توافق یا ترفند؟ ترامپ از توقف «حمله بزرگ» به ایران و بازگشایی تنگه هرمز سخن گفت

شاید ترامپ معتقد باشد نوسان میان تهدید به تشدید درگیری و تمایل به توافق باعث می‌شود طرف مقابل نتواند حدس بزند گام بعدی‌اش چیست

دونالد ترامپ و هیئت مذاکره‌کننده ایرانی‌ــ با استفاده از رویترز

دونالد ترامپ شامگاه شنبه اعلام کرد آمریکا به درخواست ایران و چند کشور خاورمیانه، از حمله نظامی جدید خودداری کرده، و به گفته او، «چارچوب‌های توافق» به دست آمده است. به گزارش وال‌استریت ژورنال، او در پیامی در تروث سوشال نوشت این توافق شامل بازگشایی «فوری، کامل، و تمام‌و‌کمال» تنگه هرمز و پایان برنامه هسته‌ای ایران خواهد بود، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد. 

این سخنان در حالی مطرح شد که طی روزهای گذشته نشانه‌هایی از آمادگی دولت آمریکا برای تشدید عملیات نظامی علیه ایران منتشر شده بود و گزارش‌های رسانه‌ها از تصمیم ترامپ برای افزایش حملات حکایت داشت.

خبرگزاری رسمی عربستان سعودی گزارش داد که شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، از ترامپ خواسته بود از تشدید درگیری خودداری کند؛ احتمالا به‌دلیل نگرانی از اینکه تاسیسات نفتی و نفتکش‌های عربستان سعودی در خلیج فارس هدف حملات جمهوری اسلامی و در دریای سرخ هدف حملات حوثی‌ها قرار گیرند.

تا زمان انتشار این گزارش، جمهوری اسلامی واکنش چندانی به سخنان ترامپ نشان نداده بود. هم‌زمان، اطلاعات منتشرشده از روند مذاکرات از نقش میانجی‌گرانه عمان و قطر حکایت داشت. همچنین، نشانه‌ای وجود نداشت که جمهوری اسلامی پس از یادداشت تفاهم ۱۷ ژوئن، که شامل امتیازهای محدودی درباره برنامه هسته‌ای بود، امتیاز تازه‌ای داده یا تغییر قابل توجهی در مواضعش ایجاد کرده باشد.

Read More

This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)

ترامپ در پیامش به تنگه هرمز نیز اشاره کرد. تهدیدهای اخیر ترامپ به تشدید درگیری پس از آن مطرح شد که جمهوری اسلامی کشتی‌هایی را که بدون مجوز تهران از تنگه هرمز عبور کرده بودند هدف حمله قرار داد؛ و همچنین، در پی حمله موشکی هفته گذشته ایران به یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن رخ داد.

وال‌استریت ژورنال می‌نویسد مواضع ترامپ در قبال جنگ ایران طی ماه‌های گذشته بارها میان تهدید به تشدید درگیری و اعلام تمایل به توافق و پایان جنگ تغییر کرده است. شاید ترامپ معتقد باشد این رویکرد باعث می‌شود طرف مقابل نتواند حدس بزند گام بعدی‌اش چیست، اما این تغییرات موجب شده است اهداف آمریکا در این جنگ روشن نباشد و هم‌زمان حمایت افکار عمومی از ادامه درگیری کاهش پیدا کند. حتی اگر ترامپ بمباران‌ را از سر بگیرد، روشن نیست هدف راهبردی او چه خواهد بود، جز اینکه جمهوری اسلامی را به امضای آنچه «توافق» می‌نامد، وادار کند. 

ترامپ از زمان پذیرش آتش‌بس در ماه آوریل به دنبال پایان دادن به جنگ بوده است. نگرانی از افزایش قیمت نفت، پیامدهای اقتصادی جنگ و بالا رفتن قیمت سوخت، به‌ویژه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، از عوامل موثر بر این رویکرد بوده است. 

در همین حال، جمهوری اسلامی یادداشت تفاهم را فرصتی برای در دست گرفتن کنترل تنگه هرمز تلقی کرد و با حمله به متحدان و پایگاه‌های آمریکا، همچنان به تحریک دونالد ترامپ ادامه داده است. ترامپ نیز با بمباران متقابل واکنش نشان داده است، اما این حملات تاکنون نتوانسته است جمهوری اسلامی را وادار به عقب‌نشینی کند. 

وال‌استریت ژورنال در ادامه می‌افزاید جمهوری اسلامی همچنین می‌داند ترامپ با مشاورانی احاطه شده است که از ابتدا مخالف حمله آمریکا به ایران بودند و اکنون نیز می‌خواهند درگیری، تقریبا تحت هر شرایطی، به پایان برسد. این مشاوران معتقدند هزینه ادامه جنگ از لطمه‌ای که آتش‌بس و واگذاری ابتکار عمل در خلیج فارس به ایران به اعتبار آمریکا و شخص ترامپ وارد می‌کند، بیشتر است. مرگ سناتور لیندزی گراهام یکی از معدود مشاوران حامی رویکرد سخت‌گیرانه را از کنار ترامپ حذف کرده است. 

وال‌استریت ژورنال می‌نویسد به گفته ترامپ، جمهوری اسلامی با شرایطی موافقت کرده است که می‌توان آن را پیروزی آمریکا دانست. پیش‌تر نیز هنگام امضای یادداشت تفاهم، مقام‌های آمریکایی از نتیجه استقبال کردند و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری، مدعی شد جمهوری اسلامی «صفحه تازه‌ای» گشوده و قصد دارد به کشوری «عادی» تبدیل شود، با وجود آنکه طی ۴۷ سال گذشته از «تروریسم و سیاست‌های انقلابی در منطقه» و حمایت کرده است. 

وال‌استریت ژورنال در پایان می‌نویسد اما ملاک ارزیابی باید اقدام‌های عملی ایران باشد، نه سخنان مقام‌های جمهوری اسلامی یا مقام‌های آمریکایی.