وقتی آب مرغ خام روی تخته آشپزخانه پخش میشود، ممکن است باکتریهایی مانند سالمونلا را نیز با خود منتقل کند. بسیاری در چنین شرایطی بلافاصله ماده ضدعفونیکننده روی سطح اسپری میکنند و آن را با دستمال پاک میکنند، اما کارشناسان میگویند این روش لزوما میکروبها را از بین نمیبرد.
سیانان به نقل از متخصصان موسسه کاهش مصرف مواد سمی دانشگاه ماساچوست لوول، مینویسد اگر سطح هنوز پوشیده از چربی، آلودگی یا باقیمانده مواد غذایی باشد، ماده ضدعفونیکننده نمیتواند مستقیم با میکروبها تماس پیدا کند. بنابراین، ابتدا باید سطح کاملا تمیز شود. ضدعفونی کردن سطح کثیف مانند تی کشیدن کف پوشیده از خردههای غذا بدون جارو کردن است.
اشتباه رایج دیگر این است که ماده ضدعفونیکننده اسپری و بلافاصله پاک میشود. مواد ضدعفونیکننده برای اثرگذاری باید مدت مشخصی، معمولا بین یک تا ۱۰ دقیقه، روی سطح مرطوب باقی بمانند؛ مدت دقیق روی برچسب محصول درج شده است.
آب و صابون اغلب کافی است
استفاده از مواد ضدعفونیکننده در دوران همهگیری کرونا به نماد محافظت در برابر بیماری تبدیل شد، اما کارشناسان میگویند برای مقابله با بسیاری از میکروبهای خانگی، سادهترین راه همچنان شستوشو است.
آب و صابون با شکستن پیوندی که ویروسها و باکتریها را متصل به سطح نگه میدارد، باعث جدا شدن آنها میشود و آبکشی میکروبها را از سطح میزداید. بنابراین در بیشتر موارد، نیازی به کشتن میکروبها نیست و حذف آنها کافی است.
اریکا هارتمن، میکروبشناس از دانشگاه نورثوسترن، میگوید بسیاری از افراد تفاوت میان «تمیز کردن» و «ضدعفونی کردن» را نمیدانند. در شرایطی مانند کار با مرغ خام یا حضور فرد مبتلا به بیماری مسری در خانه، ممکن است ضدعفونی کردن ضروری باشد، اما در بیشتر موارد آب و صابون کفایت میکند.
کارشناسان همچنین تاکید میکنند مواد ضدعفونیکننده در صورت استفاده نادرست، بیش از اندازه، یا برخلاف دستورالعمل روی برچسب میتوانند خطراتی برای سلامت داشته باشند.
خطرات احتمالی مواد شیمیایی ضدعفونیکننده
ترکیبات آمونیوم چهارتایی (QAC) از رایجترین مواد شیمیایی موجود در ضدعفونیکنندههاییاند که در خانهها، مدارس، مهدکودکها، ادارات و مراکز درمانی استفاده میشوند. مطالعات مقدماتی این ترکیبات را در سرم خون، شیر مادر، ادرار و مدفوع انسان شناسایی کردهاند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پژوهشهای آزمایشگاهی و حیوانی در یک دهه گذشته نگرانیهایی درباره تاثیر احتمالی این ترکیبات بر التهاب، سیستم ایمنی و تنفسی، رشد مغز، هورمونهای تولیدمثلی و باروری ایجاد کردهاند. در پژوهشهای حیوانی، مواجهه با ترکیبات آمونیوم چهارتایی با ناهنجاریهای جنینی، کاهش باروری در موشهای ماده و کاهش تعداد و تحرک اسپرم در موشهای نر مرتبط بوده است.
پژوهشهای انسانی و حیوانی همچنین نشان دادهاند که این ترکیبات ممکن است به میتوکندریهاــ بخش تولیدکننده انرژی سلولــ و الیگودندروسیتهاــ سلولهای مغزی تولیدکننده پوشش محافظ میلینــ آسیب برسانند.
