داشته است تا بتواند فعالیت‌های راستی‌آزمایی میدانی را انجام دهد. بنابراین، آژانس نتوانسته است مسئولیت‌های پادمانی خود را بر اساس توافق‌نامهٔ پادمان پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای انجام دهد.»

او افزود: «در حال حاضر دربارهٔ نحوهٔ اجرای مفاد مرتبط با قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی ایران یا قطعنامه‌های شورای حکام در نوامبر ۲۰۲۵ و ژوئن ۲۰۲۶ هم نمی‌توانم گزارشی ارائه کنم.»

مدیرکل آژانس در ادامه یادآور شد: «آژانس تداوم آگاهی خود را دربارهٔ موجودی‌های پیش‌تر اعلام‌شدهٔ اورانیوم با غنای پایین (LEU) و اورانیوم با غنای بالا (HEU) تا سطح ۶۰ درصد اورانیوم‌ــ۲۳۵، در تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده‌ای که در جریان حملات نظامی ژوئن ۲۰۲۵ آسیب دیدند، نزدیک به ۱۸ ماه است که از دست داده است.»

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

به گفتهٔ او، تا زمانی که جمهوری اسلامی ایران اطلاعات مربوط به وضعیت مواد و تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده خود را در اختیار آژانس قرار ندهد و دسترسی به این تأسیسات را برای فعالیت‌های راستی‌آزمایی میدانی فراهم نکند، آژانس نخواهد توانست تأیید کند که مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز در ایران منحرف نشده‌اند.

رافائل گروسی همچنین گفت: «بازگشت به دیپلماسی و مذاکرات با هدف یافتن راه‌حلی برای مسائل مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. همان‌طور که ماه گذشته در نشست توجیهی خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز بیان کردم، ایران را تشویق می‌کنم که اقدام‌های فنی و تدریجی را که از طریق آن‌ها شرایط لازم برای بازگشت بازرسان ما به ایران فراهم شود، مدنظر قرار دهد.»

او افزود: «چنین گام‌های فنی و مرحله‌به‌مرحله‌ای می‌توانند راه را برای بازگشت اجرای پادمان‌ها به روال عادی در ایران هموار کنند و همزمان به ایجاد فضایی اعتمادساز و مساعد برای دستیابی به توافقی گسترده‌تر کمک کنند.»

گروسی پیش‌تر در روز هفتم سپتامبر (شانزدهم شهریور) و همزمان با آغاز نشست فصلی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، هم گفته بود که این نهاد در مورد برنامه هسته‌ای ایران در بی‌خبری کامل قرار دارد و دست‌کم از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون، هیچ اطلاعی از آن نداشته است.

از زمان حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ (خرداد ۱۴۰۴)، تهران به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه دسترسی به هیچ‌یک از تأسیسات هسته‌ای خود را نداده و مدعی شده که آژانس ممکن است اطلاعات محرمانه را در اختیار حمله‌کنندگان قرار دهد.

اگرچه گروسی در مقاطعی گفت که حل مسائل هسته‌ای از طریق توسل به زور، در مقایسه با دیپلماسی کمتر نتیجه‌بخش است، جمهوری اسلامی ایران موضع او را در قبال حملات آمریکا و اسرائیل به مراکز هسته‌ای ایران در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بیش از اندازه ملایم می‌داند. همچنین از اینکه او این حملات را با صراحت و شدت بیشتری محکوم نکرد، ناخشنود است.

گروسی در حالی از قطع تقریباً کامل دسترسی آژانس به تاسیسات ایران در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ شکایت می‌کند که جمهوری اسلامی ایران در واقع از سال ۲۰۲۱ محدودیت‌های قابل‌توجهی برای دسترسی بازرسان آژانس اعمال کرده بود. او نوامبر ۲۰۲۱ نیز اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران توافق ۱۲ سپتامبر آن سال را برای ازسرگیری دسترسی آژانس به تأسیسات هسته‌ای حساس کرج نقض کرده است.

گروسی آن زمان گفت: «نبود دسترسی به کارگاه کرج باعث شد که احیای نظارت و پایش در همه تأسیسات و مکان‌های ایران مرتبط با برجام تکمیل نشود. این موضوع بر توانایی آژانس برای برقراری دوباره نظارت مستمر و اطمینان از وضعیت فعالیت‌ها در این کارگاه که برای بازگشت به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ بسیار ضروری شناخته می‌شود، به‌‌شدت تأثیر گذاشت.»

جمهوری اسلامی ایران آمریکا را متهم می‌کند که نخستین طرفی بود که توافق برجام را نقض کرد و این دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، بود که در مه ۲۰۱۸ در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود، از این توافق خارج شد.

با این حال، ترامپ هنگام خروج از توافق خاطرنشان کرد که موساد ژانویه ۲۰۱۸، پس از دستیابی به آرشیو هسته‌ای ایران، ده‌ها هزار پرونده و سند حاوی شواهدی از دروغگویی و تقلب ایران در ارتباط با این توافق را در اختیار آمریکا قرار داد.

ترامپ در هفته‌های گذشته تهدید کرده که ممکن است به‌زودی فرمان حمله به تأسیسات مخفی کوه کلنگ ایران را صادر کند. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، هم از مقام‌هایی است که پیش‌تر اعلام کرد ممکن است در نهایت توافق هسته‌ای جدیدی میان آمریکا و ایران حاصل نشود و واشنگتن به جای توافق، بر نابودی توانایی تهران برای ساخت سلاح هسته‌ای تمرکز کند.