در حالی که تهران و واشنگتن بر سر جنگی که هنوز پایان نیافته است، همچنان یکدیگر را تهدید می‌کنند، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به جمهوری اسلامی ایران علناً و به‌صراحت، هشدارهایی می‌دهند که می‌تواند آتش زیر خاکستر این درگیری فروکش‌نکرده را دوباره شعله‌ور کند.
ترامپ روز یکشنبه از نخست‌وزیری نتانیاهو حمایت کرد و توضیح داد که رهبری او برای هرگونه عملیات نظامی مجدد علیه تهران حیاتی است. در همین حال، انتظار می‌رود سومین ناو هواپیمابر آمریکا به‌زودی وارد خاورمیانه شود. این تحولات در شرایطی که انتخابات اسرائیل در ۲۷ اکتبر و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر نزدیک است، رخ می‌دهند و نشانه‌هایی از آمادگی واشنگتن برای ازسرگیری احتمالی درگیری‌ها در آن‌ها دیده می‌شود.
نتانیاهو در چندین مصاحبه، از جمله با شبکه ۱۴ اسرائیل که از دولت او حمایت می‌کند، تأکید کرد: «اگر ایران مرتکب اشتباه شود و بخواهد به ما حمله کند، بزرگ‌ترین اشتباه زندگی‌اش را مرتکب خواهد شد» با این حال، افزود که ازسرگیری جنگ، چند هفته پیش از انتخابات سراسری در کشوری که امکان رأی دادن غیرحضوری وجود ندارد، «برای ما مناسب نیست».
ترامپ نیز هفتهٔ گذشته در آتلانتا، به خبرنگاران گفت که «صبر کنید تا ببینید با ایران چه خواهیم کرد».
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
در چنین شرایطی، کارشناسان اسرائیلی هشدار داده‌اند که با ادامه رویارویی پرتنش کنونی، در موضوع ازسرگیری درگیری‌ها، اکنون فقط مسئله زمان در میان است. جمهوری اسلامی ایران کشتی‌رانی در تنگه هرمز را، که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند، مختل و همزمان، آمریکا فشار اقتصادی بر تهران را حفظ کرده است.
از زمان حملات ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، قیمت نفت با ۴۶ درصد افزایش به بشکه‌ای ۱۰۴ دلار و قیمت بنزین نیز با افزایشی ۴۶ درصدی، به حدود ۱.۱۵ دلار در هر لیتر رسیده است. این افزایش می‌تواند انگیزه دیگری برای ترامپ باشد تا حمله‌ای انجام دهد و جنگی را که در آوریل متوقف شد، از سر بگیرد.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسه مطالعات امنیت ملی، به خبرگزاری تلگرافیک (JTA) گفت: «بدون دستیابی به توافقی دیپلماتیک، احتمال تشدید تنش بسیار زیاد است.»
ترامپ نتوانست به توافقی دیپلماتیک دست یابد. تهران و واشنگتن هر دو مدعی پیروزی در جنگ دوماهه اوایل سال جاری‌اند، با این حال، جمهوری اسلامی ایران همچنان در قدرت است، توان جبران خسارت‌های واردشده به برنامه هسته‌ای و موشک‌های بالیستیکش را دارد و همچنان تا اندازه‌ای بر تنگه اعمال کنترل می‌کند. مجموع این عوامل باعث شده‌اند که اسرائیل و آمریکا به‌سختی بتوانند نشان دهند پیروز شده‌اند.
سیترینوویچ که پیش‌تر رئیس بخش ایران واحد پژوهش و تحلیل اداره اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل بود، افزود: «ترامپ اکنون نه می‌تواند اعلام پیروزی کند، و نه اینکه بدون انجام دادن کاری، کنار بکشد. از سوی دیگر، ایرانی‌ها هم نمی‌توانند اجازه دهند محاصره دریایی ادامه یابد. بنابراین به حمله به نفتکش‌ها ادامه خواهند داد.»
آونر ویلان، مقام ارشد پیشین امنیتی اسرائیل و کارشناس امور ایران، هم به تایمز اسرائیل گفت: «ترامپ گفت که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای حمله نخواهد کرد و به نظر من، او برای به تعویق انداختن آن دلایل موجهی دارد.» با این حال تأکید کرد که خطر تشدید تنش قطعاً وجود دارد. «ما در وضعیتی قرار داریم که هر دو طرف همچنان بر یکدیگر فشار وارد می‌کنند، بی‌آنکه توافقی پایدار برقرار باشد. همه مضطرب و در حالت آماده‌باش‌اند و تنها یک حادثه جدی کافی است تا اوضاع را به‌سرعت از کنترل خارج کند.»