استفاده بیش از اندازه از ترکیبات آمونیوم چهارتایی و سایر ضدعفونیکنندهها نگرانیهای زیستمحیطی نیز ایجاد کرده است و میتواند در مقاومت ضدمیکروبی نقش داشته باشد. غلظت بالای ترکیبات آمونیوم چهارتایی و سفیدکننده کلردار ممکن است برای جلبکها، ماهیها، موجودات کوچک آبزی و برخی گیاهان مضر باشد.
چه زمانی ضدعفونی کنیم؟
کارشناسان سه سطح را برای مقابله با میکروبهای خانگی مطرح میکنند. نخست «تمیز کردن» است. برای خردههای غذا و آلودگیهای ساده ممکن است آب کافی باشد و برای چربی و مواد چسبناک بهتر است از آب و صابون استفاده شود. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا نیز میگوید تمیز کردن بهتنهایی بیشتر انواع میکروبهای مضر را از سطوح حذف میکند.
مرحله دوم میتواند استفاده از مواد گندزدا روی سطوحی باشد که زیاد لمس میشوند، مانند دستگیره در، سیفون توالت، تلفن همراه و کنترل تلویزیون. هدف این محصولات لزوما نابودی همه میکروبها نیست، بلکه کاهش آنها به سطحی ایمنتر است.
ضدعفونی کردن مرحله سوم است و بیشتر در شرایطی مانند تماس سطح با مرغ و گوشت خام یا هنگام ابتلای یکی از اعضای خانواده به بیماری مسری ضرورت پیدا میکند.
جایگزینهای کمخطرتر
کارشناسان میگویند موادی مانند اسید سیتریک، اسید لاکتیک، پراکسید هیدروژن و الکل نیز میتوانند بسیاری از باکتریها و ویروسها را از بین ببرند. اسید سیتریک از میوهها، اسید کاپریلیک از روغن نارگیل یا نخل و اسید لاکتیک از فرایند تخمیر به دست میآید؛ البته این مواد نیز در غلظتهای بالا ممکن است خورنده باشند.
الکل ایزوپروپیل میتواند باکتریهایی مانند ئیکولای و استافیلوکوک را در کمتر از یک دقیقه از بین ببرد. الکل همچنین در برابر ویروسهای آنفلوانزا، اچآیوی، هپاتیت ب، تبخال و عامل کووید-۱۹ موثر است. برای ضدعفونی سطوح، غلظت ۷۰ درصد توصیه میشود که باید دستکم یک دقیقه روی سطح باقی بماند. محلول ۹۹ درصد، بهدلیل تبخیر سریعتر، گزینه مناسبی نیست. الکل همچنین نمیتواند هاگهای باکتریایی را از بین ببرد و ممکن است به برخی پوششهای چوبی، پلاستیکها و لاستیکها آسیب برساند.
پراکسید هیدروژن میتواند پوسته مقاوم هاگهای باکتریایی را تخریب کند و در برابر ویروسهای سرماخوردگی و نوروویروس نیز موثر است. محلول معمول ۳ درصد باید حدود پنج دقیقه سطح را مرطوب نگه دارد. محلولهای غلیظتر باید طبق دستور رقیق شوند تا موجب تحریک یا سوختگی شیمیایی نشوند.
کارشناسان هشدار میدهند سفیدکننده کلردار را نباید با موادی مانند سرکه، آمونیاک یا الکل مخلوط کرد، زیرا ممکن است بخار سمی تولید شود.
بخار خشک نیز گزینهای بدون مواد شیمیایی است. سیستمهای بخار خشک با حرارت حدود ۹۳ تا ۱۴۹ درجه سانتیگراد میتوانند میکروبها، مایتهای گردوغبار، و کپک را از بین ببرند، اما حرارت بالا ممکن است موجب سوختگی یا آسیب به پلاستیک، رنگ، چوب و سنگ شود.
در استفاده از هر ماده ضدعفونیکننده، خواندن دستورالعمل محصول، رعایت میزان رقیقسازی، استفاده از دستکش، و باقی گذاشتن ماده روی سطح بهمدت توصیهشده ضروری است.
