دانشمندان نخستین ویروسهای کاملا فعال طراحیشده با هوش مصنوعی را ساختهاند؛ دستاوردی که به باور آنها، میتواند راه را برای درمانهای جدید عفونتهایی که دیگر به آنتیبیوتیکها پاسخ نمیدهند، هموار کند.
با این حال، برخی کارشناسان درباره ایمنی زیستی و مقررات مربوط به این نوع پژوهشها ابراز نگرانی کردهاند.
این ویروسها که باکتریوفاژ یا فاژ نامیده میشوند، فقط باکتریها را آلوده میکنند و هیچ خطری برای انسان ندارند.
در آزمایشهای آزمایشگاهی، ترکیبی از فاژهای طراحیشده با هوش مصنوعی باکتریهای «اشرشیا کلی» را که در برابر فاژهای طبیعی مقاوم شده بودند، از بین برد. برخی انواع عفونت اشرشیا کلی باعث مسمومیت غذایی شدید، گرفتگی شکم، اسهال خونی و عفونتهای مجاری ادراری میشوند.
پژوهشگران دانشگاه استنفورد در ایالات متحده ۱۶ ویروس جدید ساختهاند که قادرند باکتریها را آلوده کنند. این نخستین بار است که از هوش مصنوعی برای طراحی ژنوم کامل ویروسهایی که میتوانند در آزمایشگاه فعال باشند و تکثیر شوند، استفاده شده است.
کارشناسان این پژوهش را نقطه عطفی دانستهاند که میتواند به آغاز عصری جدید در درمان بیماریها منجر شود.
پژوهشگرانی به سرپرستی برایان هی، مهندس شیمی و استادیار دانشگاه استنفورد، برای طراحی ژنوم باکتریوفاژها از مدلهای زبانی ژنومی استفاده کردند که معادل ژنتیکی «مدلهای زبانی بزرگ» (LLM) به شمار میروند که چتباتهای هوش مصنوعی بر پایه آنها کار میکنند.
این ویروسها هماکنون در برخی نقاط جهان برای درمان «عفونتهای باکتریایی مزمن» استفاده میشوند.
بر اساس مقالهای که در مجله «ساینس»(Science) منتشر شد، توانایی تنظیم ژنوم ویروسها برای هدف قرار دادن باکتریهای مشخص میتواند دامنه ابزارهای در دسترس پژوهشگران را نیز گسترش دهد.
دکتر هی به بیبیسی گفت: «این گام بعدی در [آن حد از] پیچیدگی است که قابلیت طراحی با هوش مصنوعی مولد را دارد.»
او میگوید معتقد است این فناوری میتواند از طریق توسعه درمانها و داروهای جدید، «سلامت انسان را به میزان چشمگیری بهبود بخشد».
اما برخی کارشناسان هشدار دادند که ممکن است از این فناوری سوءاستفاده شود. پروفسور تام اینگلزبی و دکتر موریتس هانکه از مرکز امنیت سلامت جانز هاپکینز در مقالهای که در کنار این تحقیق منتشر شد، گفتند که این پژوهش « درباره ایمنی زیستی و امنیت زیستی نگرانیهای فوری» ایجاد میکند.
آنها نوشتند: «اکنون امکان ساخت ژنومهای ویروسی با استفاده از هوش مصنوعی مولد وجود دارد، اما چارچوب نظارتی لازم برای کنترل ایمن این فناوری وجود ندارد.»
آنها نوشتند: «چنین ژنومهایی ممکن است عوامل بیماریزای جدیدی را رمزگذاری کنند که... با تدابیر مقابلهای موجود مهارپذیر نباشند.»
© The Independent
