چند روز پس از آغاز «عملیات انزوای اقتصادی ایران» از سوی آمریکا، گزارش‌ها از تنگ‌تر شدن حلقه تجارت و تبادلات مالی جمهوری اسلامی ایران حکایت دارند.

روزنامه فایننشال تایمز روز شنبه در گزارشی نوشت که کارزار جدید آمریکا برای منزوی کردن حکومت ایران، در دوبی شدت گرفته است.

به گزارش این رسانه، در امتداد آبراه اصلی در قلب تجاری قدیمی دبی، بخش‌های گسترده‌ای از اسکله که زمانی کانون تجارت دریایی این شهر با ایران بود، اکنون عمدتا متروکه شده‌اند و فعالیت کشتیرانی لنج‌ها که ده‌ها سال کالاها را از خور دبی به بنادر ایران منتقل می‌کردند،  به میزان چشمگیری کاهش یافته است.

خبرنگار فایننشال تایمز نوشته است که کمی جلوتر در امتداد آبراه، قایق‌های ماهیگیری در اسکله‌ها پهلو گرفته‌اند و به گفته یکی از معدود خدمه‌ای که هنوز در آنجا حضور داشته، آنها دیگر اجازه ورود به خلیج فارس را ندارند.

در دهانه خور، پایانه اختصاصی تردد لنج‌ها فعالیت بیشتری داشت؛ هنگام غروب، لیفتراک‌ها و جرثقیل‌ها مشغول بارگیری پالت‌ها و کانتینرهای کوچک بر روی حدود دوازده شناور بودند. با این حال، یک نگهبان امنیتی گفت مقصد این شناورها عمان و هند است. به گفته او «از هفته گذشته دیگر مقصد ایران در کار نیست.»

دبی طی دهه‌ها عملا مرکز تجاری برون‌مرزی ایران بوده و خدمات مالی، تجاری و دسترسی به بازارهای جهانی را فراهم کرده است؛ امکاناتی که اقتصاد ایرانِ تحت فشار تحریم‌ها به‌شدت به آنها نیاز داشت.

دبی که روابط تجاری و تاریخی آن با ایران به پیش از تأسیس امارات متحده عربی در سال ۱۹۷۱ بازمی‌گردد، میزبان چند صد هزار ایرانیِ مقیم و بازرگان است و همچنین بانک‌ها، شرکت‌های بازرگانی و تجارت لنج‌ها در آن برقرارند.

اکنون این وضعیت در معرض تهدید قرار گرفته است، زیرا امارات متحده عربی و آمریکا اعلام کرده‌اند تجارت جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار می‌دهند و به ادعای واشنگتن «عملیات انزوای اقتصادی» را به راه می‌اندازند تا حکومت تهران را به زانو درآورند.

امارات متحده عربی که پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه، بیشترین حملات تلافی‌جویانه ایران را متحمل شده است، هفته گذشته اعلام کرد که تجارت، مبادلات تجاری و تراکنش‌های مالی با این کشور را به حالت تعلیق درمی‌آورد؛ این اقدام تنها چند ساعت پس از آن صورت گرفت که ابوظبی تهران را به هدف قرار دادن کشتی‌هایش در آب‌های خود متهم کرد.

یک روز بعد، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، شروع اجرای کارزار جدیدی از «جنگ اقتصادی» علیه ایران را اعلام و «عملیات انزوای اقتصادی» را آغاز کرد و گفت تحریم‌های ثانویه علیه کسانی را که با حکومت ایران تجارت می‌کنند، گسترش خواهد داد.

تجارت میان امارات متحده عربی ــ‌که یکی از نزدیک‌ترین متحدان منطقه‌ای آمریکا است‌ــ و ایران، پیش از جنگ اخیر سالانه تقریبا به ۳۰ میلیارد دلار می‌رسید؛ بخش قابل توجهی از این تجارت با لنج‌های چوبی انجام می‌شد، همان لنج‌هایی که چهره شهر قدیمی دبی را شکل داده‌اند، جایی که بازارهای ادویه و طلا نیز در آن قرار دارند.

از زمان آغاز جنگ، امارات متحده عربی بیش از هر کشور دیگری در منطقه خلیج فارس هدف حملات ایران قرار گرفته است؛ تقریبا سه هزار موشک به سمت این کشور شلیک شده که باعث کاهش گردشگری و آسیب دیدن زیرساخت‌های کلیدی آن شده است.

این وضعیت موجب اتخاذ موضعی تهاجمی‌تر از سوی امارات شد؛ دبی در همان ابتدا، یک باشگاه و یک بیمارستان مرتبط با ایران را تعطیل کرد.

اگرچه تلاش شد برخی تجارت‌ها مانند فعالیت لنج‌ها و پروازهای ایرانی به دبی از سر گرفته شوند، تلاش‌های دیپلماتیک با شکست مواجه شد و روابط اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار داد تا آنجا که وزارت خزانه‌داری آمریکا روز جمعه اعلام کرد که در چارچوب تشدید فشار اقتصادی بر تهران، شعبه‌های «بانک مصر» در امارات متحده عربی را از دسترسی بانکی به مؤسسات مالی آمریکا محروم می‌کند. بانک مصر دومین بانک بزرگ مصر است.

ایران ده‌ها سال را صرف ایجاد مسیرهای تجاری جایگزین و انتقال تبادلات از طریق صرافی‌ها یا شرکت‌های صوری کرده است؛ شرکت‌هایی که برای مقاومت در برابر تحریم‌ها طراحی شده‌اند و به نظر می‌رسد حالا با مشکلات جدی مواجه خواهند شد.

به نوشته فایننشال تایمز، دو بانک بزرگ ایرانی، بانک ملی و بانک صادرات ــ‌که هر دو تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارندــ همچنان به مشتریان خدمات ارائه می‌دهند و این در حالی است که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، خواستار تعطیلی تمام شعب بانک ملی در سراسر جهان شده است. این دو بانک ایرانی در مجموع بیش از دوازده شعبه در امارات متحده عربی دارند.

در پی آغاز کارزار جدید آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، وضعیت اقتصادی ایران بیش از گذشته وخیم شده است. مسعود پزشکیان، رئیس دولت جمهوری اسلامی ایران، در گفتگو با صداوسیما با تأکید بر وضعیت بحرانی اقتصاد و کمبود منابع مالی گفت: «ما پول نداریم، درآمد نداریم، در جنگ زدند و خراب کردند و حتی نمی‌توانیم به آنها که بیکار شدند پولی بدهیم. ارز کم داریم و قیمت دلار می‌تواند خیلی بالاتر از این هم برود.»

او با هشدار درباره تداوم فشارهای اقتصادی گفت: «تحریم ادامه پیدا کند، گرانی هم بیشتر می‌شود.» پزشکیان همچنین با تأکید بر اینکه «واردات و صادرات به‌شدت کاهش یافته است»، افزود: «دخل و خرج ما با هم همخوان نیست. واقعیت این است که ما پول نداریم، درآمدمان هم کمتر شده، مشکلاتمان هم بیشتر شده و باید جواب هم پس بدهیم.»

در همین حال، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز جمعه با انتشار بیانیه‌ای، دور تازه تحریم‌های اقتصادی آمریکا با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» را «تروریسم اقتصادی» و مصداق «تروریسم دولتی» توصیف کرد و مدعی شد تحریم‌های واشنگتن علیه جمهوری اسلامی ایران «کاملا غیرقانونی و ناموجه» است. در این بیانیه آمده است که همه کشورها باید از اجرای تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا خودداری کنند.