وقتی بابی مور در ۳۰ ژوئیه ۱۹۶۶ از پله‌های ورزشگاه ومبلی بالا رفت تا جام ژول‌ریمه را بالا ببرد، کمتر کسی تصور می‌کرد انگلیس ۶۰ سال بعد همچنان در حسرت قهرمانی دوباره در جام جهانی بماند.

این انتظار روز چهارشنبه بار دیگر طولانی‌تر شد؛ زمانی که شاگردان توماس توخل برتری دقایق پایانی خود را در برابر آرژانتینِ الهام‌گرفته از لیونل مسی از دست دادند و با شکست دو بر یک در آتلانتا از رسیدن به فینال جام جهانی ۲۰۲۶ بازماندند.

سرویس جهانی بی‌بی‌سی می‌نویسد، در شش دهه‌ای که از تنها قهرمانی انگلیس در جام جهانی می‌گذرد، فوتبال تغییر کرده، بریتانیا تغییر کرده و جهان نیز دگرگون شده است. این اعداد روایتگر این ۶۰ سال‌اند.

۴۵۴ بازیکن تازه‌وارد

از زمانی که انگلیس در فینال جام جهانی ۱۹۶۶ با نتیجه چهار بر دو در وقت اضافه آلمان غربی را شکست داد، ۴۵۴ بازیکن برای نخستین بار پیراهن تیم ملی انگلیس را بر تن کرده‌اند.

نخستین آنها جان هالینز بود که در مه ۱۹۶۷ با پیروزی دوستانه دو بر صفر در برابر اسپانیا در ورزشگاه ومبلی، به هشتصد و چهل و هفتمین ملی‌پوش تاریخ فوتبال مردان انگلیس تبدیل شد. جدیدترین بازیکن نیز ریو نگوموها، نوجوان باشگاه لیورپول است؛ هزار و سیصدمین بازیکنی که پیراهن تیم ملی انگلیس را به تن کرد و نخستین بازی خود را ماه ژوئن امسال در جریان پیروزی یک بر صفر در بازی دوستانه مقابل نیوزیلند در تامپا انجام داد.

در جام‌های جهانی نیز از سال ۱۹۷۰ تاکنون، ۱۶۱ بازیکن مختلف پیراهن انگلیس را بر تن کرده‌اند؛ از اعضای تیم قهرمان آلف رمزی گرفته تا آخرین نسلی که این بار هم با تلخی از رسیدن به هدف بازماند.

در این مدت، دست‌کم ۱۵ سرمربی دائمی کوشیده‌اند دستاورد آلف رمزی را تکرار کنند.

ران گرینوود، بابی رابسون، گلن هادل، اسون‌ـ‌گوران اریکسون، فابیو کاپلو، گرت ساوت‌گیت و توماس توخل، همگی انگلیس را به جام جهانی رسانده‌اند و هر یک امیدوار بودند به این انتظار طولانی پایان دهند.

از سال ۱۹۶۶ تاکنون نیز تنها هفت نفر بازوبند کاپیتانی انگلیس را در جام جهانی بر بازو بسته‌اند: بابی مور که در سال ۱۹۷۰ نیز کاپیتان تیم بود، میک میلز، برایان رابسون، آلن شیرر، دیوید بکام، استیون جرارد و هری کین.

نزدیک به موفقیت، اما با دل‌شکستگی

انگلیس در ۱۲ دوره از ۱۵ جام جهانی که از سال ۱۹۶۶ تاکنون برگزار شده، حضور داشته و بارها تا آستانه موفقیت پیش رفته، اما هرگز نتوانسته دوباره به فینال برسد.

ناکامی‌های این تیم به بخشی از حافظه جمعی فوتبال تبدیل شده است.

از جمله می‌توان به از دست رفتن برتری دو بر صفر در برابر آلمان غربی در سال ۱۹۷۰، گل جنجالی «دست خدا» و «گل قرن» دیگو مارادونا در سال ۱۹۸۶، اشک‌های پل گاسکوین در نیمه‌نهایی ۱۹۹۰، اخراج دیوید بکام مقابل آرژانتین در سال ۱۹۹۸، ضربه ایستگاهی به‌یادماندنی رونالدینیو در سال ۲۰۰۲، گل مردود فرانک لمپارد در سال ۲۰۱۰، پنالتی ازدست‌رفته هری کین در برابر فرانسه در سال ۲۰۲۲ و بازگشت نمایشی آرژانتین در آتلانتا اشاره کرد.

انگلیس پس از پیروزی در نخستین نیمه‌نهایی جام جهانی خود در سال ۱۹۶۶، هر سه نیمه‌نهایی بعدی‌اش در سال‌های ۱۹۹۰، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۶ را واگذار کرده است.

در قرن بیست‌ویکم تنها دو بار تیمی در نیمه‌نهایی جام جهانی ابتدا به گل رسیده، اما در نهایت شکست خورده است؛ و هر دو بار، آن تیم انگلیس بوده است: یک بار برابر کرواسی در سال ۲۰۱۸ و بار دیگر مقابل آرژانتین در سال ۲۰۲۶.