گیل مورچیانو، مدیرعامل میت‌ویم، موسسه اسرائیلی سیاست‌های خارجی منطقه‌ای، معتقد است مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ ایران، احتمال تشدید درگیری به ابتکار آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای را کاهش می‌دهد. نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو که هفتهٔ گذشته منتشر شد، نشان داد ۶۴ درصد آمریکایی‌ها نحوهٔ مدیریت ترامپ را در اقدام‌های نظامی آمریکا علیه ایران، تأیید نمی‌کنند.
نظرسنجی ماه گذشته موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل نیز نشان داد اسرائیلی‌ها دربارهٔ اینکه آیا کشورشان باید حمله‌ای پیشدستانه علیه ایران انجام دهد، اختلاف‌نظر دارند و شمار مخالفان اندکی بیشتر از موافقان است.
با این حال، نیویورک تایمز گزارش داد که مقام‌های دولت ترامپ درباره اجرای عملیاتی کوتاه‌مدت و شدید به مدت حدود سه روز گفت‌وگو کرده‌اند؛ عملیاتی که بر زرادخانهٔ موشکی و پهپادی ایران متمرکز خواهد بود و احتمال دارد حمله به زیرساخت‌های انرژی و مقرهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را نیز در بربگیرد.
نشریه آتلانتیک نیز نوشت که کاخ سفید از پنتاگون خواسته است برای حمله به اهدافی در ایران را که امکان اجرای آن‌ها پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای وجود داشته باشد، گزینه‌هایی طراحی کند.
سیترینوویچ در این زمینه گفت: «برای مثال عملیاتی سه‌روزه که حمله به کوه کلنگ را نیز شامل شود، به ترامپ امکان می‌دهد بگوید برنامه هسته‌ای ایران را نابود کرده و در جنگ پیروز شده است و به درگیری پایان می‌دهد. این یک گزینه است. گزینهٔ دیگر حمله به زیرساخت‌ها در ایران است.» با این حال، او هشدار داد که حتی عملیاتی با برنامه‌ریزی سه‌روزه نیز می‌تواند به تشدید درگیری در ابعادی بسیار گسترده‌تر و تا مدتی طولانی‌تر، بینجامد.
از نظر مورچیانو، مدیر موسسه میت‌ویم، مهم‌ترین عاملی که می‌تواند آمریکا و اسرائیل را به آغاز یک عملیات نظامی دیگر سوق دهد، این نگرانی است که تهران بتواند ظرفیت تولید موشک‌های زمین‌به‌زمین و توان پهپادی خود را به‌گونه‌ای بازسازی کند که امکان حمله به اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه را داشته باشد. همچنین توانایی خود را برای مختل کردن کشتی‌رانی در تنگه هرمز تقویت کند. یکی دیگر از نگرانی‌های اصلی اسرائیل و آمریکا هم احتمال دستیابی ایران به پیشرفتی تعیین‌کننده در مسیر ساخت سلاح هسته‌ای است.
این تحلیلگران معتقدند احتمال تشدید تنش پس از انتخابات میان‌دوره‌ای بیشتر خواهد بود. به باور برخی از آن‌ها، اگر ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای شکست بخورد و توانایی‌اش را برای شکل دادن به سیاست داخلی بدون در اختیار داشتن کنترل کنگره، از دست بدهد، ممکن است توجه خود را به تثبیت میراثش در سیاست خارجی معطوف کند.
برخی ناظران نیز می‌گویند اگر ایران تصور کند اسرائیل یا آمریکا در حال آماده شدن برای حمله به این کشورند، ممکن است خود آغازگر تشدید تنش شود، چون نمی‌خواهد برای سومین بار غافلگیر شود و تشدید تدریجی درگیری را به تشدید گسترده و فوری ترجیح می‌دهد.
عامل دیگری که می‌تواند بر تحولات اثر بگذارد، حوثی‌ها هستند؛ شورشیان تحت‌حمایت تهران در یمن که در هفته‌های اخیر مناطقی قابل‌توجه را در امتداد ساحل دریای سرخ را تصرف و کشتی‌رانی در تنگه باب‌المندب را مختل کرده‌اند و از این طریق بر فشار وارد بر اقتصاد جهانی افزوده‌اند.
ویلان بر این باور است که تأثیر آن‌ها بر احتمال آغاز عملیات دیگری علیه ایران می‌تواند در دو جهت متضاد باشد. به این صورت که هرچه عملیات در یمن پیچیده‌تر شود، انگیزهٔ آمریکایی‌ها برای گشودن جبهه‌ای دیگر کمتر می‌شود. از سوی دیگر، تشدید درگیری از سوی حوثی‌ها می‌تواند آمریکا را به درگیری نظامی گسترده‌تری بکشاند و احتمال شعله‌ور شدن آتش جنگ با ایران را بیشتر کند.
