نخست‌وزیر قطر روز سه‌شنبه ۱۹ آبان، یک روز پس از دیدار با دونالد ترامپ در کاخ سفید، در توقفی خارج از برنامه، به پاریس رفت و در حاشیهٔ نشست گروه ۷، با مقام‌های چهار کشور اروپایی و عربستان سعودی درباره جنگ ایران گفت‌وگو کرد. مصر هم در دیدارهایی جداگانه با مقام‌های فرانسه و آمریکا در چارچوب نشست پاریس، خواستار کاهش تنش شد.

رایزنی‌ها در پاریس در حالی انجام می‌شود که دونالد ترامپ ازسرگیری حملات به ایران را فعلاً بعید دانسته، اما هشدار داده است که در صورت حمله دوباره، ابعاد آن حدود پنج برابر حملهٔ نخست خواهد بود. به گفتهٔ رئیس‌جمهوری آمریکا، کشورهای خلیج فارس ترجیح می‌دهند واشنگتن به‌ جای از سرگیری دور تازهٔ حملات، محاصرهٔ دریایی ایران را پی بگیرد و با اجرای طرح «دروازهٔ آهنین»، فشار بر تهران را به مسیرهای زمینی و دریای مازندران گسترش دهد.

نشست ویژهٔ پاریس به ابتکار ژان‌نوئل بارو، وزیر خارجهٔ فرانسه برگزار شد. محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجهٔ قطر، فیصل بن فرحان، وزیر خارجهٔ عربستان سعودی، در کنار بارو، یوهان واده‌فول از آلمان، آنتونیو تاجانی از ایتالیا و اد میلیبند، وزیر انرژی بریتانیا، در این رایزنی شرکت کردند.

وزارت خارجه فرانسه اعلام کرد که گفت‌وگوها بر بحران ایران و پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن برای منطقه و جهان متمرکز است. پاریس پیش‌تر تأمین امنیت عرضهٔ انرژی را از اولویت‌های نشست دوروزهٔ وزیران گروه ۷ اعلام کرده بود.

بدر عبدالعاطی، وزیر خارجهٔ مصر، هم روز دوشنبه در پاریس با بارو و مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، دیدار کرد. او روز سه‌شنبه گفت قاهره در نشست گروه ۷، بر تلاش مشترک برای کاهش تنش و پیگیری راه‌حل سیاسی تأکید کرد.

در همین حال، ائتلاف به رهبری عربستان سعودی از رهگیری دو موشک حوثی‌ها که به سمت ریاض شلیک شده، خبر داد. زیرساخت‌های نفتی و فرودگاه‌های عربستان سعودی از اوایل ماه اکتبر بارها هدف حملات شورشیان حوثی‌، نیروی نیابتی جمهوری اسلامی ایران، قرار گرفته‌اند.

ادامه محاصرهٔ دریایی و گسترش فشار به مسیرهای زمینی

ترامپ روز دوشنبه ۱۸ آبان، پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر، در تروث سوشال نوشت: «قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت و دیگر کشورها حفظ وضعیت کنونی یا به عبارت دیگر، تداوم بزرگ‌ترین محاصرهٔ دریایی تاریخ و عملیات تازه دروازهٔ آهنین (از زمین و دریا) را ترجیح می‌دهند.»

نخست‌وزیر قطر که جداگانه با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، هم دیدار کرد، می‌گوید رایزنی‌هایش در واشنگتن بر راه‌های پیشبرد گفت‌وگو میان آمریکا و ایران و دستیابی به توافق متمرکز بود.

ارتش آمریکا روز شنبه ۱۶ آبان از تشکیل کارگروه «دروازهٔ آهنین» خبر داد. این کارگروه با هماهنگی دیگر نهادهای دولت آمریکا، انتقال تسلیحات پیشرفته، کالاهای مشمول تحریم و فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه را از مسیر مرزهای زمینی ایران و دریای مازندران هدف می‌گیرد. محدود کردن جریان‌های درآمدی که واشنگتن غیرقانونی می‌داند، هم از اهداف اعلام‌شده این طرح است.

این اقدام دامنهٔ فشار آمریکا را از محاصرهٔ دریایی چندماهه‌ای که صادرات نفت خام ایران از مسیر تنگهٔ هرمز و دریای عرب را متوقف کرده است، فراتر می‌برد.

برنامهٔ دیدار رضایی و ونس تکذیب شد

عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران، روز سه‌شنبه گفت برای دیدار محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با جی‌دی ونس برنامه‌ای وجود ندارد. این در حالی است که یک روز قبل، ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، اعلام کرده بود این دیدار هفتهٔ آینده در دوحه برگزار خواهد شد.

البته خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، هم ساعاتی بعد به نقل از یک مقام امنیتی ارشد، این خبر را تکذیب کرد. سپس خود محسن رضایی نیز در واکنشی جداگانه، مذاکرهٔ تهران با دولت ترامپ را «خیالی» خواند و تأکید کرد که واشنگتن باید شروط جمهوری اسلامی ایران را برای پایان جنگ بپذیرد.

تهران در پیشنهاد تازهٔ خود، مهلت پیشنهادی برای ازسرگیری گفت‌وگوها را از هفت به دو روز کاهش داده، اما همچنان خواستار توقف درگیری‌ها در همه جبهه‌ها، رفع کامل محاصرهٔ دریایی و لغو تحریم‌ها پیش از آغاز مذاکرات است؛ خواسته‌هایی که مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، آنها را غیرقابل‌قبول و برخی را «گزاف و مضحک» خواند و گفت طرفین در آستانهٔ گشایش دیپلماتیک نیستند.

به این ترتیب، با وجود میانجی‌گری قطر، اختلاف بر سر رفع محاصره پابرجا است و واشنگتن با طرح «دروازهٔ آهنین»، دامنه فشار را به مسیرهای زمینی و دریای مازندران گسترش داده است.

احتمال آغاز مجدد جنگ

در هر دو رویارویی قبلی، حملات در حالی آغاز شد که روند دیپلماتیک هنوز به پایان نرسیده بود. در خرداد ۱۴۰۴، اسرائیل دو روز پیش از موعد دور بعدی مذاکرات هسته‌ای تهران و واشنگتن، به ایران حمله کرد و آمریکا هم چند روز بعد به جنگ پیوست. در اسفند همان سال، آمریکا و اسرائیل دو روز پس از پایان مذاکرات ژنو، حملات مشترک خود را آغاز کردند. در آن مقطع هم عمان از پیشرفت گفت‌وگوها خبر داد و قرار بود مذاکرات فنی هفته بعد در وین ادامه یابد.

ترامپ اکنون ازسرگیری حملات را بعید دانسته، اما گفته است که در صورت حملهٔ دوباره، ابعاد آن حدود پنج برابر حملهٔ نخست خواهد بود. همزمان، ناو هواپیمابر تئودور روزولت به‌سوی خاورمیانه در حرکت است و دو ناو هواپیمابر دیگر آمریکا هم‌اکنون در منطقه مستقرند. با ادامهٔ بن‌بست مذاکرات، تقویت حضور دریایی آمریکا و سابقهٔ آغاز حملات در میانه تلاش‌های دیپلماتیک، خطر حمله ناگهانی آمریکا و آغاز سومین دور جنگ همچنان جدی خواهد بود.