همزمان با گسترش فقر و سقوط قدرت خرید خانواده‌ها در ایران، گزارش‌های تازه از خیابان‌های تهران ابعاد تکان‌دهنده‌ای از بحران معیشتی در نظام جمهوری اسلامی ایران را آشکار می‌کند. در خیابان فرهنگ حسینی تهران که به «خیابان کلیه» شهرت یافته، دیوارها و درهای ساختمان‌ها از آگهی فروش اعضای بدن پر شده است. البته فروشندگان تنها به عرضه کلیه هم اکتفا نکرده‌اند و در میان آگهی‌ها، برای فروش کبد، مغز استخوان و حتی بیضه نیز اعلام آمادگی شده است.

خبرنگار ایلنا در گزارشی میدانی، با شماری از فروشندگان اعضای بدن گفت‌وگو کرده است؛ این افراد در انواع مشاغل از پیک موتوری و کارگر ساختمانی گرفته تا مشاغل آزاد کار می‌کنند و برای پرداخت بدهی، تأمین پول رهن خانه یا جبران هزینه‌های زندگی حاضر شده‌اند بخشی از بدنشان را بفروشند.

این گزارش در شرایطی منتشر می‌شود که طی سال‌های گذشته، همزمان با افزایش تورم، گرانی مسکن، کاهش ارزش ریال و سقوط دستمزدها، آگهی‌های فروش اعضای بدن به یکی از نشانه‌های بحران فقر در ایران تبدیل شده‌ است. اکنون روایت‌های تازه نشان می‌دهد که فشار اقتصادی حتی برخی افراد شاغل و دارای درآمد را نیز به چنین نقطه‌ای رسانده است.

عابران پیاده در خیابان فرهنگ حسینی و خیابان مجاور آن، والی‌نژاد، با انبوه آگهی‌های فروش اعضای بدن مواجه می‌شوند. نزدیکی این خیابان‌ها به انجمن خیریه حمایت از بیماران کلیوی و مراکز درمانی، باعث شده است افرادی که به دنبال عضو پیوندی‌اند و کسانی که قصد فروش عضو دارند، در این محدوده به یکدیگر نزدیک شوند.

یکی از کارکنان بیمارستان صدرا، واقع در انتهای خیابان فرهنگ حسینی، می‌گوید انتظار برای دریافت کلیه از مسیر رسمی ممکن است تا چهار سال طول بکشد، به همین دلیل برخی خانواده‌ها خود مستقیم درصدد جست‌وجوی فروشنده برمی‌آیند.

به گفتهٔ این فرد، قیمت‌های پیشنهادی برای کلیه معمولاً به چند میلیارد تومان می‌رسد. او از امکان یافتن کلیه با گروه خونی او مثبت در حدود ۸۰۰ میلیون تومان و درخواست چهار تا پنج میلیارد تومان برای برخی گروه‌های خونی کمیاب خبر داد.

فروش کلیه برای تسویه بدهی پیک موتوری ۳۰ ساله

در این گزارش آمده که یکی از فروشندگان، پیک موتوری ۳۰ ساله‌ای در تهران است که برای پرداخت بدهی‌هایش، قصد فروش کلیه دارد. این مرد گفت یک خریدار حاضر شده بود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برای کلیه او بپردازد و قرار بود ۲۰۰ میلیون تومان نیز از محل بیمه پرداخت شود، اما مجموع یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان برای حل مشکلات مالی‌ او کافی نبود و تأکید کرد که حاضر نیست کلیه خود را به کمتر از سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان بفروشد.

این پیک موتوری که درآمدش به کار روزانه و توان جسمی او وابسته است، اکنون برای رهایی از بدهی ناچار شده است یکی از اعضای بدنش را به فروش بگذارد.

فروش اعضای بدن برای تأمین هزینهٔ رهن خانه

یکی دیگر از روایت‌های گزارش ایلنا مربوط به مردی ۴۵ ساله است که پیش‌تر در حوالی خیابان ولی‌عصر تهران زندگی می‌کرد، اما با از دست‌ دادن بخش بزرگی از دارایی‌اش، ناچار شد به شهر جدید پرند نقل‌مکان کند.

فردی که آگهی فروش کلیهٔ او را منتشر کرد، می‌گوید این مرد با وجود داشتن شغل آزاد و برخورداری از سلامت جسمانی، حتی برای تأمین پول رهن خانه جدیدش هم با مشکل مواجه است.

