هم‌زمان با افزایش فعالیت جبهه‌های نظامی مخالف طالبان در شمال افغانستان، ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، هیأتی متشکل از مقام‌های امنیتی این گروه را به بلخ فرستاد. مسئولان ارشد طالبان در بلخ در نشستی که با این هیأت برگزار شد، بر تقویت صفوف نظامی در مناطق کوهستانی تاکید کردند و خواستار استقرار نیرو و تجهیزات نظامی بیشتر در شمال شدند.

حاجی زید، مسئول رسانه‌ای دفتر ملا محمدیوسف وفا، استاندار طالبان در بلخ، در اطلاعیه‌ای گفت نشست امنیتی مقام‌های این گروه در شمال با هیأت اعزامی ملا هبت‌الله روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور در شهر مزارشریف برگزار شد.

مسئولیت هیأت اعزامی رهبر طالبان را به شمال، سید عبدالجبار، از فرماندهان ارشد طالبان، برعهده دارد که اهل قندهار و از چهره‌های مورداعتماد ملا هبت‌الله است. سید عبدالجبار پیش‌تر معاون پایگاه ۲۰۵ البدر در ارتش طالبان بود و از سه ماه پیش به‌عنوان مشاور ویژه ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع این گروه، فعالیت می‌کند.

HNr9qzUaQAAM4Vz.jpeg

هیأت اعزامی رهبر طالبان در مزارشریف با استانداران، فرماندهان پلیس، فرماهدهان ارتش، روسای اداره استخبارات و مسئولان نظامی بلخ، سمنگان، سرپل، بغلان و بامیان دیدار کرد.

بر اساس گزارش دفتر استاندار بلخ، بخش مهمی از گفتگوهای این نشست به وضعیت شهرستان‌های کوهستانی اختصاص داشت. مقام‌های محلی طالبان درباره وضعیت امنیتی این مناطق، چگونگی هماهنگی میان نهادهای امنیتی، ارتباط با مردم و ارائه خدمات به هیأت اعزامی گزارش دادند.

محمدیوسف وفا در این نشست از هبت‌الله آخندزاده به دلیل آنچه «توجه جدی و دقیق» او به شهرستان‌های دورافتاده شمال خواند، تشکر کرد و از هیأت اعزامی خواست شمار نیروها و تشکیلات طالبان در شهرستان‌های دورافتاده و کوهستانی افزایش یابد و تجهیزات و امکانات موردنیاز آنان به‌طور کامل تامین شود.

استاندار بلخ همچنین خواستار برگزاری نشست‌های بیشتر با علمای دینی و ساکنان این مناطق برای «اطمینان بخشیدن به مردم» شد.

HS1nWU1aUAAmahg.jpeg

دفتر استاندار بلخ برای ضرورت افزایش نیرو و تجهیزات در مناطق کوهستانی، دلیل مشخصی اعلام نکرد، اما این درخواست در شرایطی مطرح می‌شود که طی دو ماه گذشته، فعالیت جبهه‌های مسلح مخالف طالبان در بخش‌هایی از شمال و شمال‌شرق افغانستان افزایش یافته است.

نشست امنیتی طالبان در بلخ تنها چند روز پس از آن برگزار شد که جبهه مقاومت ملی افغانستان ویدیویی از حضور صالح‌محمد ریگستانی در یک منطقه کوهستانی در داخل افغانستان منتشر کرد.

ریگستانی در این ویدیو گفت که به افغانستان بازگشته و برای ادامه مبارزه مسلحانه علیه طالبان در کوه‌های هندوکش حضور دارد. یک روز پس از انتشار این ویدیو، احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، ریگستانی را به سمت «فرمانده کل عملیاتی ستاد نظامی جبهه مقاومت ملی افغانستان» منصوب کرد. جبهه مقاومت هدف از این انتصاب را افزایش انسجام فعالیت‌های نظامی و هماهنگی در ساختار نظامی این جبهه اعلام کرد.

ریگستانی از فرماندهان باسابقه نیروهای تحت رهبری احمدشاه مسعود است و در جنگ‌های دهه ۱۹۹۰ علیه طالبان هم شرکت داشت. حضور دوباره او در افغانستان برای جبهه مقاومت اهمیت راهبردی دارد، زیرا طالبان پس از بازگشت به قدرت در اوت ۲۰۲۱، بارها فعالیت جبهه‌های مسلح مخالف را کم‌اهمیت جلوه دادند و بر کنترل خود بر سراسر افغانستان تاکید کردند.

