نتانیاهو و آیزنکوت؟ نامزدهای انتخابات اسرائیل درمورد ایران و امنیت کشورشان چه فکر می‌کنند؟

هر دو در شرایطی که تهدید هسته‌ای یا موشکی ایران را بیش‌ازحد نزدیک تشخیص دهند، آمادهٔ حمله خواهند بود؛ اما نتانیاهو خطرپذیری بیشتری دارد و ممکن است زودتر از آیزنکوت وضعیت را در نقطهٔ بی‌بازگشت بداند

بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت‌ــ AFP/REUTERS

انتخاب دولت آیندهٔ اسرائیل، به نوشتهٔ اورشلیم‌پست، به رقابت میان دو رویکرد امنیتی و سیاسی گره خورده است: بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی که از سمت جناح راست‌ تحت فشار است، و گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش و رهبر حزب یاشار که زیر فشار جناح‌های راست و چپ قرار دارد.

توافق بر سر تهدید ایران، اختلاف بر سر روش مقابله

اورشلیم‌پست می‌نویسد نتانیاهو و آیزنکوت در l,vn تهدید ایران اختلاف اساسی ندارند و هر دو با توافقی که نامطلوب بدانند، مخالفت خواهند کرد. با این‌ حال، در صورت حرکت دولت دونالد ترامپ به‌سوی چنین توافقی، نتانیاهو به احتمال زیاد مخالفتش را آشکارا اعلام می‌کند تا بر افکار عمومی آمریکا تأثیر بگذارد؛ آیزنکوت ترجیح می‌دهد پشت‌پرده برای تغییر مفاد توافق تلاش کند.

هر دو در شرایطی که تهدید هسته‌ای یا موشکی ایران را بیش‌ازحد نزدیک تشخیص دهند، آمادهٔ حمله خواهند بود؛ اما نتانیاهو خطرپذیری بیشتری دارد و ممکن است زودتر از آیزنکوت وضعیت را در نقطهٔ بی‌بازگشت بداند. ترامپ با وجود حمایت انتخاباتی از نتانیاهو گفته است شاید دیگر در حمله به ایران مشارکت نکند. گزینه‌های پیش روی واشنگتن توافق، بازگشت به جنگ یا ادامهٔ رویارویی اقتصادی و محاصره‌های متقابل است.

دو رویکرد بدون برنامهٔ روشن در قبال غزه

هر دو سیاستمدار وعده داده‌اند به حاکمیت حماس بر غزه پایان دهند، اما به عقیده نویسنده اورشلیم پست، هیچ‌کدام مسیر روشنی برای تحقق این وعده ندارند. نتانیاهو با وجود سه سال عملیات نظامی همچنان بر «پیروزی مطلق» تأکید می‌کند. در این مدت توان نظامی حماس به‌شدت تضعیف شده است و گردان‌هایش از هم پاشیده‌اند، اما این گروه همچنان قدرت را در دست دارد. ارتش اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ کنترل ۶۰ تا ۷۵ درصد خاک غزه را در اختیار گرفت، بی‌آنکه به پایان حاکمیت حماس نزدیک شود.

نتانیاهو گفته حاضر است بازسازی غزه را تا خلع سلاح کامل حماس به تعویق بیندازد. آیزنکوت، در مقابل، آمادگی بیشتری برای اجرای طرح آتش‌بس ترامپ، مشارکت مدیران فن‌سالار و پلیس مرتبط با تشکیلات خودگردان فلسطین، و حضور نیروهای حافظ صلح بین‌المللی دارد. او ممکن است در برابر خلع سلاح نسبی، با بازسازی بخشی از غزه موافقت کند. این اقدام می‌تواند از فشارهای دیپلماتیک علیه اسرائیل بکاهد.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

این رویکرد حماس را از میان نمی‌برد و ممکن است این گروه همچنان از پشت‌صحنه بر سیاست غزه نفوذ داشته باشد. آیزنکوت نیز تأکید کرده است که دست‌کم در نخستین دورهٔ نخست‌وزیری، به‌سوی تشکیل کشور مستقل فلسطینی حرکت نخواهد کرد.

اختلاف‌نظر عمیق بر سر کرانهٔ باختری

تفاوت دو سیاستمدار در کرانهٔ باختری بسیار گسترده‌تر است. هر دو مقابله با آنچه «تروریسم فلسطینی» می‌خوانند را اولویت امنیتی می‌دانند، اما دربارهٔ افراط‌گرایی یهودیان و گسترش شهرک‌های اسرائیلی اختلاف دارند.