این روایت نشان می‌دهد که بحران فروش اعضای بدن دیگر تنها به افراد فاقد شغل یا درآمد محدود نیست و مردی که پیش‌تر در یکی از مناطق مرکزی تهران سکونت داشت هم اکنون برای حفظ حداقلی از سرپناه، به فکر فروش کلیه افتاده است.

از فروش مغز استخوان تا تخفیف برای پرداخت چک

در یکی از تکان‌دهنده‌ترین بخش‌های گزارش، کارگر سنگ‌کار ۳۳ ساله‌ای از انتشار همزمان آگهی فروش کلیه، کبد و مغز استخوان خود خبر داد. این کارگر که مدعی است آزمایش‌های لازم را داده و مدارک پزشکی لازم را دارد، برای آنچه فروش مغز استخوان می‌نامد، چهار میلیارد تومان درخواست کرده است.

مرد دیگری که حدود ۵۸ سال دارد، نیز گفت برای پرداخت چکی به مبلغ ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان به فروش اعضای بدنش فکر می‌کند. او حتی حاضر است عضو موردنظر را ۲۰ تا ۳۰ درصد ارزان‌تر از قیمت‌های متعارف بفروشد.

در میان آگهی‌های بررسی‌شده، مورد عجیب‌تری نیز وجود دارد؛ فردی که خود را کارگر معرفی کرده، علاوه بر کلیه و کبد، برای فروش بیضه نیز آگهی گذاشته و پس از آنکه خبرنگار ایلنا به او توضیح داده که پیوند بیضه در ایران امکان‌پذیر نیست، پاسخ داده که از این موضوع اطلاع نداشته است و تنها می‌خواهد هر عضوی را که زودتر و گران‌تر قابل‌فروش باشد، واگذار کند.

دستمزدهایی که کفاف زندگی را نمی‌دهد

افزایش آگهی‌های فروش اعضای بدن در ایران در شرایطی است که تورم و کاهش ارزش پول ملی، فاصلهٔ درآمد خانوارها را با هزینه‌های ضروری زندگی به‌شدت افزایش داده است.

بر اساس آمار مرکز آمار ایران، تورم سالانه در مهرماه ۱۴۰۵ به ۷۶.۸ درصد و تورم ماهانه به ۴.۴ درصد رسید. در مقابل، دریافتی بسیاری از کارگران و مزدبگیران حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان است، در حالی که فعالان کارگری هزینهٔ حداقلی زندگی یک خانوار را دست‌کم ۱۰۰ میلیون تومان براورد می‌کنند.

این وضعیت در حالی ادامه دارد که جمهوری اسلامی ایران با اصرار بر سیاست‌های تنش‌زایش در منطقه‌ و تقابل نظامی با آمریکا و اسرائیل، اقتصاد ایران را با فشارهای بیشتری مواجه کرده است. کاهش ارزش ریال، اختلال در تجارت خارجی و افزایش هزینهٔ واردات، همزمان با رشد ناچیز دستمزدها، قدرت خرید خانوارها را بیش‌ازگذشته کاهش داده است.

بدن کارگر به آخرین دارایی قابل‌فروش تبدیل شد

فروش کلیه در ایران پدیدهٔ جدیدی نیست و طی دو دههٔ گذشته، رسانه‌های داخلی و بین‌المللی بارها از وجود آگهی‌های فروش اعضای بدن در اطراف مراکز درمانی تهران گزارش داده‌اند. با این حال از تعداد فروشندگان و روند افزایش معاملات واقعی، آمار جامعی در دسترس نیست.

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های گزارش تازه ایلنا، اشتغال شماری از فروشندگان اعضای بدن است. اینکه یک پیک موتوری ۳۰ ساله، کارگر ساختمانی ۳۳ ساله و مرد ۴۵ ساله شاغل در حرفه آزاد، همگی با وجود داشتن شغل یا سابقهٔ فعالیت اقتصادی، برای تأمین نیازهای مالی خود به فروش عضو روی آورده‌اند.

این وضعیت نشان می‌دهد که داشتن شغل در ایران، دیگر لزوماً به معنای برخورداری از حداقل امنیت معیشتی نیست و کارگری که کل روز با تمام توان جسمی خود کار می‌کند، هم در پایان ماه نمی‌تواند هزینهٔ مسکن و بدهی‌هایش را بپردازد.