انتشار تصاویر یک فرمانده ارشد مخالف طالبان در هندوکش، در کنار درگیری‌های جاری در بدخشان، نشان می‌دهد که فعالیت مسلحانه مخالفان در مناطق کوهستانی شمال و شمال‌شرق افغانستان نه‌تنها متوقف نشده است، بلکه با حضور فرماندهان ارشد و به رغم تلفات در درگیری با طالبان، همچنان ادامه دارد.

ادامه جنگ در زیباک

تحولات اخیر در بدخشان و به‌ویژه ادامه درگیری‌ میان طالبان و جبهه آزادی در شهرستان زیباک بدخشان از دیگر عواملی است که سبب توجه رهبر طالبان به شمال شده است.

درگیری‌های گسترده میان طالبان و جبهه آزادی از اوایل مرداد در منطقه کوهستانی توپخانه در زیباک شدت گرفت و پس از آن، جبهه آزادی اعلام کرد که نیروهایش طالبان را از برخی مواضع عقب رانده‌اند. بررسی تصاویر و شواهد منتشرشده از آن درگیری‌ها نیز حضور نیروهای این جبهه در منطقه توپخانه را نشان می‌داد. به رغم ادعای طالبان مبنی بر کنترل سراسری در افغانستان، جبهه آزادی مواضع نظامی خود را در زیباک حفظ کرده است.

در کنار ادامه درگیری در زیباک، جبهه‌های نظامی مخالف طالبان طی ماه‌های اخیر از افزایش حملات در نقاط مختلف افغانستان خبر داده‌اند. در نزدیک به دو ماه اخیر جبهه آزادی، جبهه مقاومت ملی و جبهه متحد افغانستان مسئولیت مجموعه‌ای از حملات به پاسگاه‌ها، خودروها و نیروهای طالبان را بر عهده گرفته‌اند.

علاوه بر حملات چریکی جبهه‌های آزادی و مقاومت، ظهور جبهه سپاهی میهن که در نخستین اقدام مرکز شهرستان یفتل در بدخشان را به مدت چندین ساعت تصرف کرد، موجب نگرانی طالبان از گسترش فعالیت این جبهه‌ها در شمال و به ویژه در مناطق کوهستانی شد.

مقام‌های محلی طالبان در کنار درگیری با جبهه‌های مخالف، هدف حملات مسلحانه و بمب‌گذاری هم قرار دارند. در ۲۸ ژوییه، ذبیح‌الله امیری، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در بدخشان، در راه فیض‌آباد هدف تیراندازی اعضای داعش خراسان قرار گرفت و کشته شد. کمتر از دو هفته بعد، حبیب‌الرحمان منصور، شهردار طالبان در فیض‌آباد، نیز در انفجاری که مسئولیت آن را جبهه مقاومت ملی برعهده گرفت، کشته شد.

هم‌زمان با افزایش فعالیت مخالفان مسلح، نشانه‌هایی از نارضایتی در میان برخی فرماندهان بومی طالبان در شمال، به‌ویژه بدخشان، نیز دیده شده است. بخش مهمی از نیروهای طالبان که زمینه سقوط استان‌های شمالی در تابستان ۲۰۲۱ را فراهم کردند، طالبان تاجیک، ازبک و ترکمن‌تبار بودند. با این حال، پس از استقرار حکومت جدید، شماری از این فرماندهان از مقام‌های مهم کنار گذاشته یا به سمت‌های کم‌اهمیت‌تر منتقل شدند. این تنش در تابستان امسال و با برکناری جمعه‌خان فاتح، از فرماندهان بانفوذ تاجیک‌تبار طالبان، آشکار شد. برکناری او و اختلاف بر سر اداره معادن طلا به درگیری نظامی انجامید که در نهایت با تهاجم طالبان به بدخشان و تسلیم فاتح و نیروهای تحت امرش پایان یافت.

حضور هیأت اعزامی رهبر طالبان در شمال و درخواست یوسف وفا برای اعزام نیرو و تجهیزات نظامی بیشتر به شمال و همچنین تاکید بر حفاظت از شهرستان‌های کوهستانی نشان می‌دهد گسترش مقاومت مسلحانه علیه طالبان زنگ خطر را برای رهبر این گروه که قدرت را در قندهار در انحصار دارد، به صدا درآورده است.