آیزنکوت امکان دارد بازداشت تندروهای یهودی را که اسرائیل کاتس، وزیر دفاع، در ژانویهٔ ۲۰۲۵ تعلیق کرد، دوباره برقرار خواهد کرد. او همچنین ممکن است فرماندهان پلیس را تغییر دهد و دیوید زینی، رئیس شین‌بت، را با فردی جایگزین کند که برخورد شدیدتری با این گروه‌ها داشته باشد. احتمال تغییر فرماندهان ارشد ارتش نیز مطرح است.

در بخش شهرک‌سازی، آیزنکوت شاید بیش از ۱۰۰ مزرعه‌ای را که دولت نتانیاهو با نظارت بتسالل اسموتریچ ایجاد کرده یا گسترش داده است، بر‌چیند. او ساخت شهرک‌های تازه را متوقف یا به توسعهٔ طبیعی شهرک‌های موجود محدود می‌کند و جلوی گسترش مجموعهٔ شهرک‌های ئی۱ نزدیک اورشلیم را می‌گیرد، طرحی که انتقاد اروپا را تشدید کرده است.

با وجود این، آیزنکوت نیز برنامه‌ای برای پایان دادن به مناقشهٔ کرانهٔ باختری ندارد که از سال ۱۹۶۷ ادامه دارد و با راه‌حل دوکشوری در کوتاه‌مدت و میان‌مدت مخالف است. نتانیاهو از الحاق کامل این منطقه حمایت نمی‌کند، اما گسترش حضور اسرائیل در بخش «سی» ممکن است فلسطینیان را به بررسی توافقی مانند طرح سال ۲۰۲۰ ترامپ برای دریافت حدود ۷۰ درصد منطقه، سوق دهد.

همسویی در مورد لبنان و سوریه

در مورد لبنان، هر دو خواهان حفظ منطقهٔ حائل امنیتی‌اند و ممکن است در صورتی که ارتش لبنان بخشی از این منطقه را از حضور حزب‌الله پاک‌سازی کند، با عقب‌نشینی محدود موافقت کنند. هیچ‌کدام به توانایی ارتش لبنان برای اجرای کامل این مأموریت اعتماد ندارند. آیزنکوت بر حفظ فاصلهٔ امنیتی هشت کیلومتری برای جلوگیری از شلیک موشک‌های ضدتانک حزب‌الله تأکید کرده است. او احتمالاً برخلاف نتانیاهو برای بازگرداندن فرانسه به مذاکرات تلاش می‌کند.

دربارهٔ سوریه نیز هر دو حفظ منطقهٔ امنیتی را ضروری می‌دانند و به احمد الشرع، رئیس‌جمهوری سوریه، به‌دلیل سابقهٔ ارتباطش با القاعده بی‌اعتمادند. آیزنکوت شاید در برابر فشار ترامپ سریع‌تر با عقب‌نشینی محدود موافقت کند؛ هرچند نتانیاهو نیز ممکن است در برابر فشار شدید واشنگتن چنین کاری کند.

روابط خارجی با اروپا و آمریکا

اورشلیم‌پست پیش‌بینی می‌کند آیزنکوت بتواند روابط اسرائیل با اروپا را بهبود بخشد و زمینهٔ تفاهم‌های تازه با کشورهای خاورمیانه را فراهم کند. در مقابل، نتانیاهو بر همکاری با هند، امارات متحدهٔ عربی، قبرس و یونان تأکید دارد و معتقد است امتیازدهی موردنظر غرب امنیت اسرائیل را تضعیف می‌کند.

نتانیاهو در ماه‌های اخیر احتمال از دست رفتن اتحاد اسرائیل با آمریکا را مطرح کرده است، سناریویی که می‌تواند دسترسی اسرائیل به جنگنده‌های اف‌۳۵، سایر تسلیحات، حمایت دیپلماتیک و پشتوانهٔ اقتصادی واشنگتن را تهدید کند. ترامپ از نتانیاهو حمایت کرده، اما در سال‌های گذشته بارها از او انتقاد نیز کرده است.

آیزنکوت شاید در موضوع غزه، کرانهٔ باختری، لبنان و سوریه انعطاف‌پذیری بیشتری مقابل خواسته‌های ترامپ نشان ‌دهد. او همچنین برخلاف نتانیاهو می‌کوشد روابط با حزب دموکرات آمریکا را ترمیم کند؛ هرچند به عقیده اورشلیم‌پست، برنامهٔ روشنی برای این کار ندارد و اختلاف انتظارهای اسرائیل و آمریکا دربارهٔ خاورمیانه همچنان عمیق است.

بیشتر از جهان