برخی حریفان نیز به شخصیت‌های تکرارشونده این داستان تلخ بدل شده‌اند.

آلمان (شامل آلمان غربی) و آرژانتین، هر کدام از سال ۱۹۶۶ تاکنون، سه بار انگلیس را از جام جهانی حذف کرده‌اند.

کارنامه انگلیس در ضربات پنالتی نیز به یکی از تلخ‌ترین روایت‌های تاریخ این تیم تبدیل شده است.

کریس وادل و استوارت پیرس در نیمه‌نهایی سال ۱۹۹۰ ضربات پنالتی را از دست دادند و آلمان غربی به رؤیای انگلیس پایان داد.

اخراج دیوید بکام پیش از شکست انگلیس در ضربات پنالتی مقابل آرژانتین در جام جهانی ۱۹۹۸ رخ داد؛ هرچند او چهار سال بعد با به ثمر رساندن پنالتی پیروزی‌بخش در برابر همان حریف، تا حدی آن خاطره تلخ را جبران کرد.

از سال ۱۹۶۶ تاکنون، ۳۰ جایگاه در فینال‌های جام جهانی وجود داشته، اما تنها هشت کشور موفق شده‌اند به آن راه پیدا کنند.

آلمان و آرژانتین هر کدام شش بار، برزیل، ایتالیا و فرانسه هر کدام چهار بار، هلند سه بار، اسپانیا دو بار و کرواسی یک بار به فینال رسیده‌اند.

انگلیس همچنان بیرون از این باشگاه ویژه مانده است.

در حالی که انگلیس همچنان منتظر است...

شاید بهترین معیار برای سنجش گذر زمان، نگاهی به اتفاقاتی باشد که بیرون از مستطیل سبز رخ داده‌اند.

از سال ۱۹۶۶ تاکنون، بریتانیا ۱۴ نخست‌وزیر، از هارولد ویلسون تا سر کی‌یر استارمر، به خود دیده است. آمریکا نیز در همین مدت، ۱۱ رئیس‌جمهور، از لیندون جانسون تا دونالد ترامپ، داشته است.

ملکه الیزابت دوم جای خود را به شاه چارلز سوم داده، هفت بازیگر نقش جیمز باند را ایفا کرده‌اند و ۱۵ نسخه مختلف از مجموعه تلویزیونی «دکتر هو» ساخته شده است.

در این مدت، انسان بر سطح ماه قدم گذاشته، دیوار برلین فرو ریخته، وب جهان‌گستر اختراع شده، تونل مانش بریتانیا را به سرزمین اصلی اروپا متصل کرده و عصر تلفن‌های هوشمند، شیوه زندگی روزمره را دگرگون کرده است.

زمانی که انگلیس قهرمان جام جهانی شد، آهنگ «زمان از دست رفته» (Out of Time) از کریس فارلو صدرنشین جدول تک‌آهنگ‌های بریتانیا بود و فیلم «بتمن» با بازی آدام وست عنوان پرفروش‌ترین فیلم سینماهای بریتانیا را در اختیار داشت.

برآورد می‌شود که ۳۲.۳ میلیون نفر فینال جام جهانی ۱۹۶۶ را از تلویزیون تماشا کرده‌اند؛ رقمی که همچنان یکی از بزرگ‌ترین آمارهای جذب مخاطب در تاریخ رسانه‌ای بریتانیا به شمار می‌رود.

حتی سرود غیررسمی فوتبال انگلیس هم حالا پیر شده است. زمانی که آهنگ «سه‌شیرها» (Three Lions) پیش از یورو ۹۶ منتشر شد، در ترجیع‌بند مشهورش از «۳۰ سال حسرت» سخن می‌گفت.

از آن زمان هم ۳۰ سال دیگر گذشته است.

رؤیا همچنان زنده است

به‌رغم تمامی این ناکامی‌ها، انگلیس همچنان بازیکنانی پرورش داده که در جام جهانی درخشیده‌اند.

گری لینکر با شش گل، آقای گل جام جهانی ۱۹۸۶ شد. هری کین نیز این افتخار را در سال ۲۰۱۸ کسب کرد و در جام جهانی ۲۰۲۶ هم بار دیگر با شش گل، این عنوان را با جود بلینگهام، که او نیز شش گل به ثمر رساند، سهیم شد.

اما با وجود ۴۵۴ بازیکن تازه‌وارد، ۱۵ سرمربی، هفت کاپیتان جام جهانی و ۱۶۱ بازیکنی که از سال ۱۹۷۰ تاکنون در جام جهانی برای انگلیس به میدان رفته‌اند، بابی مور همچنان تنها کاپیتان انگلیسی است که بزرگ‌ترین جام فوتبال جهان را بالای سر برده است.

اکنون که چرخه‌ دیگر از جام جهانی آغاز می‌شود، همان امید همیشگی همچنان زنده است: اینکه شاید نسل بعدی سرانجام بتواند جام را به خانه بازگرداند.